garczarczykGARCZARCZYK Stanisław (1905-1944) miejski lekarz weterynarii, szef wywiadu AK

Urodził się 23 II 1905 r. w Sączowie gmina Ożarowice powiat Będzin, w rodzinie Jana i Marianny z Latosińskich.

Ukończył Akademię Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. W okresie 1 X 1930 – 30 IX 1933 r. pracował w Zakładzie Farmakologii Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie początkowo jako wolontariusz, a od 1 X 1931 r. jako zastępca asystenta i „powierzone obowiązki wykonywał nadzwyczaj sumiennie”. Zdaniem zastępcy profesora, doc. dr. Skowrońskiego:

jest pracownikiem zdolnym, posiada takt umiejętnego obchodzenia się z ludźmi, dlatego też może spełnić przyjęte zadania w każdej dziedzinie działalności lekarza weterynaryjnego. Odszedł z zakładu tylko dlatego, że przepisy nie pozwalały na dłuższe zatrudnienie na tym stanowisku jak 2 lata.

Od połowy listopada 1933 r. przez miesiąc uczęszczał do rzeźni miejskiej i na targowicę zwierząt rzeźnych we Lwowie w celu bliższego zapoznania się z czynnościami lekarza weterynaryjnego. W tym czasie kierował też rzeźnią gminną w Krzyczycach pod Lwowem.

Zarząd Miasta Przedborza zatrudnił go, jako miejskiego lekarza weterynarii z dniem 25 III 1934 r. Do jego obowiązków należało sprawowanie kierownictwa rzeźni miejskiej przy ul. Cegielnianej 3, nadzór nad targowicą zwierząt rzeźnych na Widomie (obecnie teren Liceum Ogólnokształcącego) oraz wykrywanie nielegalnego uboju zwierząt.

W 1937 r. ożenił się z Janiną i zamieszkał w mieszkaniu przy ul. Pocztowej 4. Wkrótce przeszła na świat córka Hanna.

W tym okresie władze miejskie miały wiele zastrzeżeń do jego pracy z powodu spóźnień do pracy, nieterminowego prowadzenia dokumentacji a powiatowy lekarz weterynarii stwierdził popełnienie błędów fachowych. Burmistrz wypowiedział mu pracę z dniem 1 X 1938 r. Jednak w rzeczywistości, od tego dnia w świetle obowiązującego prawa przeszedł na zatrudnienie Wydziału Powiatowego w Końskich.

Podczas okupacji niemieckiej przystąpił do Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej. Powierzono mu sprawowanie kierownictwa wywiadu na Przedbórz i okolice. Podlegał komendantowi miasta (zob.) Kazimierzowi Trepczyńskiemu ps. Wytrzymały”, a merytorycznie por. Bronisławowi Skoczyńskiemu ps. „Robotnik” i por. Zbigniewowi Sojczyńskiemu ps. „Andrzej”.

Aresztowany na podstawie donosu do żandarmerii o udziale w nielegalnym uboju trzody. Mogła to być zemsta za meldowanie o wykryciu nielegalnego uboju zwierząt jeszcze sprzed wojny.

Osadzony 19 I 1944 r. w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen, nr obozowy: 16341. Później zesłany do pracy w filii: AL. Dyhernfurth II. Powrócił do obozu głównego 7 VII 1944 r., został tam rozstrzelany 6 VIII 1944 r.

Archiwum IPN w Łodzi, akta sprawy: Sr. 203/46; Archiwum Państwowe w Piotrkowie Tryb., Spis mieszkańców miasta i gminy Przedbórz aresztowanych, więzionych i wywiezionych do obozów zagłady względnie do obozów pracy przymusowej, BN.; W. Zawadzki, Imienna Lista Ofiar m. Przedborza w II wojnie światowej, Przedbórz-Bydgoszcz 2010; Pismo Muzeum Gross-Rosen nr DG.430-9/07/270/07; relacje: Heleny i Stefana Zawadzkich, Jadwigi Zielińskiej i Mariana Najmrockiego; materiały Pawła Grabarskiego; fot. ze zbiorów Haliny Zielińskiej.

Wojciech Zawadzki