LESKI Jan Dominik (1823-?) ksiądz, kapelan cmentarza na Powązkach

Urodził się 9 V 1823 r. w Przedborzu w rodzinie (zob.) Franciszka, wówczas exaktora urzędu konsumpcyjnego, późniejszego poczmistrza i burmistrza m. Przedborza i Konstancji z Czapalskich. Był w kolejności trzecim spośród czterech  synów. Miał jeszcze także cztery siostry.

W latach dwudziestych prywatnym nauczycielem jego trzech starszych sióstr, wg ustaleń Pawła Zięby, był Piotr Ściegienny, późniejszy ksiądz katolicki, działacz niepodległościowy i przywódca chłopski, sybirak. Po latach, Ściegienny już jako ksiądz spotkał 23 X 1844 r. w seminarium kieleckim Jana Leskiego, który postanowił zostać księdzem i tak przedstawił moment spotkania:

Widziałem się także z klerykiem Leskim którego, będąc u ojca jego w Przedborzu, na rękach piastowałem.

Można stąd wnosić, iż Jan Leski zapewne także uprzednio odebrał prywatne wykształcenie domowe.

Po otrzymaniu święceń kapłańskich, w nieustalonych bliżej okolicznościach, przystąpił do służby kapłańskiej w Warszawie w katedrze św. Jana Chrzciciela. Od czasu konsekracji, tj. 22 IX 1850 r. nowo przebudowanego kościoła pw. św. Karola Boromeusza w podwarszawskiej wsi Powązki, ks. Jan Leski wypełniał tam obowiązki „kapelana kościoła powązkowskiego”. Takie usytuowanie funkcjonalne wypływało stąd, iż nie było tam parafii. Erygował ją tam dopiero kard. Stefan Wyszyński w 1978 r. Ks. Leski zamieszkał na plebanii powązkowskiej, lecz formalnie pozostawał wikariuszem katedry warszawskiej.

Początki kościoła św. Karola Boromeusza, obecnie w granicach Warszawy dzielnica Wola, sięgają końca XVIII w. Związane są z uprowadzeniem i wywiezieniem za miasto króla Stanisława Augusta Poniatowskiego przez konfederatów barskich 3 XI 1771 r. Następnego dnia – niedaleko Powązek w przydrożnym młynie, na wspomnienie św. Karola Boromeusza – król, pozostawiony z porywaczem Janem Kuźmą, przekonał go do uwolnienia. Fakt ten został upamiętniony w ołtarzu głównym na obrazie Józefa Walla.

Nim wybudowano kościół, wpierw ok. 1790 r. założono tam cmentarz dla kilku warszawskich parafii. Uroczyście poświęcono go 20 V 1792 r. Położono wówczas także kamień węgielny pod zręby kościoła z fundacji króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i jego brata, prymasa Michała Poniatowskiego. Kościół konsekrowano już 21 X 1792 r. Z biegiem czasu kościół okazał się zbyt mały i wymagał rozbudowy. Powiększano także grunta cmentarne. Cmentarz powązkowski stał się jednym z większych w Europie, a dla wszystkich Polaków – Panteonem Narodowym. Szacuje się, że spoczywa na nim około miliona osób. Obecnie jest w zasadzie już zamknięty.

W okresie pracy ks. Leskiego, wg Stanisława Szenica, na Powązkach spoczęli m.in.:

1851 r. – hr. Jan Simonicz, generał-lejtnant, komendant Cytadeli Aleksandrowskiej w Warszawie; Ksawery Bojasiński były adytor wojsk polskich; Feliks Pancer słynny inżynier i budowniczy; Ludwik August Hanke były radca stanu i szef górnictwa w Królestwie Polskim; pułkownik Józef Regulski-Falk m.in. były adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego; Joanna Szczurowska aktorka i śpiewaczka oraz Teodor Sękowski artysta baletu teatrów warszawskich. 

1852 r. – Stanisław Lisowski urzędnik Archiwum Głównego Królestwa Polskiego, Antoni Muczkowski profesor Akademii Duchownej Rzymsko-Katolickiej; Konstanty Jakubowski artysta rzeźbiarz; Tomasz Napoleon Nidecki dyrygent, dyrektor opery; Adrian Krzyżanowski matematyk i pisarz historyczny, profesor Uniwersytetu Warszawskiego; Feliks Jan Bentkowski także profesor Uniwersytetu Warszawskiego; Kajetan Jastrzębiec-Kwiatkowski szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, tłumacz, historyk, bibliofil; Roman Młodzianowski referendarz stanu.

1853 r. – hr. Franciszek Potocki senator i prezes Heroldii Królestwa Polskiego; Dominik Krysiński ekonomista i polityk; Józef Kalasanty Jędrzejewicz profesor, szwagier Fryderyka Chopina; Norbert Alfons Prus- Kumielski przyrodnik, popularyzator wiedzy; Wojciech Jastrzębiec-Chmielowski naczelnik komory celnej w Szczypiornej; Aleksander Ludwik Kozubowski budowniczy; Paweł Maliński rzeźbiarz; Zygmunt Korzeniowski urzędnik, syn pisarza Józefa Korzeniowskiego; Filip Romanowski malarz.

1854 r. – Józef Elsner kompozytor, profesor F. Chopina; Józef Jakub Tatarkiewicz rzeźbiarz; Ignacy Kajetan Chrzanowski urzędnik; Antoni Łabęcki mecenas i sędzia najwyższej instancji Królestwa Polskiego; Andrzej Gołoński architekt; Konstancja Dmuszewska wdowa po Ludwiku Adamie aktorze, reżyserze i dyrektorze Teatru Narodowego; Marianna Aniela Bogusławska aktorka, żona Wojciecha; Jan Karol Gresser inspektor Drukarni i Banku Polskiego; Jan Klemens Minasowicz malarz, potomek majętnej rodziny pochodzenia ormiańskiego.

1855 r. – Karol Barthel ogrodnik w Wilanowie; Józef Benedykt Majewski artysta dramatyczny; Józef Symeon Bogucki literat; Walenty Karol Kratzer artysta opery, dyrektor orkiestry, kompozytor; Ludwik Kaufman (Kauffmann) rzeźbiarz; hr. Franciszka Ksawera Chodkiewiczowa; Franciszek Jastrzębiec- Czarnomski generał brygady; Paweł Eustachy Leśniewski urzędnik i pisarz; Antoni Lelowski referendarz stanu, komisarz fabryk w Królestwie Polskim; Józef Aleksy Morawski radca tajny, senator, członek Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego; Ludwika Marianna Jędrzejewiczowa najstarsza siostra F. Chopina; Józef Wagner artysta muzyk.

1856 r. – Antoni Żyszkiewicz asesor kolegialny, pisarz; Jan Nepomucen Kazimierz Krupski literat i dziennikarz, ojciec polskiej stenografii; Ignacy Ostoja-Turkułł rzeczywisty tajny radca, senator-minister, sekretarz stanu Królestwa Polskiego, członek Rady Państwa, Komitetu Ministrów i rady Administracyjnej; Tymoteusz Lipiński historyk i numizmatyk.

1857 r. – ks. Franciszek Ksawery Kurowski eks-prowincjał zgromadzenia ojców pijarów, historyk, badacz dziejów Warszawy; Matylda Abramowicz żona generała Ignacego, osławionego oberpolicmajstra Warszawy, mieszkali w Łazienkach; Aleksander Majerski malarz akwarelista, litograf, nauczyciel rysunków; Karol Kazimierz Kurpiński kompozytor, dyrygent, dyrektor Opery Teatru Narodowego; Stanisław Jachowicz poeta, bajkopisarz, pedagog i działacz filantropijny.

1858 r. – Ludwika Rywacka śpiewaczka; Józef Walenty Komorowski aktor; Franciszek Ksawery Baldauf doktor medycyny i chirurgii, lekarz dywizji wojsk polskich; Franciszek Kucharski inżynier i inspektor mostu warszawskiego; Tomasz Zieliński naczelnik powiatu kieleckiego, znakomity kolekcjoner; Feliks Zaremba Tyminiecki ziemianin, wynalazca żniwiarki; Józef Hilary Głowacki dekorator teatralny, malarz, lirtgraf; Kazimierz Żwan pułkownik.

1859 r. – Antoni Strzelecki bibliotekarz, kustosz zbiorów wilanowskich; Adam Sierzputowski generał-lejtnant; Antoni Lesznowski dziennikarz; Ignacy Badeni tajny radca, pisarz i tłumacz; Jan Feliks Piwarski malarz i grafik.

1860 r. – Klementyna Narbutt h. Trąby; Rozalia Vetter ochmistrzyni pensji żeńskiej; Wojciech Ignacy Bogusławski kapitan, syn Wojciecha „ojca sceny polskiej”; Wanda Malecka poetka, dziennikarka i tłumaczka; Paulina z Norwidów Suska, jedyna siostra poety Kamila Cypriana Norwida; Teofil Lesiński farmaceuta, profesor chemii w Akademii Medyko-Chirurgicznej; Kasper Zdrodowski fabrykant fortepianów; Dominik Szulc badacz historyczny i pisarz.       

Z aktu małżeństwa córki buchaltera przedborskiej manufaktury sukienniczej (zob.) Jana Lamberta de Lor, Kunegundy Amelii dowiadujemy się, że 2 VIII 1856 r. ks. Jan Leski „kapelan kościoła powązkowskiego” w warszawskiej katedrze św. Jana udzielał ślubu swej siostrze ciotecznej, owej Kunegundzie Amelii (ich matki były siostrami rodzonymi) ze sztabskapitanem Antonim Piotrowskim.

Po 11 latach opieki nad nekropolią powązkowską, w 1861 r. ks. Leski otrzymał probostwo nieodległej parafii Łomna, leżącej nad Wisłą na skraju Puszczy Kampinoskiej. Był tam wtedy jeszcze drewniany kościół pw. św. Mikołaja Biskupa.

Z 1863 r. pochodzi wiadomość, iż ks. Leski był kanonikiem honorowym kapituły katedralnej warszawskiej. Miał wtedy dopiero 40 lat, zatem było to nie lada wyróżnienie i nagroda za gorliwość w służbie kapłańskiej. Ponadto był też odznaczony cesarskim złotym krzyżem.

W Łomnej ks. Leski przebywał do 1866 r.

Z kolei, z aktu zgonu jego ojca w 1868 r. dowiadujemy się, że czuwający nad umierającym ojcem ks. Leski jest kapłanem z Warszawy. Zapewne uczestniczył on wcześniej także na przedborskim cmentarzu w uroczystościach pogrzebowych swego brata Edwarda w 1848 r. oraz matki Konstancji w 1856 r.

Dalsze jego losy pozostają nieznane. Nie ma pewności, czy sucha informacja o zgonie Jana Leskiego 15 II 1904 r. dotyczyła bohatera niniejszego biogramu.

Stanisław Szenic, Cmentarz Powązkowski 1790-1850, Warszawa 1979 oraz tegoż: Cmentarz Powązkowski 1851-1890, Warszawa 1982; Hieronim Eug. Wyczawski, Archidiecezja Warszawska w świetle schematyzmu z 1863 roku [w:] „Studia Theologica Varsaviensia” R. 1968, nr 6/1, s. 289-341; Lech Grodzicki, Rodzina Lembke z Przedborza [w:] „Gens” 2003-2004, s. 45; http://www.rodzinastrychalskich.pl\; http://archwwa.pl/parafie/sw-karola-boromeusza-na-powazkach/; http://niedziela.pl/artykul/21292/nd/Nie-tylko-smutek; http://www.parafia.lomna.pl/

 Wojciech Zawadzki