exnerEKSNER Jakub dzierżawca Dóbr Narodowych Przedbórz

Syn (zob.) Jana i Katrzyny z Twardowskich. Mieszkał w majątku Wola Przedborska co najmniej od 1813 r. Tam ze związku z Salomeą Dziwan (Dziewan? Dziewoń?) urodziły się ich dzieci: Józef Melchior (1813), Eleonora Katarzyna (1815) i Kordula Salomea (1816). Wiadomo też, iż w Woli Przedborskiej w 1813 r. zmarł jego ojciec. Przynajmniej od 1820 r. posesorem Nosalewic był jego brat (zob.) Tomasz Eksner.

W zachowanym dokumencie z tego okresu, podpisanym przez Jakuba Eksnera, czytamy:

Działo się w Państwie Przedbórz w wsi Policzku w domu pod numerem pierwszym (?) dnia piętnastego października tysiąc osiemset trzynastego roku. Przed nami Jakóbem Exnerem Zastępcą Wójta Gminy Przedbórz, Dzierżawcą Dóbr Narodowych Przedborza w domu jako w akcie wyżej wyrażonym …

Pojęcie ”Państwo Przedbórz”, to ówcześnie używana potoczna nazwa obszaru dawnych dóbr królewskich, obecnie państwowych, obejmujący 8 wsi i 5 folwarków. Eksner eksploatował je rolniczo na sposób tradycyjny. Z czasem przeważyła tu, używana także zamiennie już długo, nazwa ekonomii. Dopiero kolejny dzierżawca (zob.) Wojciech Lange zbadał zasoby naturalne tego obszaru i zaczął je wykorzystywać na sposób przemysłowy, choć rolnictwo pozostawił bez większych ingerencji.

Najpewniej umowa dzierżawna Eksnera dobiegła końca w 1818 r., skoro wtedy nowym dzierżawcą Ekonomii został brat (zob.) Wojciecha Langego, Ferdynand Andreas. Mimo, że oddał dzierżawę całej ekonomii na rzecz jednej ale zasobnej wsi, ciągle jeszcze posiadał intratne prawo propinacji, czyli wyłączności na produkcję i sprzedaż alkoholu na terenie ekonomii. Dopiero starania Wojciecha Langego sprawiły, że i z tego musiał zrezygnować.

Po opuszczeniu Woli Przedborskiej, Jakub dzierżawił należącą do Ekonomii wieś Zuzowy najpewniej do 1827 r. Tam w 1819 r. przyszła na świat kolejna jego córka, Wiktoria Franciszka.

Akt znania Izydora Włodarczyka ze zbiorów Krzysztofa Woźniaka; J. Śmiałowski, Wojciech Lange (1783-1930), Dzieje jednego awansu, Łódź 2000; http://rodzinastrychalskich.pl/index.php?option=com_content&;view=frontpage&Itemid=7

Wojciech Zawadzki