PERUCKI Bronisław (1915-1939) kapral, obrońca Westerplatte, kawaler „Virtuti Militari”

Urodził się w 1915 r., lecz nie udało się ustalić daty dziennej, ani miejsca jego urodzenia. Pochodził z rodziny rolnika Kacpra (1 I 1882 Rączki – 29 X 1944 Rączki) i Katarzyny z Gajów (1885 Policzko – 19 III 1962 Połczyn-Zdrój) osiadłej w Rączkach. Rodzice pobrali się w przedborskim kościele 15 I 1912 r.; Katarzyna mieszkała wówczas na Miejskich Polach.

Kilka poprzednich pokoleń rodziny Peruckich zamieszkiwało na obszarze starostwa przedborskiego we wsiach Żeleźnica, Góry Mokre, Piskorzeniec i Policzko. Trudnili się młynarstwem, ciesielstwem i rolnictwem.

Bronisław miał braci: Władysława (19 II 1913 Rączki – ?), Józefa (1917 Rączki – ?) i Mariana (11 XI 1929 Rączki – 4 II 2005 Koszalin) oraz siostrę Genowefę (13 I 1924 Rączki – 30 VIII 2010 Połczyn-Zdrój) zamężną Smolich.

Nie wiadomo nic pewnego o wykształceniu Bronisława, choć z pewnością ukończył naukę w szkole powszechnej, inaczej nie mógłby zostać później podoficerem. Wg relacji rodzinnych pasjonował się lotnictwem. Podobno miał skonstruować własny samolot. Musiał też, zapewne pod względem narodowościowym i patriotycznym, skonfliktować się z miejscowymi Niemcami z okolic Policzka, bowiem po wybuchu wojny był przez nich poszukiwany.

W 1938 r. został powołany do odbycia służby wojskowej w 85. Pułku Piechoty w Nowej Wilejce pod Wilnem. Pułk przynależał do 19. Dywizji Piechoty w Wilnie. Ukończył pułkową szkołę podoficerską i awansował na kaprala. W ramach wzmocnienia załogi Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerpatte, przybył tam 13 VIII 1939 r. w grupie 25 żołnierzy z 19. DP. Kierowani tam żołnierze Wojska Polskiego byli specjalnie dobierani m.in. pod względem wzorowego wyszkolenia i dyscypliny.

Westerplatte (z niem. zachodnia wyspa) to zalesiony półwysep pomiędzy Zatoką Gdańską, a zakolem Martwej Wisły, w północno-wschodniej części Gdańska, w 1939 r.: Wolnego Miasta Gdańska. Szerokość półwyspu liczy od 200 do 500 m na przestrzeni ok. 2 kilometrów. W l. 1926-1939 funkcjonowała tam polska Wojskowa Składnica Tranzytowa.

1 IX 1939 r. o godz. 4.45 spadły pierwsze niemieckie pociski artyleryjskie na polską składnicę na Westerplatte, tym samym II wojna światowa stała się faktem dokonanym. Kpr. Perucki wchodził w skład oddziału wartowniczego. Pierwszego dnia walk żołnierze polscy odparli kilka ataków niemieckich z lądu i morza. 2 IX po godz. 18-ej lotnictwo niemieckie rozpoczęło bombardowanie Westerplatte. Nalot trwał ok. pół godziny. Podczas bombardowania zmiana kpr. Peruckiego przebywała na wartowni nr 5. Budynek wartowni bezpośrednio trafiony bombą lotniczą, właściwie przestał istnieć. Zawalony strop i ściana przygniotły obrońców. Zginął kpr. Bronisław Perucki i 4 żołnierzy.

Obrona Westerplatte miała trwać 12 godzin, faktycznie przeciągnęła się do 7 dni. Stała się symbolem bohaterstwa, patriotyzmu i chwały żołnierzy Wojska Polskiego.

Kpr. Perucki spoczął w zbiorowej mogile na Cmentarzyku Poległych Obrońców Westerplatte, usytuowanym w miejscu zniszczonej wartowni nr 5.  Spoczął tam również zmarły komendant składnicy mjr Henryk Sucharski (1898-1946).

Kpr. Bronisław Perucki w 1945 r. został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego „Virtuti Militari”.

 

Materiały rodzinne udostępnił Przemysław Perucki; Rozkaz nr 29 komendanta Wojskowej Składnicy Tranzytowej Westerplatte z 14 sierpnia 1939 r. udostępnił Paweł Zięba; http://westerplatte.pl/?a=his; http://www.straty.pl/; http://www.rodzinastrychalskich.pl/index.php; Specjalne podziękowanie za pomoc dla Roberta Dzierzgwy.

Wojciech Zawadzki