2 Marian DuńskiDUŃSKI Marian (1918-1943) żołnierz ruchu oporu

Urodził się 10 III 1918 r. w Przedborzu, jako siódme dziecko Franciszka i Emilii z Lubasińskich. Miał starsze rodzeństwo: Marię (1901-2001), (zob.:) Henryka (1902-1943), Kazimierza (1906-1998), Mieczysława (1906-1969), Eugeniusza (1909-1982) i Zofię (1913-1996).

Ok. 1920 r. rodzina wyprowadziła się do Warszawy, gdzie ojciec utrzymywał rodzinę pracując w tradycyjnym, rodzinnym fachu rzeźnika.

Podczas II wojny światowej Marian przystąpił do ruchu oporu. Wiadomo o nim, iż w konspiracji używał pseudonimu „Kruk”. Aresztowany przez Niemców, był więziony na Pawiaku.

Za mury Pawiaka trafiły niezliczone po dziś dzień tysiące Polaków, a wśród nich żołnierze wszystkich organizacji Podziemnej Warszawy.

– oceniała autorka monografii tego więzienia –

Tu na początku 1940 r. znalazła się pierwsza fala konspiratorów. Stąd w ostatnią drogę zabierano dziesiątki tysięcy osób… To jedno właśnie więzienie urosło do rangi symbolu, stając się w powszechnej świadomości historycznej Polaków niemal syntezą całego systemu więzień hitlerowskich. Pawiak nie był przecież wówczas jedynym więzieniem Warszawy, a stolica jedynym miejscem kaźni…

Szczególne wzmożenie niemieckiego terroru nastąpiło jesienią 1943 r., po objęciu funkcji Dowódcy SS i Policji na dystrykt warszawski przez SS-Brigadeführera Franza Kutscherę oraz ogłoszeniu rozporządzenia Generalnego Gubernatora Hansa Franka z 2 X 1943 r. „o zwalczaniu zamachów na niemieckie dzieło odbudowy w Generalnym Gubernatorstwie”. Masowe egzekucje w Warszawie trwały do 16 II 1944 r. W tym okresie zamordowano ok. 5 tysięcy mieszkańców stolicy.

Właśnie w jednej z tych egzekucji zginął Marian Duński. Wraz z grupą więźniów został wywieziony 18 XI 1943 r. do Grodziska Mazowieckiego i rozstrzelany.

Tablica z nazwiskiem Mariana Duńskiego ps. „Kruk” została umieszczona z inicjatywy rodziny na ścianie pamięci kościoła Matki Boskiej Różańcowej w parafii św. Wawrzyńca w Sochaczewie.

Regina Domańska, Pawiak, Więzienie Gestapo, Kronika 1939-1944, Warszawa 1978; Materiały i fotografia ze zbiorów Stanisława Duńskiego.

Wojciech Zawadzki