monte cassinoBARABASZ Jan (1921-1944) strzelec poległy w bitwie o Monte Cassino

Urodził się 16 I 1921 r. w Policzku w gminie Przedbórz, w rodzinie Andrzeja i Rozalii z Włodarczyków. Ojciec pochodził z Policzka, a matka ze wsi Zuzowy. Jego rodzice pobrali się w przedborskim kościele 8 II 1914 r.

O Janie wiadomo na pewno tyle, że jako żołnierz Wojska Polskiego w stopniu strzelca, w szeregach 6. Batalionu Strzelców Karpackich  (3. Dywizja Strzelców Karpackich) poległ 17 V 1944 r. w bitwie 2. Korpusu Polskiego o Monte Cassino we Włoszech. Spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym na Monte Cassino, grób nr 2-B-20. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Monte Cassino, który jako depozyt znajduje się w Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie.

Do wybuchu wojny w 1939 r. był zbyt młody aby odbywać służbę wojskową, zatem pozostaje nie wyjaśnione w jaki sposób dostał się do Wojska Polskiego podczas wojny.

Ta historyczna bitwa miała na celu otwarcie drogi na Rzym, do którego dostępu broniły wojska niemieckie. Siły alianckie począwszy od 17 I 1944 r. kilkakrotnie podejmowały próby przełamania niemieckiej obrony. Polacy przystąpili do walki dopiero w maju 1944 r. Pierwsze natarcie (11/12 V) zakończyło się niepowodzeniem. Jednak odciągnęło ono poważne siły niemieckie i umożliwiło Brytyjczykom sforsowanie rzeki Liri. Termin drugiego polskiego natarcia wyznaczono na 17 maja, godz. 7.00 rano. Wykonanie zadania powierzono 3. Dywizji Strzelców Karpackich i 5. Kresowej Dywizji Piechoty, wzmocnionym szwadronami czołgów i bateriami dział samobieżnych oraz kompanią komandosów. Po zaciętych walkach Polacy zmusili Niemców do ustąpienia. 18 V klasztor został zdobyty. Na jego gruzach patrol 12. Pułku Ułanów Podolskich zatknął wpierw pułkowy proporczyk, a obok flagi polską i brytyjską. Zakończenie walk w tym rejonie nastąpiło dopiero 29 V 1944 r.

W tej bitwie 2. Korpus Polski zużył 500 tys. pocisków artyleryjskich, 40 tys. moździerzowych, 18 tys. świec dymnych, 4 tys. siatek maskujących oraz 359 tys. galonów benzyny. Zwycięstwo pod Monte Cassino Polacy okupili bardzo wysokimi stratami. Poległo 860 żołnierzy, 2.822 było rannych i 102 zaginionych. Poległych i zmarłych pochowano na cmentarzu wojennym między klasztorem a wzgórzem 593. W tym właśnie rejonie, 17 V toczyły się ciężkie walki w których poległ Jan Barabasz.

T. Krzystek, W. Wójcik, A. Cz. Żak, Depozyty żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Warszawa-Toruń 2003; W. Zawadzki, Polskie bitwy: Monte Cassino, „Gazeta Radomszczańska” 19 V 2005 r. tenże: Imienna Lista Ofiar m. Przedborza w II wojnie światowej, Przedbórz-Bydgoszcz 2010; fot.: widok z cmentarza polskiego na klasztor – autor; http://archiwumcaw.wp.mil.pl/depozyty/lista_b.htm; http://www.rodzinastrychalskich.pl/index.php; http://www.stankiewicz.e.pl/index.php?kat=42&;sub=644

Wojciech Zawadzki