SOBKIEWICZ Józefa (1903-1965) nauczycielka

Urodziła się 29 IX 1903 r. w Przedborzu w rodzinie Juliana Turno i Marianny z Sobkiewiczów. W rodzinie miała jeszcze trzy siostry: (zob.) Janinę zamężną Kierkuś (1896 Warszawa – 1947 Kraków), Petronelę (1898 Przedbórz – 1950 Przedbórz) i Zofię zamężną Sitkowska (1901 Przedbórz – 1960 Przedbórz) oraz dwóch braci (zob.) Czesława (1894 Warszawa – 1963 Kraków) i Lucjana (1906 Przedbórz – Wrocław 1977). Dziadek przeprowadził się z Warszawy do Przedborza w 1897 r. Rodzina utrzymywała się z rolnictwa.

Józefa ukończyła w Przedborzu cztery oddziały Szkoły Powszechnej, po czym zdała egzamin do I klasy Gimnazjum w Częstochowie. Po ukończeniu 6 klasy gimnazjalnej, po pomyślnie zaliczonych egzaminach dostała się na trzeci kurs Seminarium Nauczycielskiego także w Częstochowie. W 1927 r. złożyła egzamin dojrzałości i otrzymała posadę nauczycielską w 2-klasowej szkole w Kłucku pow. konecki. Przepracowała tam 3 kolejne lata, po czym na własną prośbę został przeniesiona do 7-klasowej Szkoły Powszechnej w Lipie pow. konecki. W tej szkole 27 IV 1932 r. zaliczyła egzamin praktyczny przed Komisja Egzaminacyjną dla Nauczycieli Szkół Powszechnych w Kielcach, Okręg Szkolny Krakowski.

Podczas wakacji, 7 VII 1933 r. w przedborskim kościele zaślubiła (zob.) 27-letniego Zygmunta Grzegorza Sobkiewicza. Mąż był wówczas studentem Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Studia ukończył uzyskaniem dyplomu inżyniera leśnika w 1935 r. Od 1938 r. odbywał praktykę zawodową.

W 1939 r. mąż, jako podporucznik rezerwy Wojska Polskiego został zmobilizowany na wojnę. Ona pozostała z 5-letnim synem Wiesławem i 8-miesięczną córką Zofią nadal na posadzie nauczycielki w Lipie, aż do końca wojny. Od 1936 r. kierownikiem szkoły w Lipie był Józef Wyrwa, szerzej znany ze swej działalności konspiracyjnej podczas wojny pod pseudonimem „Stary”, najpierw z Oddziałem Wydzielonym WP mjr. „Hubala”–Henryka Dobrzańskiego, następnie w szeregach ZWZ, potem NSZ i na koniec AK.

Jej mąż z wojny nie powrócił. Został zamordowany jako jeniec wojenny przez sowietów w 1940 r. w zbrodni katyńskiej. Pośmiertnie w 2007 r. awansowany na porucznika.

W 1945 r. na własną prośbę przeniosła się do Szkoły Podstawowej (nr 2) w Przedborzu. Zamieszkała w domu rodziny Turnów.

Józefa z Turnów Sobkiewicz, żyła lat 62, zmarła po ciężkiej chorobie 18 XI 1965 r. Spoczęła na przedborskim cmentarzu w grobowców Turnów.

Archiwum Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Przedborzu, Akta Józefy Sobkiewicz; zbiory autora.

Wojciech Zawadzki