ŁUKASIEWICZE, Stefan i Marian; bracia, kowale-ślusarze, partyzanci Armii Krajowej

Stefan Jan (fot. z pierwszej komunii św.), lat ok. 27 ps. „Miecz” i Marian Zygmunt (fot.), ur. 1 IX 1919 r. w Masłowicach, ps. „Żarówka”; synowie Szymona i Marianny.

Utrzymywali rodzinę po śmierci ojca (zob.:) Szymona i brata Stanisława we wrześniu 1939 r. Aresztowani obaj 30 XI 1943 r. w pogromie przedborskiej konspiracji wskutek donosów rodzimych zdrajców i renegatów.

Wg niemieckiego afisza wśród 29 skazanych na karę śmierci (przy czym na osobach od nr 1 do 10 wyrok wykonano) widnieją nazwiska niżej wymienionych żołnierzy Polski Podziemnej z Przedborza (zachowano numerację oryginału):

16. (zob.:) Garczarczyk Stanisław z Przedborza za należenie do nielegalnej organizacji,
18. Grabalski Antoni Feliks z Pohulanki za należenie do niedozwolonej organizacji,
19. Janowski Józef z Przedborza za należenie do niedozwolonej organizacji,
20. Łaski Józef z Przedborza za posiadanie broni i udział w napadach,
22. Łukaszewicz Marian Zygmunt z Przedborza za należenie do niedozwolonej organizacji,
23. Łukaszewicz Stefan Jan z Przedborza za należenie do niedozwolonej organizacji,
24. Pawłowski Edmund z Przedborza za należenie do niedozwolonej organizacji,
25. Skorupski Julian z Przedborza za należenie do niedozwolonej organizacji,
26. Todynek Antoni z Przedborza za należenie do niedozwolonej organizacji,
28. Wróbel Edward z Przedborza za należenie do niedozwolonej organizacji,
29. Wróbel Stanisław z Przedborza za należenie do niedozwolonej organizacji.

O działalności Stefana Łukasiewicza w ZWZ/AK nie zachowały się żadne wzmianki. Zaś o Marianie Łukasiewiczu wiadomo, że do ZWZ/AK należał już od 1 V 1940 r.

Wymieniony walczył na terenie powiatów Końskie i Radomsko w oddziale bojowym „Nina” i brał udział w szeregu akcji. Po rozbiciu więzienia w Radomsku został aresztowany i wywieziony. Wykazał się największym poświęceniem dla sprawy, a badany przez Gestapo nie wydał nikogo z towarzyszy broni (Z zaświadczenia b. dowódcy Leśnej Kompanii „Buk” AK, por. „Robotnika” Bronisława Skoczyńskiego).

Po przewiezieniu z Przedborza do więzienia w Końskich, byli poddawani ciężkiemu śledztwu. Z braku dowodów w większej grupie, m.in. przedborzan, zostali zesłani do obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen. Przybyli tam 19 I 1944 r. i otrzymali następujące numery obozowe: Marian 16392, Stefan 16393. Obóz zasłużył sobie na opinię najcięższego miejsca kaźni, głównie z uwagi na przymuszanie więźniów do morderczej pracy w kamieniołomach.

Po pewnym, bliżej nieokreślonym czasie (być może: 19 X 1944 r.?) zostali obaj przeniesieni do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie ponieśli śmierć.

Z nieznanych powodów, jedynie nazwisko Stefana Łukasiewicza umieszczono symbolicznie na Grobie Partyzantów na przedborskim cmentarzu.

Relacja Piotra Łukasiewicza i dokumenty rodzinne Łukasiewiczów, kopie w posiadaniu autora; J. E. Wilczur, Sosny były świadkami, Warszawa 1982 (błędy); materiały przedborskiego AK w posiadaniu autora; fot. w posiadaniu autora; IPN Kielce, sygn. Ki 58/1671.

Wojciech Zawadzki