langkamer kazimierzLANGKAMER Kazimierz Józef (1919 albo 1920 – 1943) partyzant Armii Krajowej ps. „Kulos”

Data i miejsce urodzenia poza Przedborzem, nieustalone. Syn Romana (1881-1937) i Heleny (1888-1974) z Bieleckich, kawaler zamieszkały w Przedborzu. Kazimierz miał 2 siostry: Janinę i Stanisławę (1921-1956), obie zamężne Gawrońskie.

Po ukończeniu Szkoły Powszechnej w Przedborzu, kształcił się w szkole zawodowej w Pabianicach. Pracował w Fabryce Wyrobów Stalowych Ostrych i Drzewnych Lucjana Wójcickiego „STALDRZEW” w Przedborzu. Tam zaprzyjaźnił się z (zob.) Tomaszem Gajeckim późniejszym partyzantem AK, pseudonim „Młot” i (zob.) Antonim Kępskim, także partyzantem AK, pseudonim „Rajzer”.

Prawdopodobnie, jako członek „Strzelca” z bronią w ręku uczestniczył w obronie Przedborza w dniach 2-6 IX 1939 r.

Należał do pierwszych żołnierzy niepodległościowej konspiracji wojskowej w Przedborzu. Od 5 VIII 1942 r. był żołnierzem grupy dywersyjnej AK o kryptonimie „Nina” dowodzonej przez (zob.) Mieczysława Morawca ps. „Mur”, strzelec.

Jego matka, po śmierci męża prowadziła sklep spożywczo-przemysłowy w kamienicy odziedziczonej po ojcu, Antonim Bieleckim przy ul. Kieleckiej 3. Wg wnuczki Małgorzaty Wróblewskiej:

Babcia Helena pomagała partyzantom. Dawała od siebie żywność, płótna, mydło – wszystko co było potrzebne. Była bardzo dobrą kobietą.

Uczestniczył w grupie szturmowej pod dowództwem „Robotnika” – Bronisława Skury-Skoczyńskiego w akcji rozbicia więzienia w Radomsku 7/8 VIII 1943 r. Jej głównym celem było uwolnienie żołnierzy AK aresztowanych 3 VIII 1943 r. podczas pacyfikacji wsi Rzejowice. Po akcji w oddziale partyzanckim AK por. “Zbigniewa” – Stanisława Sojczyńskiego.

Poległ 22 VIII 1943 r. o godz. 23-ej wraz z przyjaciółmi – partyzantami „Młotem” i „Rajzerem” w niemieckiej zasadzce pod wsią Rogi. O akcji zob.: Gajecki Tomasz.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

Ekshumowany w marcu 1945 r. z inicjatywy Józefa Grabalskiego i Józefa Stawińskiego z mogiły leśnej koło wsi Rudka na cmentarz w Przedborzu. W ekshumacji i identyfikacji wzięli udział szwagrowie Marian (1914-1970) i Czesław (1919-1996) z bratem Tadeuszem – Gawrońscy. W akcie zgonu podano, że miał 24 lata.

Trumny ze zwłokami Kazimierza oraz „Młota” i „Rajzera” – wg Małgorzaty Wróblewskiej –  przywieziono do uprzątniętego na tę okoliczność sklepu babci Heleny. Tu były wystawione na widok publiczny i stąd ruszył orszak żałobny do kościoła. Pogrzeb był wielką manifestacją patriotyczną.

Spoczął w rodzinnym grobowcu. Tam podano, iż miał 23 lata oraz błędną datę jego śmierci: 22 VII 1943 r. Symbolicznie spoczywa także w Grobie Partyzantów.

Jego nazwisko widnieje również na pomniku partyzantów przy drodze Wielgomłyny-Krzętów wzniesionym w 1972 r.

Archiwum Państwowe w Piotrkowie Trybunalskim, Zespół 33, sygn. 176 – Spis mieszkańców miasta i gminy Przedbórz aresztowanych, więzionych i wywiezionych do obozów zagłady względnie do obozów pracy przymusowej; USC w Przedborzu, akt zgonu 46/1945 – błędnie podana datę i miejsce śmierci: 22 VII 1943 r., godz. 23-a w Wielgomłynach; Arkusz  ewidencyjny Bronisława Skoczyńskiego „Robotnika”, Radomsko 1992, Zeszyt 13, nakładem Karola Walaszczyka, mnps – błędnie podana data akcji: 28 VIII 1943 r.; Kronika  Koła Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w Przedborzu: Zarys historii ruchu partyzanckiego na terenie m. Przedborza; Wykaz osób z terenu m. Przedborza, które zginęły w hitlerowskich obozach śmierci w latach 1939-1945; Dokumenty oddziału partyzanckiego por. „Zbigniewa”- skany w zbiorach autora; Spis nieruchomości m. Przedborza z 1934 r., w zbiorach autora; Biuletyn GKBZH, t. X, Warszawa 1958; Kacperski  B., Wroniszewski  J. Z., Końskie i powiat konecki 1939-1945, Część I – Mieszkańcy Końskich w Kampanii Wrześniowej, Końskie 2004; Zawadzki W., Przedborski wrzesień. Obrona i zniszczenie miasta przez Niemców w 1939 r., Bydgoszcz 2004; tenże, Imienna Lista Ofiar m. Przedborza w II wojnie światowej, Przedbórz-Bydgoszcz 2010; relacja i fotografię udostępniła Małgorzata Wróblewska.

Wojciech Zawadzki