SOBKIEWICZ (zamężna: Petelak) Stefania Antonina (1885-1961) księgarz

Urodziła się 19 VI 1885 r. w Przedborzu,  w rodzinie piwowara Antoniego i Ludwiki (Ludomiry?) z  Dłużewskich.  Tutaj w 1896 r. ukończyła Szkołę Miejską. Do 1913 r. kształciła się na pensji Kazimiery Garbarskiej w Częstochowie.

Po oddaleniu się od Przedborza strefy działań wojennych, w 1916 r. założyła księgarnię w Przedborzu przy ul. Trytwa 5, pod firmą “Stefania Sobkiewicz”. Przedbórz, liczący wówczas 8 000 ludności był ośrodkiem handlowo-usługowym dla okolicznej ludności wiejskiej w promieniu co najmniej 15 km. Najbliższe nieco większe ośrodki miejskie były znacznie oddalone, a komunikacja była utrzymywana z nimi jedynie konno. Pocztę dowożono z Końskich 2-3 razy tygodniowo. Łączność telefoniczna była w zalążku. W 1916 r. żywiołowo powstawało szkolnictwo polskie staraniem społeczeństwa i młodych, świeżo tworzonych władz. Nie wszystkie siły pedagogiczne były kwalifikowane, kształcenie ich dopiero się zaczynało, zaś szkolnictwo powszechne musiało być czynne. Szczególnie więc wyłaniała się potrzeba zdobywania podręczników i pomocy szkolnych.

Założenie księgarni przez osobę nie kwalifikowaną, nie dysponującą nawet zasobami finansowymi stawało się „wypełnieniem zapotrzebowania społecznego”. Pomagały w tym firmy dostawcze: „Gebethner i Wolff” oraz „M. Arct” w Warszawie, które udzielały kredytu. W miarę rozwoju asortymentu podręczników sprowadzała je Sobkiewiczowa od  “S. A. Krzyżanowskiego” w Krakowie i “K. S. Jakubowskiego” ze Lwowa.

Była zaangażowana społecznie zwłaszcza w pracy z młodzieżą przy urządzaniu przedstawień i uroczystości rocznicowych. Świadczyła również finansowo na rzecz budowy pomnika Naczelnika Tadeusza Kościuszki w Przedborzu w 100-letnią rocznicę Jego zgonu (17.10.1917 r.), na rzecz Towarzystwa Naukowego w Warszawie (1923 r.) oraz uzdolnionej młodzieży przedborskiej, która uczyła się w specjalistycznych uczelniach kraju.

W 1924 r. jej księgarnia została zakwalifikowana przez Zarząd Związku Księgarzy Polskich do kat. I. Także w 1924 r., wyszła za mąż, za przedborzanina Jana Macieja Kazimierza Petelaka (ur. 1883), drogistę, syna lekarza Wojciecha i Marii z Marczewskich. Księgarnia funkcjonowała wówczas pod firmą “Stefania Petelakowa”. W 1930 r. zlikwidowała ją, przechodząc do pracy z mężem w drogerii. Po jego śmierci w 1939 r., do końca życia prowadziła drogerię w Przedborzu uzyskując w 1947 r., po złożeniu egzaminu, koncesję drogistowską.

Stefania Petelakowa zmarła 16 II 1961 r. w Przedborzu i spoczęła na miejscowym cmentarzu w rodzinnym grobowcu.

Warto dodać, że następna księgarnia w Przedborzu po zlikwidowaniu placówki założonej przez Sobkiewiczową powstała dopiero w 1960 r.

„Przegląd Księgarski” r. 1923, nr 12, s. 165 oraz 1924, nr 6-7 s.1; informacje Henryka Pakosiaka oraz siostrzeńca Zdzisława Władysława Lipińskiego. Oprac.: Z. W. Lipiński, Łodź, 24.10.1976 r., jako hasło do: Słownika Pracowników Książki Polskiej; Słownik pracowników książki polskiej, Suplement, Warszawa-Łódź 1986.

Wojciech Zawadzki