PAJĘCKI Jakub (1888 -1942) felczer w Izbicy Kujawskiej

Pochodził z Przedborza. Prawdopodobnie pojawił się w Izbicy Kujawskiej ok. 1913 r. W czasie I wojny – wedle relacji S. Sznek-Bosak (ur. 1913 Izbica Kujawska) – służył w wojsku rosyjskim jako sanitariusz. Od 1916 r. był w osadzie zameldowany na okres tymczasowy. Jego zarobki nie były wysokie, pomimo popularności, jaką się cieszył wśród pacjentów. Za 1920 r. zarobił 12.000 marek, co stanowiło połowę zarobków Polaka – felczera i żydowskiego dentysty, a nieco więcej niż 1/6 rocznej pensji żydowskiej lekarki.

W 1921 r. stan liczebny jego rodziny wynosił 5 osób. W 1926 r. urodził się w Łodzi syn Jakuba, Majer. Matką dziecka, a żoną Jakuba była Małka z Izbicy Kujawskiej. W l. 1923-1924 Pajęcki świadczył pieniężnie na działalność “Komitetu Budowy Ogródka Wolności” (budowa mini zespołu parkowego w centrum osady). Felczer był opiekunem kółka dramatycznego, działającego przy Żydowskiej Bibliotece i Czytelni Społecznej w Izbicy Kujawskiej, która znajdowała się w miejscu jego zamieszkania, tj. kompleksie budynków Kopczyńskiego, właściciela teatru “Polonia”. W teatrze wystawiano sztuki żydowskie.

W październiku 1939 r. w osadzie wszczęto akcję “zbierania świadczeń na rzecz rezerwistek”, czyli żon żołnierzy WP, którzy nie powrócili z wojny do domu. Sumę wymiaru składki od poszczególnych płatników ustalił powołany ku temu komitet. W wykazie, który przedstawia zestawienie 185 ówczesnych osób prywatnych, podmiotów i stowarzyszeń, ok. 120 należało do Żydów lub stanowiło ich mienie. “Nasz” felczer znalazł się na tej liście. Znana jest też opowieść, że felczer Pajęcki wyleczył zęby kobiecie, którą uderzył niemiecki żandarm kolbą pistoletu.

Pajęcki wraz rodziną podzielił los większości Żydów izbickich i zginął w ośrodku zagłady w Chełmnie nad Nerem (14-15 I 1942 r.). Wg innej wersji, Jakub Pajęcki zginął jako robotnik w obozie pracy Posen-Fort Radziwill, skremowany14 IV 1942 r.

Historyk, po latach powie o nim: zapisał się w annałach ówczesnej służby medycznej osady jako znakomity fachowiec. (…) miał więcej chorych niż miejscowy lekarz.

P. Nowicki, Ludność żydowska w Izbicy Kujawskiej w okresie międzywojennym (1918-1939), [w:] Debiuty Naukowe WSHE, T. V, Włocławek 2004; A. Ziółkowska, Obozy pracy przymusowej dla Żydów w Wielkopolsce w latach okupacji hitlerowskiej (1941-1943), Poznań 2005; W. Zawadzki, Eroica. Zagłada Żydów przedborskich w latach 1939-1942, Bydgoszcz 2008.

Przemysław Nowicki