kierkusiowieKIERKUŚ Jan (1887-1941) burmistrz m. Przedborza w l. 1925-1930

Urodził się 3 V 1887 r. w Końskich w rodzinie Antoniego i Katrzyny z d. Sobczyk. Nie ma pewności, ale prawdopodobnie zdobył kwalifikacje nauczycielskie – świadczy o tym zachowane pismo z 1909 r. o odwołaniu wcześniejszej, przyznanej mu nominacji na nauczyciela w szkole w Józefowie. Był wtedy (28 XII 1909 r.) sekretarzem Magistratu m. Przedborza.

Funkcję burmistrza piastował w l. 1920-1930.

Podczas jego kadencji początkowo w Radzie Miejskiej utrzymywała się równowaga – wspominała Jadwiga Zielińska – z biegiem czasu radni żydowscy zaczęli domagać się większości, doszło do burzliwych posiedzeń, a nawet do bicia się krzesłami. W wyniku tej niezgody przegłosowano, że wiceburmistrzem miasta został Abram Wajnman, w kasie zatrudniono Różę Kupferminc, zaś na urzędniczkę stanu cywilnego ludności wyznania mojżeszowego zaangażowana została Fajgla Rozencwajg.

Burmistrz Kierkuś podejmował wówczas wiele inicjatyw uaktywniających miasto pod względem gospodarczym i społecznym. W 1925 r. uruchomiono komunikację autobusową firmy Mieczysława Traczyka z Gorzkowicami, Radomskiem i Końskimi. Zabiegano o połączenie kolejowe. Powstał też oddział Kasy Chorych przy ul. Warszawskiej w kamienicy Karoliny Jędrzyckiej, którym kierował późniejszy burmistrz (zob.:) Konstanty Kozakiewicz. Felczerem został szwagier Kozakiewicza, Wacław Korusiewicz, zaś lekarzem (zob.:) dr Franciszek Wójcicki.

Koniecznością np. stało się powiększenie bazy szkolnej, podczas gdy miasto nie posiadało możliwości inwestycyjnych. Burmistrz podjął w 1927 r. odważną decyzję o wyprowadzeniu Magistratu z ratusza i oddaniu go szkole (stan ten trwał aż do 1964 r.). Odtąd Magistrat mieścił się na Winnicy, pod adresem ul. Pocztowa 32. Przy tej przeprowadzce okazało się, że największy problem powstał z lokalizacją…. aresztu miejskiego. Wówczas bowiem wykonawstwo kar i wyroków sądowych spoczywało na władzy municypalnej. I tak areszt powstał z przebudowy byłych drwalek szkolnych i celowego dobudowania mieszkania dla dozorcy.

W 1930 r. powstał w Przedborzu oddział Kasy Stefczyka kierowany przez (zob.:) Ignacego Witka. Kryzys ekonomiczny przełomu lat 20-tych i 30-tych spowodował, że władzę w mieście objął zarządca komisaryczny.

Jan Kierkuś podjął pracę poza Przedborzem. Po wybuchu wojny wrócił jednak do rodziny. W dniu 12 sierpnia [1940 r.] nowy grom wstrząsnął resztkami spalonego miasta – zapisał w swych wspomnieniach burmistrz Kozakiewicz – O 7-ej rano żandarmi aresztowali Mickiewicza Wacława notariusza, Biriukowicza Jerzego sędziego i Kierkusia Jana, byłego burmistrza. Mówi mi to z bólem i przerażeniem przez otwarte okno sąsiad Teda. Nad wieczorem ich wywieziono do Końskich, a stamtąd dalej. Dawali jakiś czas znaki życia z obozu Weimar-Buchenwald. Ich aresztowanie było skutkiem realizacji niemieckiego planu wyniszczenia polskiej inteligencji, jako przewodniej siły narodu.

Kierkuś zginął 5 II 1941 r. w tymże obozie śmierci. Pogrzeb miał też wspólny z sędzią Biriukowiczem i nauczycielem (zob.:) Zdzisławem Widlem. Opis pogrzebu – zob.: Biriukowicz Jerzy.

W 1925 r. Jan Kierkuś zawarł związek małżeński w przedborskim kościele z Janiną Turno, nauczycielką (zob. Kierkuś Janina). Z małżeństwa urodziło się dwoje dzieci: Jerzy (1925-1960) inżynier zamieszkały w Łodzi i Zdzisław (1926-2003) farmacuta zamieszkały w Warszawie.

W swoim mieszkaniu przy ul. Mostowej, Janina Kierkusiowa prowadziła “tajne komplety” z zakresu nauki gimnazjalnej do końca okupacji.

K. Kozakiewicz, Wspomnienia burmistrza Przedborza 1939-1942, mnps.; Wspomnienia Jadwigi Zielińskiej; dokumenty rodzinne i fotografie Kierkusiów udostępnione autorowi przez Zofię Sobkiewicz; T. Michalski, Przedborscy herosi i mocarze, Przedbórz 2003, informacje Ryszarda Turno i Pawła Grabalskiego.

Wojciech Zawadzki