AleksandrowiczALEKSANDROWICZ Wojciech (1900-1993) żołnierz wojny polsko-sowieckiej i Armii Krajowej

Urodził się 15 IV 1900 r. we wsi Korytno, gmina Masłowice w rodzinie rolniczej Antoniego i Marii z Patków.

Po ukończeniu szkoły elementarnej w Masłowicach w 1913 r., wyjechał w celu nauki zawodu szewca do Warszawy. Uczęszczał tam także do szkoły wieczorowej. Podczas I wojny światowej w 1915 r. powrócił do rodziny i pracował w gospodarstwie.

W odrodzonej Polsce jesienią 1919 r. został powołany do odbycia służby wojskowej i wcielony do 53. Pułku Strzelców Kresowych w XXIV Brygadzie Piechoty w 12. Dywizji Piechoty. Po przybyciu w okresie od kwietnia do czerwca 1919 r. Armii gen. Józefa Hallera z Francji do Polski i unifikacji z Wojskiem Polskim, pułk ten został przemianowany z 11. Pułku Strzelców Polskich, zaś dywizja uprzednio nosiła nazwę: 6. Dywizji Strzelców Polskich Armii Polskiej we Francji. Żołnierze dywizji jeszcze długo nosili charakterystyczne „błękitne” sukienne mundury armii francuskiej i używali tamtego sprzętu. Podstawowym środkiem walki był 8 mm karabin Lebel wz. 1885/93.

Wspominał po latach:

Szkolenie wojskowe i musztrę przechodziłem pod dowództwem oficerów francuskich. Po złożeniu przysięgi moim dowódcą [8 kompanii – WZ] był podporucznik Kaźmierczak.

Jego pułk uczestniczył w wojnie polsko-sowieckiej:

Wiosną 1920 r. zostałem skierowany na front pod w/w dowódcą. Brałem udział w walkach na froncie nad rzeką Dniepr, gdzie dowodził również Gołuchowski. Stacjonowaliśmy również w Dobrzanach. Po zakończeniu działań wojennych stacjonowaliśmy w Stryju [jesienią 1921 r. podporządkowano 53. Pułk Strzelców Kresowych pod 11. Dywizję Piechoty – WZ]. Wiosną 1922 r. zostałem zwolniony ze służby wojskowej i powróciłem do rodziców do Korytna.

26 IV 1931 r. w kościele przedborskim zaślubił Mariannę Kazimierę Tomczyk (1913 – 21 II 1997). Zamieszkał w Przedborzu, przy ul. Chałupki obecnie: Turystycznej pod nr 44. Podjął pracę w tartaku Szkopińskiego przy ul. Częstochowskiej.

Po wybuchu II wojny światowej, 5 V 1940 r. wstąpił do ruchu oporu Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej, składając przysięgę w obecności (zob.) Józefa Grabalskiego ps. „Konar”. Jako kapral pod pseudonimem „Koń”, początkowo był zastępcą dowódcy 1. drużyny w plutonie sierż. Rocha Barana ps. „Kula”. Od 1943 r. dowodził 3. drużyną w 58. plutonie „Żubr” (zob.) sierż. Mariana Margasa ps. „Marsa”, placówki AK w Przedborzu. Brał udział w akcjach szkoleniowych i dywersyjnych na terenie obwodu AK Radomsko. Uczestniczył ze swoją drużyną 5 VII 1943 r. w akcji odbicia sierż. Zygmunta Martynowicza ps. „Las” z Żeleźnicy, komendanta placówki AK w Górach Mokrych, z aresztu miejskiego w Przedborzu. Akcją dowodził „Robotnik” – Bronisław Skura-Skoczyński.

Po wyzwoleniu, w 1946 r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Końskich, jako podejrzany o przynależność do Konspiracyjnego Wojska Polskiego, o co oskarżono m.in. Józefa Grabalskiego i Jana Patka.

Wspominał:

(…)podczas przesłuchania domagano się pod groźba broni ujawnienia wszystkich nazwisk osób składających przysięgę w Armii Krajowej, nie ujawniłem żadnego nazwiska.

Od tej chwili nie mogłem nigdzie podjąć pracy zawodowej aby utrzymać rodzinę. Dopiero w 1949 r. za poparciem byłego prezesa „Gminnej Spółdzielni” [Stanisława Stalki – WZ] zostałem przyjęty do pracy jako robotnik składu opałowego do chwili przejścia na emeryturę w 1965 r.

Należał do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, koła w Przedborzu od 20 II 1975 r. Jego nazwisko widnieje na liście fundatorów pomnika Partyzantów w Przedborzu w 1975 r. W wolnej Polsce 2 X 1990 r. został mianowany podporucznikiem.

Odznaczony Krzyżem „Za Udział w Wojnie 1918-1921”, Krzyżem Partyzanckim, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 r., Srebrnym Medalem „Za Zasługi dla Obronności Kraju”- dwukrotnie.

Zmarł 1 X 1993 r. i spoczął w grobie rodzinnym na przedborskim cmentarzu.

Fotografie i materiały rodzinne w posiadaniu Tomasza Małeckiego; Kacperski Bogumił, Wroniszewski Jan Zbigniew, Końskie i powiat konecki 1939-1945, Część V – Konspiracja konecka 1939-1945, Struktury terenowe: podobwody i placówki, Końskie 2007; Część VI – Konecka Księga Pamięci, Końskie 2008; Nowakowski Tadeusz, Przedbórz i okolice, przewodnik turystyczno-krajoznawczy, Piotrków Trybunalski 1991; materiały autora.

Wojciech Zawadzki