jozef-dunski-2DUŃSKI Józef (1905-1972) elektryk

Urodził się 15 VI 1905 r. w Krzywym Rogu na Ukrainie, w rodzinie Konstantego i Walerii z Ostrowskich. Jego ojciec wywodził się z przedborskiej rodziny Duńskich. Konstanty był wnukiem rymarza Franciszka (ok. 1800-1846). Z wykształcenia był felczerem i obsługiwał tamtejsze kopalnie rudy żelaza.

Józef po ukończeniu szkoły powszechnej rozpoczął naukę w Średniej Szkole Morskiej w Chersoniu. Tam zaskoczył go wybuch rewolucji rosyjskiej w 1917 r. Do 1920 r. służył w wojsku rosyjskim w oddziałach aprowizacyjnych.

Repatriacja rodziny do Polski nastąpiła dopiero po zakończeniu wojny polsko-sowieckiej i zawarciu układu pokojowego w Rydze. Duńscy powrócili do ojczyzny w 1923 r. Podczas repatriacji zmarł ojciec i najstarsza siostra Stanisława, absolwentka Politechniki Warszawskiej. Józef wraz z matką, siostrami: Marią i Janiną oraz bratem Tadeuszem zamieszkali w barakach na Marymoncie w Warszawie. Były to dla nich szczególnie trudne lata życia.

Już w Warszawie Józef wyuczył się zawodu elektryka. W 1925 r. został powołany do Wojska Polskiego. Służył w 1. Pułku Artylerii Ciężkiej w twierdzy Modlin. Podczas „przewrotu majowego” stał w ugrupowaniu wojsk rządowych na moście Poniatowskiego. W późniejszych latach, w jego mieszkaniu na poczesnym miejscu jednak wisiał portret marszałka Józefa Piłsudskiego.

W 1929 r. zawarł związek małżeński z Władysławą Buciarską, córką zamożnego rolnika ze wsi Młociny pod Warszawą (obecnie osiedle w dzielnicy Bielany). Pracował w zakładach elektrycznych spółki „Lilpop, Rau i Loewenstein”, a tuż przed wojną zaczął prowadzić warsztat i sklep mięsny. Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 r., odpowiadając na apel ppłka dypl. Romana Umiastowskiego szefa propagandy Sztabu Naczelnego Wodza, pomaszerował na wschód, by tam wstąpić w szeregi Wojska Polskiego. Jednak po napaści Rosji Sowieckiej na Polskę 17 IX 1939 r., odbył drogę powrotną do domu. Od 1940 r. sprowadzał z Lubelszczyzny krowy mleczne dla podwarszawskich rolników.

Podczas Powstania Warszawskiego, we wrześniu 1944 r. Niemcy zmusili rodzinę Duńskich do opuszczenia domu i wypędzili ich najpierw do Ożarowa pod Warszawą, a później do wsi Karolków w gminie Rybno (pomiędzy Sochaczewem a Łowiczem). Gdy w marcu 1945 r. powrócili do Młocin okazało się, że ich dom spłonął w toku działań wojennych jeszcze w 1944 r.

Józef w poszukiwaniu miejsca do życia w kwietniu wyjechał na Ziemie Odzyskane. Wybór padł na Elbląg. Tam w maju 1945 r. przeprowadził rodzinę. Otworzył warsztat i sklep mięsny. Hodował pszczoły. Nieszczęśliwy wypadek, gdy przywalony został gruzami spalonej kamienicy, mógł skończyć się tragicznie. Od śmierci uratowała go rodzinna transfuzja krwi.

W 1951 r. Duńscy opuścili Elbląg wędrując za dziećmi, które rozpoczęły naukę i studia w Warszawie i Gdańsku. W miejscu spalonego domu w Młocinach Józef wybudował nowy ceglany. Wyrabiał pasztety mięsne, prowadził sklep i odbudował pasiekę.

Dużo mówił o Krzywym Rogu, Nikołajewie, Chersoniu gdzie spędził dzieciństwo i młodość oraz o rodzinnym Przedborzu. Utrzymywał też kontakty z przedborską gałęzią rodziny Duńskich i Kaczkowskich. Marzył o sprowadzeniu z Kaukazu tamtejszych łagodnych pszczół.

Zmarł 4 VII 1972 r. na raka krtani w warszawskim szpitalu wojskowym. Spoczywa wraz żoną na Cmentarzu Wawrzyszewskim na Bielanach (Warszawa).

Wychował troje dzieci, synów: Józef Zbigniewa i Witolda oraz córkę Elżbietę.

Józef Zbigniew (30 X 1930 Młociny – 28 II 1990 Warszawa). Ukończył Gimnazjum im. króla Władysława Jagiełły w Elblągu i Technikum Budowlane w Warszawie. Uprawiał lekkoatletykę – skok w dal. Pracował w Biurze Projektowym Odbudowy Stolicy. Od 1983 r. pracował w Kalifornii, USA. Po powrocie do kraju, zatrudnił się w administracji budynków mieszkalnych na Żoliborzu w Warszawie. Hodował zwierzęta futerkowe. Zmarł na raka płuc. Spoczywa na Cm. Powązkowskim. Wychował córkę Anitę i syna Krzysztofa.

Witold (ur. 19 XI 1932 Warszawa) absolwent Wydziału Społeczno-Filozoficznego i Filologii Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, dziennikarz. Był trzykrotnie nagrodzony Złotym Piórem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Sprawował funkcję redaktora naczelnego magazynu ilustrowanego “Sportowiec” (1970–1984). Publikował w wielu tytułach polskiej prasy. Autor kilku książek, m.in. Konno po sławę. Leksykon jeździectwa polskiego, 2012.

(zob.) Elżbieta Maria (1934-2015) zamężna Krzesińska, nazywana Złotą Elą. Jedna z najwybitniejszych polskich lekkoatletek, specjalistka skoku w dal. Mistrzyni i wicemistrzyni olimpijska, rekordzistka świata.

Materiały rodzinne udostępnił Witold Duński; fotografie udostępnił Olaf Duński; zbiory autora; https://pl.wikipedia.org/wiki/Witold_Du%C5%84ski; https://pl.wikipedia.org/wiki/El%C5%BCbieta_Krzesi%C5%84ska 

Oprac. WZ