RABINOWICZ Jakub Izaak (1766-1814) rabin chasydzki, pierwszy cadyk i założyciel chasydzkiej dynastii Pszische oraz jej odgałęzienia – dynastii Biala

(także: Jakow Icchak Rabinowicz, Jakow Icchak ben Aszer z Przysuchy zwany “Świętym Żydem z Przedborza” albo “Świętym Żydem”, w języku hebrajskim: Ha-Jehudi ha-kodesz, także Święty Juda)

Uczeń Widzącego z Lublina i Dawida Biedermana z Lelowa.

Urodził się w Przedborzu, gdzie jego ojciec, potomek znaczącej rabinicznej rodziny, pracował jako kaznodzieja. Jakub Izaak studiował u Arie Leiba Charifa w Opatowie oraz w jesziwie (rodzaj wyższej szkoły talmudycznej dla nieżonatych studentów; uprawniała do zajęcia stanowiska rabina) w Lesznie. Jako młodzieniec odznaczał się wielką siłą fizyczną, ale później, gdy wycofał się z życia świeckiego, jego tężyzna osłabła z powodu długich postów i ekstatycznych praktyk modlitewnych.

Pod wpływem Mojżesza Leib Sasowa oddał się intensywnym praktykom religijnym i studiowaniu Tory. Kiedy rozdał swój majątek pomiędzy ubogich musiał się utrzymywać z pracy mełameda (nauczyciela w żydowskiej szkole o charakterze religijnym). Przełomowy moment w jego życiu nastąpił po spotkaniu z Jakubem Izaakiem Horowicem, zwanym Widzącym z Lublina, który mianował go doradcą i mentorem młodych studentów. Jakub Izaak w swoich naukach kładł nacisk na studiowanie Tory i Talmudu, przeciwstawiał się ignorancji, która cechowała wiele grup chasydzkich, przedkładających praktyki mistyczne nad poznanie świętych pism. Krytykował wiarę w cudotwórczą moc cadyka. Twierdził: nie jest sztuką czynić cuda, lecz być Żydem to prawdziwa trudność. Rozpoczął kampanię przeciwko powierzchownemu chasydyzmowi “cudotwórców” i cadykom zaangażowanym w sprawy świeckie. Podkreślał wagę gorliwego wypełniania obowiązków religijnych. Jego naśladowcy byli gotowi do modlitw we wczesnych godzinach rannych, by osiągnąć odpowiedni stan ducha. Poglądy i działalność Rabinowicza doprowadziły do konfliktu z Horowicem i przeniesienia się Izaaka Jakuba wraz z uczniami do Przysuchy, gdzie założył własną grupę.

W trakcie wojen napoleońskich popierał Napoleona i jego wyprawę na Rosję, w przeciwieństwie do stanowiska Widzącego z Lublina. W zmaganiach doby napoleońskiej widział walki biblijnego Goga, po którego wojnach miał nadejść Mesjasz, czym wywołał wśród Żydów oczekiwanie na odkupienie. Jego samego chciano nawet uznać za Mesjasza, na co się jednak nie zgodził.

Zmarł w Przysusze w 1814 r. Jego dziedzictwo objął syn Jerachmiel, ale duchowym następcą i przywódcą przususkich chasydów został jego uczeń Symcha Bunem z Przysuchy. Innymi ważnymi uczniami Jakuba Izaaka Rabinowicza byli cadyk Menachem Mendel Morgenstern z Kocka i Henoch Henich Kohen Lewin z Aleksandrowa Łódzkiego. Jakub Izaak Rubinowicz jako “Święty Żyd” jest bohaterem powieści historycznej Martina Bubera “Gog i Magog”, traktującej o sporach między dwoma szkołami chasydzkimi: z Lublina i Przysuchy.

Wikipedia http://pl.wikipedia.org/(…) Rabinowicz, notatki autora.

Wojciech Zawadzki