kierkusiowaKIERKUŚ Janina (1896 – 1947) nauczycielka

Urodziła się 3 V 1896 r. w Warszawie w rodzinie Juliana i Marianny z Sobkiewiczów, małżonków Turnów. Ochrzczona została w tym samym kościele pw. Wszystkich Świętych, co jej starszy brat (zob.) Czesław, a w którym 24 I 1893 r., zawarli związek małżeński ich rodzice.

W 1897 r. jej rodzice przenieśli się do Przedborza i tu osiedli. Naukę szkolną skomplikowaną przez wojnę odbywała w gimnazjum w Piotrkowie Trybunalskim. Zakończyła ją maturą w 1917 r. Zdobyła później uprawnienia nauczycielskie. Była niewysoką, szczupłą brunetką.

Przedborska plotka głosi, że przyczyną samobójstwa kierownika szkoły (zob.) Jana Kucharskiego (1890-1922) była zawiedzona miłość właśnie do Janiny Turno.

W dniu 2 II 1925 r. w przedborskim kościele poślubiła sekretarza Magistratu miasta Przedborza (zob.) Jana Kierkusia (1887-1941), późniejszego burmistrza.

Jej mąż aresztowany został 12 VIII 1940 r. przez żandarmerię niemiecką w ramach eliminacji polskiej inteligencji, tzw. planu Akcji A-B wraz z sędzią (zob.) Jerzym Biriukowiczem i notariuszem (zob.) Wacławem Mickiewiczem. Wywieziony do obozu koncentracyjnego Weimar-Buchenwald, zginął 5 II 1941 r. Pogrzeb miał wspólny z sędzią Biriukowiczem i nauczycielem (zob.:) Zdzisławem Widlem. Opis pogrzebu – zob.: Biriukowicz Jerzy.

W swoim domu przy ul. Mostowej 10, Janina Kierkusiowa prowadziła w ramach sieci kilku takich mieszkań w mieście tzw. “tajne komplety”, czyli konspiracyjną naukę dzieci z zakresu szkoły powszechnej. Z konieczności, poprzez naukę własnych synów, prowadziła także naukę młodzieży na poziomie gimnazjalnym aż do końca okupacji. Współpracowała w tym zakresie głównie z (zob.) Zofią Żurawską.

Z małżeństwa z Janem Kierkusiem miała dwóch synów: Jerzego (1 XI 1925 – 28 V 1960), który jeszcze podczas okupacji został szoferem wozu strażackiego, a po wojnie ukończył Politechnikę Łódzką oraz Zdzisława (26 XII 1926 – 28 XI 2003), farmaceutę po Akademii Medycznej w Łodzi. Zachowało się zaświadczenie Państwowej Komisji dla Legalizacji Wyników Tajnego Nauczania Kuratorium Okręgu Szkolnego w Łodzi z 25 V 1945 r. stwierdzające, iż Zdzisław Kierkuś na „tajnych kompletach” w Przedborzu ukończył „trzecią klasę gimnazjum ogólnokształcącego” co poświadczyli nauczyciele: Franciszek Polowiec, (zob.) Aleksander Manczarski i Władysław Biń. Zdzisław Kierkuś podczas okupacji pełnił służbę w straży pożarnej i w 1944 r. uczestniczył w wyjeździe do podpalonej przez partyzantów AK wsi Olendry (Krery), w którym zginęło 2 strażaków ( zob.: Zbigniew Teda) a kilku, m.in. on, zostało rannych. Po wojnie obaj synowie silnie zaangażowali się w odrodzenie działalności harcerskiej w Przedborzu, Jerzy był przybocznym drużynowego.

Zmarła w Szpitalu oo. Bonifratrów w Krakowie 27 VII 1947 r. i spoczęła obok męża w rodzinnym grobowcu na przedborskim cmentarzu.

Parafia św. Aleksego w Przedborzu, akt zgonu z 1947 r.; Dokumenty rodzinne Kierkusiów i fotografię maturalną Janiny Turno z 1917 r. udostępniła Zofia Sobkiewicz, skany w posiadaniu autora; K. Kozakiewicz, Wspomnienia burmistrza Przedborza 1939-1942, mnps.; Wspomnienia Jadwigi Zielińskiej; T. Michalski, Przedborscy herosi i mocarze, Przedbórz 2003; informacje Ryszarda Turno.

Wojciech Zawadzki