guziakGUZIAK Jan Tadeusz (1920-1945) kleryk

Urodził się 19 IV 1920 r. w Przedborzu w rodzinie masarza Stanisława i Stanisławy. W 1927 r. rozpoczął naukę w Szkole Powszechnej w Przedborzu. W 1931 r. wstąpił do nowo powstałej drużyny ZHP im. króla Kazimierza Wielkiego. W 1933 r. zdał egzamin i został przyjęty do klasy I b Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Końskich. Wstąpił wtedy do I Drużyny Harcerzy im. Tadeusza Kościuszki oraz Sodalicji Mariańskiej uczniów. Po ukończeniu Gimnazjum w 1937 r. zdał egzamin i został przyjęty do pierwszej klasy Liceum Humanistycznego w Końskich. Świadectwo dojrzałości otrzymał w czerwcu 1939 r.

Po wybuchu wojny, jego ojciec został zastrzelony przez żołnierzy niemieckich 5 IX 1939 r. na podwórku własnego domu przy ul. Pocztowej. Zginął tam wtedy również (zob.:) Antoni Kochanowski.

Tadeusz jesienią 1939 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Sandomierzu. Aresztowany w Końskich po przyjeździe z Przedborza w lipcu 1944 r. Był wówczas klerykiem na czwartym roku studiów seminaryjnych. Był więziony w Końskich, później w Radomiu, następnie wywieziony do KL Auschwitz. Stamtąd trafił do Hamburga, gdzie pracował w fabryce amunicji. Pod koniec wojny zginął w niewyjaśnionych okolicznościach Prawdopodobnie pod koniec wojny, podczas likwidacji więźniów na morzu – 3 V 1945 r. utonął na zatopionym statku „Cap Arcona”. Moralną odpowiedzialność za zbrodniczą hekatombę więźniów ponoszą Heinrich Himmler i następca Hitlera – wielki admirał (Grossadmiral) Karl Dönitz. Zdarzenie to, należy do największych katastrof morskich w dziejach.

Archiwum IPN w Łodzi, sygn. S/05/Zn., AP w Piotrkowie Tryb., Spis mieszkańców miasta i gminy Przedbórz aresztowanych, więzionych i wywiezionych do obozów zagłady względnie do obozów pracy przymusowej; J. Polak, Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące w Końskich, Końskie 1992, s. 258; J. Wilczur, Sosny były świadkami, Warszawa 1982, s. 287; T. Nowakowski, Przedbórz i okolice, Piotrków Trybunalski 1991, s. 34; W.Zawadzki, Przedborski wrzesień, Bydgoszcz 2004; relacja siostry Janiny Małeckiej i Heleny Zawadzkiej;  fot. w zbiorach autora.

Wojciech Zawadzki