SKORUPSKI Julian (1899-1944) bednarz, zamordowany w KL Auschwitz

Urodził się 25 III 1899 r. w Radomsku, w rodzinie Józefa, którego nazwisko zapisano jako: Skorubski i Franciszki z Todynków.

Julian, jako 27-letni kawaler 29 VI 1926 r. poślubił w przedborskim kościele 30-letnią pannę Stefanię Karpińską, córkę Michała i Marianny z Barskich. Zamieszkali w Przedborzu, w 3-izbowym domu po Karpińskich, przy ul. Leśnej 31. Tam też Julian prowadził warsztat bednarski. W małżeństwie urodziły się dzieci: syn Kazimierz (9 II 1929) i córka Janina zamężna Trepczyńska (1930).

Aresztowany został przez Gestapo 29 XI 1943 r. w pogromie przedborskiej konspiracji, wskutek donosów rodzimych zdrajców i renegatów. Na niemieckim afiszu wśród 29 skazanych na karę śmierci, (przy czym na osobach od nr 1 do 10 wyrok wykonano od razu) widnieje 11 nazwisk żołnierzy Polski Podziemnej z Przedborza (zob. Łukaszewicze, Marian i Stefan) traktowanych jako zakładnicy. Juliana Skorupskiego zapisano tam pod poz. 25 z oskarżeniem „za należenie do niedozwolonej organizacji”. Po śledztwie został osadzony w obozie koncentracyjnym Auschwitz. Tam zginął. Obecnie nie udało się ustalić do jakiej organizacji konspiracyjnej w Przedborzu należał Julian Skorupski.

Jego żona wobec braku środków do życia i dokumentu potwierdzającego śmierć męża, wystąpiła 12 XI 1947 r. do Sądu Grodzkiego w Przedborzu z wnioskiem o stwierdzenie zgonu Juliana Skorupskiego w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz w dniu 16 VII 1944 r. W tej sprawie świadek Jan Jankowski z Końskich zeznał:

W 1944 r. byłem w obozie w Oświęcimiu w 11 bloku. W dniach od 8 do 10 lipca przybyło do bloku zdaje się z obozu ze Świętochłowic [filia KL Auschwitz pod nazwą: KL Eintrachthütte – przyp. WZ] dwóch więźniów. Obaj byli z Przedborza, jeden Skorupski l. 46-42 i drugi (zob.) Łukaszewicz [najprawdopodobniej: Marian – przyp. WZ] lat 20-22. Dnia 13 lipca tegoż roku zostali zabrani i odwiezieni karetką, którą zwykle wożono ludzi na rozstrzał i do krematorium. Od tego dnia już więcej ich nie widziałem.

Świadek nie wymienił żadnej konkretnej daty śmierci Juliana Skorupskiego. Zatem na jakiej podstawie jego żona wymieniła powyższą datę śmierci pozostało niewyjaśnione.

Wskutek zniszczenia większości dokumentacji obozowej przez Niemców podczas ewakuacji i likwidacji KL Auschwitz, nie ma obecnie możliwości ustalenia faktycznej daty śmierci Juliana Skorupskiego ani braci Łukaszewiczów. Natomiast w świetle informacji otrzymanej z Muzeum Auschwitz świadectwo Jana Jankowskiego (ur. 14 VII 1915 r. w Radoszycach, aresztowanego 20 VIII 1943 r. w Końskich, wpierw więźnia KL Birkenau nr 138038, od 6 VII 1944 r. w Auschwitz I w bloku 11 do dnia ewakuacji do KL Gross Rosen – 18 I 1945 r.) wydaje się być wiarygodne.

Sąd Grodzki w Przedborzu zgodnie z prawem osobowym ustalił datę śmierci Juliana Skorupskiego na 9 V 1946 r.

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Delegatura w Kielcach, Sąd Grodzki w Przedborzu (sygn. Zg. 33/47), sygn. akt – IPN Ki 58/1662; pismo do autora z Muzeum Auschwitz nr I-Arch-i-/3642/13; Kronika Koła ZBoWiD w Przedborzu, kopia w zbiorach autora; Kacperski Bogumił, Wroniszewski Jan Zbigniew, Końskie i powiat konecki 1939-1945, Część V – Konspiracja konecka 1939-1945, Struktury terenowe: podobwody i placówki, Końskie 2007; Część VI – Konecka Księga Pamięci, Końskie 2008; informacje Janiny Trepczyńskiej; materiały autora.

Wojciech Zawadzki