GNIEWKOWSKI Józef (1837–?) sukiennik, prawdopodobny uczestnik Powstania Styczniowego

Urodził się 8 III 1837 r. o godz. 8 rano w Przedborzu w rodzinie mieszczańskiej. Był synem Stanisława, sukiennika (ur. 8 V 1802 r. w Kluczewsku), i Elżbiety z Chrzanowskich (ur. 10 VII 1810 r.w Łopuczu). Jego rodzina ze strony ojca z dziadkiem Michałem (1767–1842 Przedbórz) przybyła tu w poszukiwaniu pracy w związku z uruchomieniem fabryki sukienniczej. Jego rodzice pobrali się w Przedborzu 23 II 1829 r.

Został ochrzczony 19 III 1837 r. przez proboszcza parafii rzymskokatolickiej w Przedborzu (zob.) ks. Szczepana Mrozowskiego. Rodzicami chrzestnymi zostali: Wawrzyniec Szproch i Rozalia Wójcikowska.

Miał braci: Piotra Stanisława (ur. 1832 r. w Przedborzu), Wawrzyńca Ludwika (ur. 8 VII 1840 r. w Przedborzu), czeladnika szewskiego, zapisanego do ksiąg ludności w mieście Warszawie, Walentego (ur. 14 II 1846 r. w Przedborzu), terminatora rymarskiego i Karola (ur. 1848 Przedbórz – 1850 Tomaszów Maz.) oraz siostry Annę (ur. 1843 w Przedborzu) i Marcelę (ur. 1852 w Tomaszowie Maz.). Rodzina Gniewkowskich opuściła Przedbórz pomiędzy 1848 a 1850 r. w związku z załamaniem się tutejszej produkcji sukienniczej i osiadała w Tomaszowie Mazowieckim.

Józef Gniewkowski był poszukiwany w październiku 1863 r. przez kpt. Foresta i Suchowinowa, oficerów 10. Batalionu Strzelców Celnych najprawdopodobniej w związku z jego udziałem w wydarzeniach powstańczych. Burmistrz Tomaszowa Józef Lenartowski tłumaczył, że Gniewkowski opuścił miejsce zamieszkania i udał się w nieznanym kierunku.

Jan Góral, Ryszard Kotewicz, Dwa wieki Tomaszowa Mazowieckiego. Zarys dziejów miasta 1788-1990, Tomaszów Mazowiecki 1992, s. 112; Ryszard Kotewicz, Tomaszowianie w powstaniu styczniowym, [w:] J. Kukulski, R. Kotewicz, R. Szwed (red.), Z dziejów powstania styczniowego w Piotrkowskiem, Piotrków Trybunalski 1991, s. 51; Włodzimierz Rudź, Echa wydarzeń styczniowych w zbiorach Archiwum Państwowego w Tomaszowie Maz. 1863-1983, Tomaszów Mazowiecki 1985, s. 5, 15; ASC par. rzym.kat. w Przedborzu, akt ur. nr 30/1837 (http://rodzinastrycharskich.pl/index.php/asc).

Krzysztof Tomasz Witczak