MĄCZYŃSKI Stanisław (1907-1944?) żołnierz WP

Urodził się 2 V 1907 r. we wsi Taras w gminie Przedbórz, w licznej rodzinie rolniczej Wincentego (1840-1911) i Eleonory z Grączyńskich.

Z ogłoszenia w „Monitorze Polskim” dowiadujemy się, że był żonaty z Franciszką, a 24 III 1939 r. został powołany do Wojska Polskiego i że zaginął podczas działań wojennych.

Z tego należy wnioskować, że wcześniej już odbył obowiązkową służbę wojskową, dlatego posiadał przydział mobilizacyjny na czas wojny. W połowie marca 1939 r., w związku z rozbiorem Czechosłowacji i żądaniami III Rzeszy Niemieckiej ustępstw terytorialnych wobec Polski, rozpoczęła się „wojna nerwów”. Była ona powodem podjęcia przez Wojsko Polskie bezpośrednich przygotowań wojennych. 23 III ogłoszono tajną mobilizację w celu m.in. rozwinięcia do etatów wojennych kilku dywizji piechoty (9., 20., 26. i 30.).

Starszy strzelec rezerwy Mączyński dostał przydział do 79. Pułku Piechoty w Słonimiu. Ten pułk wchodził w skład 20. Dywizji Piechoty w Baranowiczach przewidzianej do obrony tzw. „bramy mławskiej”, czyli drogi wiodącej z Prus Wschodnich do centrum Polski, do Warszawy. Mobilizacja odbywała się przy niedoborach wyposażenia i w trudnych warunkach atmosferycznych: mróz, śnieg, deszcz, ślizgawica. Dywizja w krótkim czasie została przerzucona transportem kolejowym w nakazany rejon przygraniczny, gdzie zajęła się organizacją pozycji obronnej.

W mobilizacji powszechnej ogłoszonej w końcu sierpnia 1939 r. do tego samego pułku trafił przedborzanin, (zob.) ppor. rez. Henryk Zieliński, który później zmarł w wyniku ran odniesionych w obronie Warszawy.

Po wybuchu wojny od 1 IX 1939 r. m.in. na tej pozycji toczyły się ciężkie walki, wynikiem których wielu polskich żołnierzy poległo, odniosło rany, bądź dostało się do niewoli.

St. strz. Mączyński w nieustalonych okolicznościach dostał się do niewoli niemieckiej i został osadzony w stalagu I B Hohenstein (obecnie: Olsztynek, woj. warmińsko-mazurskie), nr jeniecki: 55617. Następnie 22 VI 1940 r. został przeniesiony na teren Nadrenii Północnej-Westfalii do stalagu VI H Arnoldsweiler/Dueren, gdzie przybył 1 VII 1940 r. Tam został przymusowo zatrudniony w przemyśle. Obszar ten 16 XI 1944 r. został zbombardowany w nalotach dywanowych przez lotnictwo alianckie. Zginęło kilka tysięcy osób. Bardzo prawdopodobne, iż właśnie wtedy także zginął Stanisław Mączyński.

„Monitor Polski” z 19 II 1947 r.; PCK, sygn. 20398; Mobilizacja marcowa 1939, Warszawa 2013; Zbiory PSB; internet.

Wojciech Zawadzki