grb nieznanego onierza stan 2006NIEZNANI ŻOŁNIERZE POLSCY – Grób Nieznanego Żołnierza w Przedborzu

Powstał we wrześniu 1939 r. Spoczęli w nim dwaj Nieznanych Nazwisk Żołnierze Wojska Polskiego polegli w obronie Przedborza 3 września 1939 r.

W wyniku wkroczenia Niemców 2 IX 1939 r., o godz. 18-ej do Przedborza i uchwycenia ważnej przeprawy przez rz. Pilicę, władze wojskowe następnego dnia przysłały tutaj m.in. z Kielc, pluton piechoty 154. Pułku Piechoty Rezerwowej. Dowodził nim ppor. rez. piech. Czesław Żółtak (1905-?) pochodzący z Kalisza. Jest bardzo prawdopodobnym, że żołnierze plutonu również pochodzili z regionu kaliskiego. W walce, która się wywiązała nad Pilicą w rejonie mostu, poległo 2 wspomnianych żołnierzy 154 pp.rez.

Ich zwłoki mieszkańcy początkowo przenieśli i ukryli na błoniach. Potem młodzież dokonała w ukryciu, ale godnego pochówku na cmentarzu parafialnym.

Obecny pomnik wykonany został w piaskowcu z inicjatywy przedborskich harcerzy po 1945 r. przez rzeźbiarza (zob.:) Stefana Paruzela. Przez wiele lat harcerstwo wystawiało przy nim wartę honorową podczas uroczystości patriotycznych i we Wszystkich Świętych. Restaurację pomnika przeprowadził syn autora, rzeźbiarz Jan Paruzel w 2004 r.

Zbiorowe imię bohaterskich “Obrońców Przedborza 1939 r.” nosi rondo w Przedborzu.

W. Zawadzki, Przedborski wrzesień, Bydgoszcz 2004; wspomnienia Zdzisława Kierkusia; materiały autora.

Wojciech Zawadzki