ks. rczajskiRĘCZAJSKI Antoni (1885-1952) ksiądz, proboszcz przedborski w l. 1923-1942

Urodził się 3 IX 1885 r. w Chruścicach koło Mińska Mazowieckiego w rodzinie Józefa i Marii z Szymońskich. Seminarium duchowne ukończył w Kielcach (święcenia w 1909 r.). Studiował w Lowanium, Fryburgu i Rzymie. Doktor prawa kanonicznego i nauk społecznych.

Pierwszą pracę, jako wikariusz, podjął w Zwoleniu. Potem pracował jako wikary w Radomiu, piastując jednocześnie stanowisko sekretarza akcji społecznej.

W maju 1923 r. po zgonie proboszcza ks. Antoniego Aksamitowskiego objął parafię w Przedborzu. Równocześnie mianowany został dziekanem Dekanatu Radoszyckiego. W pamięci Przedborzan zapisał się jako dobry organizator. Przede wszystkim wyremontował kościół parafialny (ostatni remont przeprowadzał ks. Żmudowski w l. 90-tych XIX stulecia). Ciemny wygląd wnętrza świątyni zmieniono wtedy na jaśniejszy, kamienną posadzkę zamieniono na płytki, z płyt kamiennych ułożono chodnik wokół kościoła, wybudowano wejście na chór z kruchty, przeniesiono zakrystię do dotychczasowego magazynu obok ołtarza, skasowano dwa boczne ołtarze (w ich miejscu stoją dziś ambona i chrzcielnica), skasowano ulicę zwaną także placem Kościelnym (łączącym ul. Kościelną z ul. Kielecką) co spowodowało konflikt z magistratem (dziś na tym miejscu jest przykościelny cmentarz i reprezentacyjna brama wiodąca do świątyni od Rynku, nb. zaprojektowana przez burmistrza (zob.:) K. Kozakiewicza), skasowano gruby mur oddzielający cmentarz przykościelny od ulicy Kieleckiej (dziś w tym miejsce znajdują się schody na wprost ul. Pocztowej i wąskie schodki wiodące na ul. Kielecką).

Ksiądz Ręczajski przeniósł plebanię do budynku wikariatu przy ul. Kościelnej, dobudowując doń kancelarię parafialną. Stara plebania zaś stała się mieszkaniem wikarych. Był założycielem Akcji Katolickiej. Wybudował parafialny Dom Ludowy im. papieża Piusa XI z salą kinową (spłonął we wrześniu 1939 r.) Był wydawcą kalendarza parafialnego, założycielem Niedzielnego Uniwersytetu Ludowego oraz Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej (1924 r.) – prowadzącego bibliotekę i zespół teatralny. Polecił też namalowanie obrazu olejnego o znacznych rozmiarach, przedstawiającego jego osobę w aureoli świętości w otoczeniu bliskich sobie parafian – obraz ten przez wiele lat był eksponowany w nawie głównej kościoła – jest obecnie zaginiony.

W okresie wojny wsławił się skuteczną obroną dzwonów przedborskiego kościoła przed rekwizycją i przetopieniem przez Niemców. W sprawie tej interweniował u Generalnego Gubernatora dr. Hansa Franka (jak wieść parafialna niosła: kolegi z czasów studiów uniwersyteckich) używając niemieckiego „pochodzenia” dzwonów (Bochum), jako koronnego argumentu dla ich ocalenia.

Znany był jako osoba niezwykle gościnna – na odpusty w dniach 13 VI i 17 VII do Przedborza zjeżdżali zwyczajowo wszyscy proboszczowie sąsiednich parafii.

W r. 1942, po męczeńskiej śmierci ks. Kazimierza Sykulskiego w obozie koncentracyjnym w Auschwitz, został przeniesiony do Końskich i mianowany dziekanem Dekanatu Koneckiego. W koneckiej parafii św. Mikołaja funkcję proboszcza pełnił do r. 1952.

Zmarł 17 X 1952 r. w Końskich i tam został pochowany.

Jego brat Wacław (1890-1940) lekarz internista, kapitan (pośm. major) WP, jeniec w niewoli sowieckiej został zamordowany w zbrodni Katyńskiej (Lista Starobielska, poz. 2841).

Wspomnienia Z.W. Lipińskiego, mnps; Wspomnienia K. Kozakiewicza, mnps; A. Stolecki, Kościół św. Aleksego w Przedborzu, Kluczbork 2007; T. Michalski, Przedborscy herosi i mocarze, Przedbórz 2003 – tam błędny rok śmierci: 1958; fot. z plebanii w Przedborzu w latach wojny – Lucjan Brylski oraz materiały rodziny Ręczajskich ze zbiorów Wojciecha Zawadzkiego.

Wojciech Ślusarczyk