KUCHARSKI (Walenty) Filemon (1825-1880) proboszcz w Żeleźnicy

Urodził się 5 II 1825 r. w miasteczku Wyśmierzyce nad Pilicą, w rodzinie „sławetnego” (tu: średniozamożnego) jak zapisano w aktach: „mieszczanina rolnego” Stanisława (ur. 1798, syna Franciszka i Katarzyny z Gutlów) i Eufemii z Wierzbińskich (ur. 1802, córki Franciszka i Agnieszki z Marchockich). Na chrzcie 6 II 1825 r. otrzymał imię Walenty.

Miał starszą siostrę Karolinę (1821-1906 Przedbórz), po mężach: Hlada, Janicka i Perucka, której córka Barbara Janicka wyszła za przedborskiego organistę (zob.) Władysława Tomczyńskiego oraz jeszcze 6-ro młodszego rodzeństwa, siostry: Agnieszkę (1828-?) zamężną za Kajetana Giszeytera, Mariannę (1830-?), Katarzynę (1837-?), którą poślubił Józef Adamski i Józefę (1843-?), która poślubiła Jana Zakrzewskiego oraz braci: Dominika (1832-?), który ożenił się z Marianną Michalską i Romualda Jana (1835-?) ożenionego z Agnieszką Krzesińską.

Jego dorosłe życie związane było ze służbą bożą. Początkowo był zakonnikiem i zapewne wtedy przyjął imię Filemon. To imię pochodzenia greckiego w znaczeniu „przyjazny, życzliwy”. Św. Filemon był adresatem listów św. Pawła.  Zatem przyjęte imię było wyrazem cech charakteru i usposobienia Walentego Kucharskiego i jego oddania Bogu. Jednak w nieznanych okolicznościach wystąpił z zakonu i zachowując imię został duchownym diecezjalnym. W 1863 r. objął parafię Żeleźnica (obecnie dekanat i gmina Przedbórz).

Wg tradycji Żeleźnica, to miejsce na obszarze starostwa przedborskiego związane z tragicznym wypadkiem na polowaniu (zob.) króla Kazimierza Wielkiego, którego doznał spadając z konia podczas pogoni za jeleniem. W miejscu wypadku „wśród lasu” wystawiono kaplicę pod wezwaniem św. Mikołaja, a z czasem powstała tam wioska. Świątynia ta kilkukrotnie spłonęła i każdorazowo ją odbudowywano. Ks. Kucharski zastał kościółek z drewna ciosanego, kryty gontem o nader ubogim wyposażeniu. Do niedawna stał nieczynny, a sprzęty były wywiezione do kościoła w Stanowiskach.

W r. 1863 wybuchło powstanie narodowe zwane styczniowym. Z racji położenia w trudno dostępnym obszarze leśnym wieś Żeleźnica stanowiła doskonałą bazę oddziałów powstańczych, a lokalny kapłan był ważną i cenioną postacią. Przebywały w Żeleźnicy m.in. oddziały Józefa Oxińskiego i Zygmunta Chmieleńskiego. Nie zachowały się jednak bliższe informacje o udziale ks. Kucharskiego w powstaniu. Z pobytem oddziału kpt. „Iskry” – Władysława Sokołowskiego we wrześniu 1863 r., wiąże się pożar budynków folwarcznych, w których spłonęły także konie powstańców z oporządzeniem i uzbrojenie. Były także ofiary wśród ludzi.

W 1866 r., w Wielki Czwartek o godzinie 3 po południu, nagle w kościele wybuchł pożar, który strawił całą świątynię.

Staraniem ks. Filemona i wysiłkiem wiernych w 1870 r. odbudowano kościół w Żeleźnicy. Stanęła świątynia już murowana, kryta gontem, jednonawowa z 8 oknami, prezbiterium i zakrystią, na 30 łokci długa i 18 szeroka. W 1871 r. kościół poświęcił dziekan konecki, ks. Franciszek  Górski.

O ks. Filemonie wiadomo także, że przez jakiś czas opiekował się siostrami. Np. siostra Karolina, która owdowiała w 1865 r. udała się pod opiekę brata. W 1873 r. w żeleźnickim kościele poślubiła Kajetana Peruckiego z Kajetanowa.

Ksiądz Filemon Kucharski zmarł po krótkiej chorobie 23 XI 1880 r. w Żeleźnicy.

Parafia Żeleźnica, akt zgonu 26/1880; Informacje z kroniki parafialnej w Żeleźnicy udostępnił ks. Donat Neska; ks. Jan Wiśniewski, Dekanat konecki, Radom 1913; materiały Wojciecha Zawadzkiego; materiały rodzinne Tomczyńskich w posiadaniu Barbary Wicik.

Barbara Wicik
Wojciech Zawadzki