LEMBKE Jan Józef (1921-2002) farmaceuta, wykładowca akademicki

Urodził się 25 I 1921 r. w Przedborzu w rodzinie rolnika Edmunda i Florentyny z Bieleckich. Miał jeszcze trzy młodsze siostry: Lucynę Stefanię (1923-2008), Emilię Zofię zamężną Serwa (1926-2017) i Zofię Annę (1930-2014) zamężną Kowalską.

Po ukończeniu Szkoły Powszechnej w Przedborzu kontynuował naukę w Państwowym Koedukacyjnym Gimnazjum i Liceum im. św. Stanisława Kostki w Końskich.

Ze wspomnień (zob.) Jana Zbigniewa Wroniszewskiego, który wraz z Józefem (Ziutkiem) Lembke, po przedborskiej podstawówce, rozpoczynał naukę w Końskich:

W Przedborzu mogłem tylko marzyć o harcerstwie (…). Okazja nadarzyła się dopiero w Końskich: jesienią 1934 r. wstąpiłem z Ziutkiem Lembke do jednej z dwóch drużyn gimnazjalnych. Ale drużynę tworzyła zgrana paczka koneckich chłopaków, a ja i Ziutek byliśmy w niej obcy. Nikt od nas celowo nie stronił, ale też nikt nam nie pomógł w przełamywaniu lodów. Flegmatyczny i starszy ode mnie Ziutek spokojnie przeczekał okres „kwarantanny”, a mnie złościła trudność pozbycia się kompleksu obcości. Około maja 1935 r. zraziłem się do drużyny i przestałem przychodzić na zbiórki.     

W czasie nauki szkolnej był aktywnym harcerzem i drużynowym 1 Koneckiej Drużyny Harcerzy im. Tadeusza Kościuszki. W 1938 r. uzyskał stopień Harcerza Rzeczypospolitej. Świadectwo dojrzałości otrzymał w 1939 r. Podczas okupacji niemieckiej ocalił kronikę drużyny, kilka książek o skautingu oraz mundur, które po wojnie przekazał Komendzie Hufca Związku Harcerstwa Polskiego w Końskich.

W latach wojny pracował w Przedborzu, jako biuralista w fabryce „Staldrzew” (zob.) Lucjana Wójcickiego, wtedy pod zarządem niemieckim. Jednocześnie służył w Ochotniczej Straży Pożarnej, zmilitaryzowanej przez Niemców. Zdaje się, że skończył kursy kwalifikacyjne, bowiem na fotografiach z tego okresu  nosi oznaki podchorążego. Pełnił funkcję adiutanta OSP. Naczelnikiem był wówczas (zob.) Jan Teda, silnie zaangażowany w konspiracji Armii Krajowej. Jest zatem bardzo prawdopodobne, że Józef Lembke, jak pozostali strażacy, także przynależał do konspiracji. Ponadto wspominał osobiście, iż uczestniczył w tajnym nauczaniu przedborskich dzieci.

Niemal natychmiast po wyzwoleniu podjął na nowo pracę harcerską, teraz już w Przedborzu.  Już w marcu 1945 r., pod jego kierownictwem powstała 10 Drużyna Harcerzy im. Kazimierza Wielkiego. Drużyna ta funkcjonowała do likwidacji ZHP w czerwcu 1949 r. W stosunkowo krótkiej działalności drużyna  wywarła znaczący wpływ na wpojenie swoim członkom wartościowych wzorów nauki i życia. Wielu z nich zdobyło wyższe wykształcenie i zajęło wysokie pozycje społeczne (zob. Janina Kierkuś, jej synowie: Jan i Zdzisław).

Po wyzwoleniu podjął studia na Wydziale Farmaceutycznym Uniwersytetu Łódzkiego, które jako magister farmacji ukończył 30 VI 1949 r. Już jako student I roku został asystentem w Zakładzie Systematyki i Geografii Roślin UŁ, kierowanym przez prof. dr. Jakuba Mowszowicza – zapisał o nim Andrzej Stempel. – W tym czasie organizował zbiory botaniczne, był inspektorem Ogrodu Botanicznego w Łodzi, prowadził ćwiczenia i wycieczki botaniczne ze studentami Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi oraz Wydziału Farmaceutycznego UŁ. W 1948 r. opublikował pierwszą pracę z botaniki w „Acta Societatis Botanicorum Poloniae” (Vol. XIX, nr 2).

W lutym 1950 r. odbył szkolenie wojskowe na XIV Kursie Przeszkolenia Oficerów Służby Zdrowia. Po ukończeniu, w kwietniu tr. został mianowany podporucznikiem i powołany do zawodowej służby wojskowej. Po przeniesieniu do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych pełnił służbę na stanowisku kierownika apteki w Szpitalu MSW w Szczecinie. Wkrótce nawiązał współpracę z Zakładem Farmakologii powstałej w 1948 r. Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie. Pracował tam na pełnym etacie jako asystent, a od 1 X 1952 r. adiunkt, czynnie uczestnicząc w organizacji zakładu, zwierzętarni i ogrodu roślin leczniczych.

W 1955 r. został służbowo przeniesiony Szpitala MSW w Łodzi. Objął to samo stanowisko, kierownika apteki. Tam, podobnie jak w Szczecinie, od 1 IX 1955 do 1960 r. pracował w Zakładzie Biologii i Parazytologii Akademii Medycznej. Potem przeniósł się do Zakładu Farmakologii AM. Stopień doktora nauk farmaceutycznych uzyskał w 1966 r., na podstawie pracy pt. „Antagonistyczny wpływ dolantyny i trasentyny oraz alkaloidów sporyszu na wyosobnione mięśnie gładkie” przygotowanej pod kierunkiem prof. dr med. Mieczysława Mazura. W bibliografii jego pracy doktorskiej znalazło się 35 źródeł opublikowanych w języku niemieckim, 20 po angielsku i 18 po francusku.

Prowadził ćwiczenia farmakologiczne ze studentami Wydziałów Lekarskich Akademii Medycznej oraz Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi.

Służbowo awansował na kolejne stopnie oficerskie do podpułkownika (1964 r.) włącznie. Po zakończeniu 25 lat w służbie zdrowia MSW, w 1975 r. odszedł do rezerwy. W tym samym czasie został starszym wykładowcą w Studium Farmaceutycznym Centrum Medycznym Kształcenia Podyplomowego w Bydgoszczy. Ponadto uzyskał specjalizację drugiego stopnia z farmakodynamiki oraz farmacji aptecznej. Jednocześnie Minister Zdrowia i Opieki Społecznej powołał go na stanowisko specjalisty wojewódzkiego ds. farmacji aptecznej w województwie ciechanowskim. Funkcję tę pełnił do 1992 r.              

Od 1 X 1982 r. był wykładowcą toksykologii bojowych środków trujących na ½ etatu w Studium Wojskowym Akademii Medycznej w Łodzi. W 1986 r. objął pełen etat. Z kolei, od 1 III 1992 r. został zatrudniony jako starszy wykładowca w Zakładzie Medycyny Katastrof Instytutu Chirurgii AM, od 1 X 1993 na godzinach zleconych.

Opublikował 21 prac, w tym 2 we Francji. Uczestniczył w Kongresach Farmaceutycznych w Pradze w 1968 r., w Bazylei w 1969 r. i w Karl Marx Stadt (obec. Chemnitz) w 1976 r. oraz wygłosił ponad 30 referatów naukowych. W l. 1955-1975 był członkiem Komitetu Redakcyjnego kwartalnika służby zdrowia MSW „Problemy Lekarskie”. Recenzował książki: Fred Lambeck „Das 1×1 des Receptierens” (1964) i Edward Wawrzyniak „Leczenie ziołami” (1992) oraz 32 prace poglądowe farmaceutów ubiegających się o uzyskanie specjalizacji z farmacji aptecznej i klinicznej (1975-1982).

W 1950 r. poślubił koleżankę ze swego roku studiów, magister farmacji Olgę Michalską. Mieli dwie córki, Annę (ur. 1952) zamężną Kryłłowicz i Ewę zamężną Henkele (1954-2000).

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1974), Złotym Krzyżem Zasługi (1964), odznaczeniami resortowymi, odznaką „Za wzorową pracę w służbie zdrowia” (1954) oraz Honorową Odznaką Województwa Łódzkiego (1969). Dwukrotnie był laureatem nagród rektora AM w Łodzi za osiągnięcia naukowe i dydaktyczne.

Józef Jan Lembke zmarł 20 IV 2002 r.

 

Publikacje (wybór):

Przyczynek do poznania drobnych gatunków należących do zbiorowego gatunku Polygonum aviculare L. = Etude sur les menues especes appartenant a l`espece collective Polygonum aviculare L., Warszawa 1948

O niektórych roślinach leczniczych w ZSRR i możliwościach ich użytkowania w Polsce, Warszawa 1950

(współaut.) Nowakowski Roman, Buczyński Andrzej, Organizacja postępowania medycznego podczas katastrof i masowych strat sanitarnych [w:] “Zeszyty Naukowe AON”, 1996 nr 3, s. 165-182

(współaut.) Nowakowski Roman, Nowakowski Maciej, Pomoc medyczna w zagrożeniach środkami chemicznymi [w:] „Przysposobienie Obronne, Obrona Cywilna w Szkole” 1996 nr 1, s. 19-22

(współaut.) Roman Nowakowski, Andrzej Buczyński, Tadeusz Mosiniak, Zabezpieczenie medyczne masowych strat sanitarnych powstałych w wyniku katastrof komunikacyjnych [w:] „Kwartalnik Ortopedyczny” 1997 nr 2 s. 10-14

 

Instytut Pamięci Narodowej sygn. IPN Ld 544/5; Andrzej Stempel, 75 lat dr. farm. Józefa Jana Lembke [w:] „Farmacja Polska” 1997, T. LIII, z. 13, s. 613-614; Lech Grodzicki, Rodzina Lembke z Przedborza (…), „Gens” 2003-2004, s. 42-43; Jan Zbigniew Wroniszewski, Życie w ciekawych czasach, Końskie 2009, s. 47; Rejestr Druhów Strażaków będących członkami czynnymi Ochotniczej Straży Pożarnej w Przedborzu w latach 1941-1944; informacje Ireneusz Janik; http://konskie.zhp.pl/home/historia; http://cybra.lodz.pl/Content/3829/kronikarz%20nr1_2%20(44).pdf

 

Wojciech Zawadzki