GOLĘDZINOWSKI Feliks (1866-1941) zarządca majątków ziemskich

Feliks Golędzinowski pochodził za starej mazowieckiej rodziny szlacheckiej.

Jest pewne, że rodzina Golędzinowskich zamieszkiwała w okolicach Warszawy w XVI wieku. Podstawowym źródłem informacji dla większości dotychczasowych badaczy były rejestry poborowe i akta grodzkie warszawskie. Na rejestry poborowe powołuje się A.Pawiński (“Źródła Dziejowe – Polska XVI. wieku” tom V. Mazowsze, Warszawa 1895), który wymienia ich w parafii Rokitno Górne jako częściowych właścicieli wsi Łaźniewo Witki, a także “nobilium Golendzinowo” w parafii Kamion Spiritualis. Wiktor Wittyg w pracy “Nieznana Szlachta Polska i jej herby” (Kraków 1908) pisze, że w r. 1563 Golędzinowscy opłacają pobór ze wsi Golędzinowa, woj. mazowieckie, Ziemia Warszawska oraz podaje rysunek herbu. Polska Encyklopedia Szlachecka datuje nadanie herbu na 1480 r.

W Archiwum Głównym Akt Dawnych przechowywany jest sporządzony w 1469 r. w kancelarii książęcej odpis aktu księcia mazowieckiego Janusza I z r. 1387 o przeniesieniu z prawa polskiego na chełmińskie Golędzinowa, dziedzicznej wsi Macieja.

Feliks urodził się w 1866 r. w Mistrzewicach koło Sochaczewa, gdzie jego ojciec Tomasz pochodzący z dziedzicznych Witek w parafii Rokitno, był najpierw dzierżawcą, a później właścicielem ziemskim. Tam przyszło też na świat ośmioro rodzeństwa Feliksa. Rodzice Feliksa są pochowani na cmentarzu powązkowskim w Warszawie.

Feliks Golędzinowski po ukończeniu w 1893 r. służby wojskowej, był zarządcą majątków ziemskich.

Ożenił się w Przedborzu z Marią Zofią Lembke, córką Edmunda. Ślub odbył się w miejscowym kościele św. Aleksego w dniu 3 II 1902 r. W tym czasie Feliks pracował w Brudzicach parafia Lgota, w pobliżu Bełchatowa. Tam też 4 I 1903 r. przyszedł na świat ich pierworodny syn Stefan (żona Alina z d. Adamska, zmarł bezpotomnie w Argentynie w r. 1980). Kolejne dzieci to, syn Marian (urodzony w Olesznie w r. 1904, trzykrotnie żonaty, zmarł bezpotomnie we Francji w r. 1988) i Czesław (urodzony w Olesznie w r. 1906, zginął w r. 1940 w Katyniu, żona Zofia z d. Wrześniowska, po nim córka Zofia urodzona w Wilnie), córka Zofia (urodzona w Czarncy w 1909 r., zmarła w 1988 r. w Kielcach; z mężem Józefem Jóźwikiem miała syna Tadeusza i córkę Zofię), Jadwiga (urodzona w Rudzie Pilczyckiej w r. 1911, zmarła w Kielcach w r. 1985; mąż Tadeusz Trzebski, po niej córka Krystyna), Felicja (urodzona w Rudzie Pilczyckiej w r. 1913, zmarła w Kłodzku w r. 1990; mąż Jan Markiewicz, po niej syn Jerzy i córka Jadwiga).

Feliks pracował wtedy dla hr. Władysława Leona Zamoyskiego. Tuż przed I wojną światową rodzina przeniosła się na Wileńszczyznę, w okolicę Dzisny, pozostając jednak w ciągłym bliskim związku z Kielecczyzną.

 

Przedbórz, 7 VIII 1935 r. –  ślub Felicji Golędzinowskiej z Janem Markiewiczem. Stoją w trzecim rzędzie: Florentyna z Bieleckich Lembke ż. Edmunda z córką Zofią, Czesław Golędzinowski i Zofia Golędzinowska, dzieci Feliksa; Adolf Grabowski mąż Lucyny z d. Lembke; Stefan Golędzinowski s. Feliksa, Edmund Lembke, NN. W drugim rzędzie: NN, Lucyna z d. Lembke Grabowska; pośrodku Felicja c. Feliksa Golędzinowska z mężem Janem Markiewiczem, Maria Zofia z Lembków z mężem Feliksem Golędzinowskim. Siedzą: Józef, Lucyna i Emilia Lembke dzieci Edmunda  i Florentyny, Jadwiga Golędzinowska (z pieskiem), NN.

 

Najstarszy syn Stefan został zapisany do gimnazjum w Wilnie w r. 1913. Stamtąd jako nastolatek pospieszył do Legionów. Był uczestnikiem wyprawy kijowskiej podczas wojny polsko – sowieckiej o granice i niepodległość Państwa Polskiego. Jako ranny został urlopowany z wojska w październiku 1920 r. Pod koniec tegoż roku, kontynuował naukę w Państwowym Gimnazjum w Kielcach, które ukończył w 1923 r. W międzyczasie nie zrywał związku z wojskiem, działał także w ZHP (był komendantem hufca w Kielcach). Studiował w Warszawie i należał do Korporacji Akademickiej “Lechicja”. W tym czasie był administratorem domów studenckich, organizatorem oddziału motorowego a następnie klubu motocyklowego Związku Strzeleckiego. Jako oficer rezerwy broni pancernej Wojska Polskiego, w 1935 r. został mianowany porucznikiem. We wrześniu 1939 r. dowodził plutonem czołgów w Warszawskiej Brygadzie Pancerno-Motorowej. W czasie wojny działał w konspiracji, był w składzie sztabu ośrodka pancernego Armii Krajowej. W listopadzie 1942 r. mianowany na stopień kapitana, pseudonim „Golski”. W Powstaniu Warszawskim dowodził 3. Batalionem Pancernym „Golski”; we wrześniu 1944 r. mianowany majorem i odznaczony Krzyżem Walecznych. Po klęsce powstania przebywał w niewoli niemieckiej w oflagu XA Sandbostel. Po wyzwoleniu, w kwietniu 1945 r. został oficerem 1. Dywizji Pancernej. Zdemobilizowany, najpierw przebywał w Londynie, później wyjechał do Argentyny, zmarł w La Plata 4 XI 1980 r.

Drugi syn Feliksa – Marian w wieku młodzieńczym wyemigrował do stryja piwowara do Francji, gdzie przyuczył się tego zawodu. Tam zmarł 18 I 1988 r.

Czesław, urodzony w Olesznie 7 X 1906 r., zapatrzony w starszego brata od wczesnej młodości był – pewnie jak wielu jego rówieśników – pod urokiem wojska. Odbył wiele szkoleń wojskowych, m.in. w Szkole Podchorążych Piechoty w Berezie Kartuskiej. W 1929 r.  dowódca 1. Pułku Piechoty Legionów awansował go na plutonowego podchorążego rezerwy. Maturę zdał w Gimnazjum Państwowym im. Joachima Lelewela w Wilnie. Absolwent Wydziału Inżynierii Lądowej i Wodnej Politechniki Lwowskiej. Inżynier, specjalista od budowy fortyfikacji kolejowych, zatrudniony w Dyrekcji Kolei Państwowych w Wilnie. Żonaty z Zofią z Wrześniowskich; córka Zofia po mężu Grodzicka. Mianowany podporucznikiem ze starszeństwem od 1 I 1932 r. Następna nominacja z 24 XI 1937 r. na stopień porucznika rezerwy korpusu oficerów piechoty ze starszeństwem od 1 I 1937 r. i przydziałem do 1. Pułku Piechoty Legionów. Zmobilizowany w sierpniu 1939 r. uczestniczył w kampanii wrześniowej. Wzięty do niewoli przez Rosjan, zbiegł przy przeładowywaniu transportu w Baranowiczach. Do Wilna dotarł 25 września. W Wilnie trwała wtedy rejestracja mężczyzn zarządzona przez sowieckiego okupanta. Do rejestracji zgłosił się 26 września, tego samego dnia został aresztowany i wywieziony na wschód. Zachowała się kartka datowana 26 IX 1939 r. dostarczona przez pracownika kolei: „dziś wyjeżdżam”. Był też list z obozu jenieckiego w Kozielsku datowany na 21 X 1939 r., który dotarł do żony 9 XII 1939 r., jako ostatnia wiadomość. Został zamordowany w Katyniu prawdopodobnie 13 IV 1940 r. Zidentyfikowany podczas ekshumacji w 1943 r, na podstawie świadectwa chrztu córki. W 1990 r. odznaczony pośmiertnie Medalem “Za Udział w Wojnie Obronnej 1939 r.” przez Prezydenta RP. Czesław Józef Golędzinowski został pośmiertnie mianowany dnia 5 X 2007 r. na stopień kapitana.

Feliks Golędzinowski zmarł 24 IV 1941 r. w Przedborzu i został pochowany na miejscowym cmentarzu.

Lech Grodzicki Golędzinowscy z Witek GENS 2001, s.49 – 58, Wyd. TG-H (www.gen-her.pl); www.geotekst.pl/artykuły/historia/politechnika_warszawska; Vademecum Powstania Warszawskiego (www.pw44.pl/oddzialy); pl.wikipedia.org; www.pw44.pl/oddziały; archiwum rodzinne Zofii z Wrześniowskich Golędzinowskiej; kwerenda Zofii i Lecha Grodzickich w AGAD. Fot. Zofii i Feliksa Golędzinowskich z ok. 1902 r. oraz z 1935 r. w zbiorach rodzinnych.

                                                                  Lech Grodzicki