leskiLESKI Franciszek (1786-1868) burmistrz m. Przedborza, ekspedytor poczt

Pochodził z rodziny szlacheckiej, wyznania rzymskokatolickiego.

W akcie ślubu (zob.) Jana Lamberta de Lor  z 1826 r. został wymieniony jako świadek zaślubin będacy exaktorem dochodów konsumpcyjnych miasta Przedborza, czyli urzędnikiem podatkowym, poborcą.

Od 1 I 1832 do r. 1849 oraz w l. 1850-1851 był ekspedytorem poczt w Przedborzu (więcej o przedborskiej poczcie XIX w., zob.: Golian Ludwik, Widuliński Antoni, Winiarski Edmund Mikołaj).

Pełnił funkcję burmistrza Przedborza w I poł. XIX w., jednak nie dłużej niż do 1851 r. Ówczesny Przedbórz był wielkim placem budowy. W l. 1822-1825 powstała fabryka sukna z osiedlem przyfabrycznym, która przyniosła znaczne ożywienie gospodarcze miasta. Włączono również przedmieście Widomę w granice miasta. Kiedy wybuchło powstanie narodowe 1830/31 r. zwane listopadowym, m.in. dzwony z przedborskiego kościoła przetopiono na armaty. Z kolei w 1834 r. ogromny pożar strawił 108 domów i kościół. Odbudowa zniszczeń zajęła wiele lat.

W okresie jego urzędowania zapadła decyzja władz miejskich m.in. o wybudowaniu nowego budynku ratusza. Poprzedni ratusz spłonął najprawdopodobniej w k. XVIII w. Siedziba władz miejskich mieściła się w wynajmowanych pomieszczeniach. Ponieważ wskutek gęstej zabudowy tradycyjne posadowienie ratusza w Rynku było już niemożliwe, dlatego na ten cel zakupiono od Konstancji z Czapalskich Leskiej – żony burmistrza „plac rogowy” przy Końskim Targowisku. Plac miał wymiary 49 łokci długości i tyleż szerokości.

Budynek zaprojektowali architekci Molke i A. Kurelii. Projekt poprawił i zatwierdził Anicet Czaki, budowniczy Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego. 23 IV 1838 r. Urząd Municypalny m. Przedborza zawarł kontrakt z budowniczym Mojżeszem Binenthalem na budowę ratusza. Już 3 V Binenthal rozpoczął pracę z wykorzystaniem miejscowego kamienia. Po roku, okazały budynek w stylu klasycystycznym był gotowy i został przejęty przez miasto.

Ponieważ biura miejskie zmieściły się na parterze, postanowiono wydzierżawić lokale na piętrze drogą licytacji. Stanął do niej również burmistrz Leski, który wygrał ją i wydzierżawił mieszkanie na piętrze za sumę 282 złotych rocznie.

Okazało się jednak, że później nie chciał płacić czynszu dzierżawnego, motywując tym, że jemu jako burmistrzowi należy się mieszkanie służbowe. Sprawa oparła się o Komisję Gubernialną w Sandomierzu, która nakazała burmistrzowi czynsz zapłacić.

Zdaniem Tadeusza Michalskiego:

(Franciszek Leski) był miłośnikiem literatury. Posiadał pokaźny księgozbiór, a w nim wiele książek własnoręcznie przepisanych. Zbiór ten niestety uległ zniszczeniu w czasie II wojny światowej. Dwie ocalałe książki znajdują się obecnie w archiwum przedborskiego muzeum.

Żonaty z Konstancją z Czapalskich (1791-1856), miał z nią trzech synów: Edward (1815-1848), Jan (ur. 1823), Julian (ur. 1831) i cztery córki: Emilia zamężna Lembke (1817-1895), Waleria (ur. 1819), Karolina zamężna Jastrzębska (1821-1885) i Józefina (1827-1899).

W latach dwudziestych prywatnym nauczycielem jego trzech córek, wg ustaleń Pawła Zięby, był Piotr Ściegienny, późniejszy ksiądz katolicki, działacz niepodległościowy i przywódca chłopski, sybirak. Po latach, 23 X 1844 r. spotkał w seminarium kieleckim syna burmistrza Jana Leskiego, który postanowił zostać księdzem. Ściegienny już jako ksiądz tak przedstawił moment spotkania: “Widziałem się także z klerykiem Leskim, którego, będąc u ojca jego w Przedborzu na rękach piastowałem”.

Zmarłej żonie poświęcił nagrobną tablicę epitafijną o treści:

D.O.M. (Deo Optimo Maximo – Bogu Największemu)

Cieniom z najlepszych Żonie dla trwałej pamięci

Które tu spoczywają: te pamiątki dały

W nieutulonym żalu Mąż pozostałe dzieci

Iżby stratę zmarłej zawsze ponawiały.

Tablica ta (uwspółcześniono pisownię) wraz z całym grobowcem należy do najcenniejszych zabytków sztuki cmentarnej w Przedborzu.

Zmarł 23 IX 1868 r. w Przedborzu i spoczął na miejscowym cmentarzu w rodzinnym grobowcu u boku syna Edwarda. Grób został rewitalizowany w 2012 r. staraniem Towarzystwa Miłośników Przedborza z środków pozyskanych podczas kwesty we Wszystkich Świętych.

M. Czernik, Poczta Królestwa Polskiego w latach 1815-1851, Organizacja i dokumentacja działalności, Wrocław 1987; T. Suma, Urzędnicy pocztowi w Królestwie Polskim 1815-1871, Słownik biograficzny, Warszawa 2005; T. Michalski, Przedborscy herosi i mocarze, Przedbórz 2002/2003; T. Nowakowski, Przedbórz i okolice, Piotrków Trybunalski 1991; Katalog zabytków sztuki Polsce, t. 3, Województwo kieleckie, pod redakcją J.Z. Łozińskiego i B. Woyj, Z. 5 Powiat konecki, Warszawa 1958; materiały Tomasza Dolota i autora, fot. tablicy nagrobnej Paweł Grabalski; http://www.przedborz.com.pl

Wojciech Zawadzki