cieloszykCIELOSZYK Leon (1914-2007) zegarmistrz, żołnierz II wojny światowej

Urodził się 17 VI 1914 r. w Jarocinie w rodzinie Tomasza i Marii z d. Michalak.

Dziadek Tomasz – wg przekazów rodzinnych – był głównym mechanikiem w cegielni w Jarocinie. Z życiem pożegnał się w I wojnie światowej. Był artylerzystą w pruskiej armii. Osierocił trzech synów. Babcia pracowała jako bufetowa w kantynie żołnierskiej w Jarocinie. Tam poznała pochodzącego z Pakości Franciszka Popielskiego. W Powstaniu Wielkopolskim 1918/1919 dowodził plutonem w powstańczej kampanii pakoskiej. W 1921 r. babcia Maria poślubiła Franciszka Popielskiego i ojciec Leon wraz z braćmi zostali pasierbami chor. Franciszka Popielskiego. W związku ze służbą wojskową ojczyma w 67. Pułku Piechoty (wcześniej: 9. Pułk Strzelców Wielkopolskich, który współtworzyła kompania pakoska) rodzina przeniosła się do Brodnicy.

Lata szkolne spędził w Brodnicy. Tam, w 1928 r. ukończył 7-klasową Szkołę Powszechną oraz w 1932 r. Szkołę Zawodową. W lipcu 1933 r. przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w Toruniu złożył egzamin czeladniczy w zawodzie zegarmistrzowskim.

Obowiązkową służbę wojskową rozpoczął 7 II 1937 r. w 8. Batalionie Pancernym w Bydgoszczy. Cztery dni później zmarła jego mama Maria. W czasie służby, w 1937 r. ukończył Szkołę Podoficerską i został mianowany kapralem. W miesiącach wrzesień i październik 1938 r. w strukturze swojego batalionu, w ramach Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Śląsk” gen. bryg. Władysława Bortnowskiego uczestniczył w zajmowaniu Zaolzia. Po powrocie do Bydgoszczy, w listopadzie tr. został zwolniony ze służby wojskowej.

Przed wybuchem II wojny światowej już 28 VIII 1939 r. otrzymał powołanie do 4. Batalionu Pancernego w Brześciu nad Bugiem. Tam w ramach nadwyżek rezerwistów przydzielono go do obrony terenowej i ochrony transportów kolejowych ewakuowanych rodzin, urzędów i wojskowych z terenów wschodniej Polski. Po wkroczeniu Armii Czerwonej na tereny polskie został rozbrojony i dostał się do niewoli sowieckiej. Jako polskiego żołnierza pochodzącego z ziem zachodnich Rosjanie przeznaczyli go do wymiany z Niemcami za jeńców-żołnierzy polskich pochodzenia ukraińskiego i białoruskiego. W tym czasie podejmował z jednym z kolegów dwie nieudane próby ucieczki z niewoli.

W efekcie wymiany jeńców, z końcem października 1939 r. trafił do niemieckiego obozu jenieckiego, stalagu II A Neubrandenburg. Zmuszony przez Niemców do zrzeczenia się statusu jeńca wojennego, od 2 XII 1939 r. został robotnikiem przymusowym i podjął pracę w rolnictwie u gospodarza Werde we wsi Neukloster (Wismar). Następnie od 13 V 1940 do listopada tr. pracował w tej samej miejscowości u gospodarza Wachta, potem 18 XII 1940 r. trafił do pracy u zegarmistrza Hoffa, także w Neukloster.

W niewoli poznał przyszłą żonę, przedborzankę Helenę Radwan. Podczas przepustki poślubił ją 28 XII 1942 r. w Przedborzu. Do końca wojny przebywali w niewoli niemieckiej.

W powojennej Polsce osiedlił się z rodziną we Wrocławiu. Działał społecznie przy tamtejszej Izbie Rzemieślniczej, szczególnie w zakresie oświaty i kultury. Był też współzałożycielem Cechu Zegarmistrzów i Złotników. Należał do Stronnictwa Demokratycznego i w kole zegarmistrzów i złotników był członkiem Zarządu.

16 II 1950 r. podjął pracę w Dolnośląskiej Fabryce Zegarów w Świebodzicach. Z ramienia Stronnictwa Demokratycznego został wybrany radnym Miejskiej Rady Narodowej w Świebodzicach. Przewodniczył Komisji Oświaty i Kultury, pracując społecznie do 27 V 1967 r.

W 1968 r. zdecydował się opuścić dotychczasowe miejsce zamieszkania i powrócić w rodzinne strony żony do Przedborza. Tutaj otworzył zakład zegarmistrzowski. Na początku przy ul. Częstochowskiej, następnie przy ul. Spółdzielczej 7.

W 1974 r. wstąpił do ZBoWiD/ZKRPiBWP, gdzie działał w komisji rewizyjnej koła w Przedborzu. Przyczynił się do budowy Pomnika Partyzantów. Do Izby Pamięci w Szkole Podstawowej nr 2 im. Powstańców Wielkopolskich w Pakości przekazał historyczne dokumenty Franciszka Popielskiego.

Do końca swoich dni zamieszkiwał w Przedborzu, Miejskie Pola 2. Wychował 6-ro dzieci, synów: Teodora (1943) artystę kowala, grawera i Gabriela (1963) zegarmistrza oraz córki: Jadwigę krawcową, zamężna Pięciak, Emilię pracownika biurowego, zamężna Szymańska, Halinę zamężna Wiśniewska i Dorotę dekoratorkę wystaw, zamężna Balcerowska.

Zmarł 27 I 2007r. Spoczywa na Przedborskim cmentarzu obok swojej żony.

Był odznaczony medalami: „Za Udział w Wojnie Obronnej 1939 r.” i XL-lecia Polski Ludowej i odznakami: XV-lecia Wyzwolenia Dolnego Śląska oraz Weterana Walk o Niepodległość.

Materiały w zbiorach autora.

Gabriel Cieloszyk