STAWIŃSKI Jan (1920-1943) partyzant Armii Krajowej ps. „Skała”

Urodził się w Ludwikowie w rodzinie Józefa (1895-1960) i Anieli (1901-1969) Stawińskich zamieszkałych na Majowej Górze, przy ul. Korycińskiej, lecz już w granicach kolonii wsi Korytno. Ich dom był miejscem kontaktowym przedborskiej partyzantki. Tutaj odbywały się szkolenia dywersantów, a także przechowywano broń.

Jan, od 5 VIII 1942 r. był żołnierzem grupy dywersyjnej „Nina”, którą dowodził (zob.) Mieczysław Morawiec ps. „Mur”. Uczestniczył w większości akcji bojowych „Niny”. M. in. wraz z „Murem” rozpoznawał w kwietniu 1943 r. teren wsi Dmenin, pod Radomskiem. Następnie, 21 V 1943 r. wraz z „Murem” na rozkaz dowódcy Kedywu Obwodu AK w Radomsku, podjęli próbę wykonania wyroku na konfidencie Karlickim, sekretarzu gminy Dmenin. Podczas tej akcji w Dmeninie ok. godz. 18-ej, „Skała” został ciężko raniony przez policjanta „granatowego” Kazimierza Nowaka. Wobec nieuchronności ujęcia go przez  nieprzyjaciela, „Skała” poprosił „Mura”, aby go dobił i tak się stało. Wkrótce „Mur” też zginął trafiony serią pocisków z pistoletu maszynowego przez  żandarma z Radomska.

Wyrok na Karlickim został wykonany 30 VI 1943 r. przez dywersantów „Robotnika” – Bronisława Skury-Skoczyńskiego. Wykonano także wyrok na policjancie Nowaku.

„Skała” i „Mur” zostali ekshumowani w marcu 1945 r. przez „Konara” Józefa Grabalskiego i Józefa Skawińskiego z mogiły leśnej na cmentarz w Przedborzu, do Grobu Partyzantów.

W domu Stawińskich, 9/10 I 1947 r. ostatnią walkę stoczył (zob.) ppor. „Wilk” Tadeusz Bartosiak. Dom ten spłonął od pioruna w 1960 r.

Parafia św. Aleksego w Przedborzu, akt zgonu z 1945 r.; USC Przedbórz, akty zgonu 49/1945 i 50/1945; relacja Józefy Chojnickiej z d. Stawińskiej; Arkusz ewidencyjny Bronisława Skoczyńskiego „Robotnika”, Radomsko 1992, Zeszyt 13, nakładem K. Walaszczyka mnps pow.; Pamiętnik „Robotnika” w opracowaniu G. Drzewowskiego [w:] „Komu i Czemu” odc. 1-37, brak daty; W. Zawadzki, Imienna Lista Ofiar m. Przedborza w II wojnie światowej, Przedbórz-Bydgoszcz 2010; materiały autora.

Wojciech Zawadzki