ks__a__roszkowski_1919ROSZKOWSKI Antoni (1894-1939) ksiądz doktor

Urodził się w Żarnowie 7 IV 1894 r., w rodzinie Karola i Zofii z Sobaniów. Gimnazjum ukończył w Piotrkowie Tryb. W 1911 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Sandomierzu. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1916 r. Jako wikariusz pracował w Iwańsku i Kunowie.

W l. 1917 – 1919 był wikarym i prefektem Szkoły Powszechnej w Przedborzu. W tym okresie miały miejsce w Przedborzu ważne wydarzenia patriotyczne i społeczno-polityczne. M.in. z udziałem proboszcza ks. Aksamitowskiego wzniesiono pomnik w Parku Miejskim (zwanym też Ogrodem Saskim) Naczelnika Tadeusza Kościuszki, w setną rocznicę jego śmierci; wybierano po raz pierwszy w niepodległej Polsce samorządy miejskie i gminne, a delegacja włościan na czele z przedborskim proboszczem, została przyjęta przez Naczelnika Państwa Polskiego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

Jako wikary – wspominał Zdzisław Władysław Lipiński – ks. Roszkowski robił duże wrażenie: pięknie mówił, głośno, wyraźnie, ciekawie. I z żarem. Z przejęciem. To Go cechowało. Postawny, wysoki blondyn, z jasną czupryną zaczesaną na bok. Ludzie w kościele wpatrywali się w ambonę. Lubili gdy odprawiał nabożeństwo, ładnie śpiewał. Był lubiany, bardzo szanowany, ceniony. Widać było, że daleko zajdzie, że jest zdolny, ambitny, energiczny, pilny.

Jeszcze podczas bytności w Przedborzu w 1919 r. wstąpił na Wydział Teologiczny Uniwersytetu Warszawskiego. W 1921 r. przeniósł się jednak na Wydział Prawno-Ekonomiczny Uniwersytetu Poznańskiego, który ukończył w 2 lata później.

Od 1923 r. pracował już w diecezji łódzkiej, jako profesor Seminarium Duchownego w Łodzi. Kontynuował studia w Poznaniu na poziomie doktoranckim, zakończone obroną rozprawy doktorskiej nt. Poglądy społeczne i ekonomiczne Augusta Cieszkowskiego. W 1924 r. otrzymał tytuł doktora Uniwersytetu Poznańskiego w zakresie ekonomii i nauk politycznych. W l. 1923-1929 był wizytatorem szkół powszechnych i prefektem szkół średnich w Łodzi oraz redaktorem tygodnika diecezjalnego „Słowo Katolickie”. W 1929 r. w celu zapoznania się z ruchem katolicko-społecznym wyjeżdżał do Francji i Belgii. Po powrocie współorganizował Akcję Katolicką w diecezji i został jej sekretarzem generalnym. Organizował też i prowadził Katolicki Uniwersytet Robotniczy w Łodzi. W 1933 r. habilitował się jako docent ekonomii Uniwersytetu Poznańskiego. W 1934 r. wyjeżdżał do Włoch dla zapoznania się z tamtejszymi ruchami społeczno-ekonomicznymi (korporacjonizm). Równolegle uzyskał magisterium z prawa cywilnego i wykładał na Akademii Handlowej w Poznaniu. W 1936 r. został mianowany kierownikiem pracy katolickiej wśród robotników oraz wizytatorem diecezjalnym szkół. W roku akademickim 1937/38 został profesorem Wolnej Wszechnicy Polskiej w Łodzi. Był proboszczem parafii Zgierz i dziekanem dekanatu zgierskiego.

W kilka dni po rozpoczęciu wojny uciekał przed Niemcami do Warszawy. 6 IX 1939 r., w pobliżu wsi Babsk k/Rawy Mazowieckiej, zginął od detonacji niemieckiej bomby lotniczej. 11 X 1939 r. jego zwłoki po ekshumacji zostały pochowane na cmentarzu parafii Babsk.

Pozostawił bogatą spuściznę pisarską. Za Z.W. Lipińskim, cytuję tekst Księdza Doktora nt. własności:

Własność znajduje swe uzasadnienie w prawie naturalnym, bo przez to, że człowiek jest zobowiązany do podtrzymywania życia, ma on również prawo do posiadania pewnych rzeczy na własność. Dobra doczesne muszą być przedmiotem własności dla trzech zasadniczych powodów:

  1. każdy człowiek w naturze już to ma, że najlepiej administruje swoimi rzeczami, natomiast gdzie jest wspólność dóbr – tam właśnie nie ma porządku.
  2. własność prywatna zapewnia większą obfitość dóbr. Każdy dla siebie i swej rodziny lepiej pracuje. Przyczynia się też do tego stałość pracy.
  3. własność prywatna zapewnia spokój, wskazuje każdemu granice jego posiadania. [w:] Katolicyzm społeczny, Zarys poglądów społeczno-katolickich, Łódź 1932.

Z. W. Lipiński, O księdzu Antonim Roszkowskim w 50-ą rocznicę śmierci wspomnienie, Łódź wrzesień 1989 r., mnps ze zbiorów Jadwigi Zielińskiej. 

Wojciech Zawadzki