przedborski jakub szlamaPRZEDBORSKI Berek (1878-1942?) kamasznik

Przedstawiciel żydowskiego rodu (zob.) Przedborskich zamieszkałych w swoim rodzinnym mieście od wielu wieków. Nazwisko „Przedborski” zostało przyjęte w II poł. XVIII w. Przedstawiciele rodu jeszcze w XVIII w. rozeszli się po kraju, zasiedlając m.in. Warszawę, Łódź, Łęczycę, Rawę Mazowiecką, Żarki i okolice Żarnowa. Kilku z nich poślubiło Polki i przeszło na katolicyzm.

Mieszkał w Przedborzu przy ul. Częstochowskiej 7. Wg danych z 1934 r. jego dom był wybudowany przed 1914 r. i składał się z 3 izb, w tym sklepu i mieszkania. Na posesji posiadał także drewnianą oborę. Wg niepotwierdzonej informacji T. Michalskiego prowadził sklep żelazny. W „Spisie…” z 1940 r. przy jego nazwisku podano zawód kamasznik.

Żonaty z Erymetą (1880 – pomiędzy 1940 a 1942). Miał z nią prawdopodobnie syna (fot.) Jakuba Szlamę (przed 1919-?), który opuścił Przedbórz przed wojną oraz na pewno córkę Esterę (1919-1942?) i syna Jankiela (1920 lub 1921-1942?).

Podczas II wojny światowej, 15 III 1940 r. Niemcy utworzyli w Przedborzu getto dla Żydów w obrębie ulic: Trytwy, Leśnej i Częstochowskiej. Egzystowali oni tam pozbawieni możliwości poruszania się i handlu oraz zmuszani do ciężkiej pracy fizycznej. Wobec braku racjonalnych dostaw żywności i nader skromnej opiece medycznej (zob.: dr Kamiński Juda Juliusz), nękani epidemiami chorób zakaźnych i terrorem okupanta, wiele osób zmarło – m.in. żona Berka, Erytema – w skrajnie okrutnych warunkach.

Losy Berka Przedborskiego i jego dzieci są nieznane. Najprawdopodobniej podzielili los Żydów z przedborskiego getta, których Niemcy wywieźli w dniach 9 i 12 X 1942 r. do obozu zagłady w Treblince. Tam zapewne poniosła śmierć ostatnia przedborska rodzina Przedborskich.

Wykaz nieruchomości miasta Przedborza sporządzonego 3 II 1934 r., kopia w posiadaniu autora; Fotografie fragmentów: „Spisu ludności żydowskiej miasta Przedborza na dzień 1 V 1940 r.” i „Spisu ludności żydowskiej miasta Przedborza ujętych do wymiaru daniny w 1942 r.” oraz fotografię Jakuba Szlamy Przedborskiego ze zbiorów Jana Słoniewskiego, udostępnił Stanisław Przedborski; T. Michalski, Przedborscy herosi i mocarze, [Przedbórz] 2002/2003; W. Zawadzki, Eroica, Zagłada Żydów przedborskich w latach 1939-1942, Bydgoszcz 2008.

Wojciech Zawadzki