SUŁKOWSKA Magdalena (1802-1852) akuszerka

Podstawowe wiadomości o niej czerpiemy z aktu małżeństwa spisanego w warszawskim kościele Św. Jana, a zawartego 28 I 1827 r. z Mateuszem Sułkowskim, synem posesjonata stanu szlacheckiego Andrzeja (ok. 1762 – 26 VI 1818 Piotrków)  i Antoniny (24 VI 1757 Piotrków – 26 I 1807 Piotrków) z Borkowskich z Piotrkowa Trybunalskiego.

Pan młody choć liczył sobie 38 lat, był “młodzianem ze służby dworskiej utrzymującym się”. Zamieszkiwał w Warszawie przy ul. Miodowej 492, wtedy był to pałac Kernera „Hotel de Europe”. O jego wcześniejszych losach dowiadujemy się z testamentu Andrzeja Sułkowskiego z 1814 r. Znajduje się w nim następująca informacja :

(…) dał nam Bóg Syna Mateusza Sułkowskiego, ten powodowany Miłością Obrony Natedy naydroższey Oyczyzny przed Kilku laty poświęcił Swe Życie Woyskowym obowiązkom lecz czyli Żyie lub nie, żadney wiadomości nie mam…

Zdaniem Jacka Sułkowskiego, jego przodek Mateusz podczas wojny Napoleona z Rosją w 1812 r. mógł dostać się do niewoli i służyć jakiś czas w armii carskiej.

O Magdalenie z domu Chmielowska (Chmielewska), córce rolnika Tomasza i Małgorzaty dowiadujemy się jedynie, że urodziła się w Wólce (gmina Imielno, powiat jędrzejowski), prawdopodobnie 8 IV 1802 r. oraz iż „była w służbie od trzech kwartałów”. Jeszcze w 1827 r. urodziła w Warszawie córkę Jadwigę, która prawdopodobnie zmarła.

W l. 1827-1833 małżeństwo przebywało na dworze Małachowskich w Białaczowie, gdzie Mateusz jakiś czas pozostawał służącym.

W anonsie prasowym z 14 III 1829 r. Dziekan Wydziału Lekarskiego Królewskiego Uniwersytetu w Warszawie zawiadomił, iż m.in. uczennica Szkoły Akuszerii „pozostająca na koszcie rządowym” Magdalena z Chmielewskich Sułkowska:

„po złożonym całokonkursowym publicznym examinie w dniach 9, 10 i 11 b.m. mianowana została wyuczoną akuszerką i tym końcem otrzymała stosowne patenta.”

Jeszcze w 1829 r. w Białaczowie urodziła córkę Albinę Jadwigę Mariannę, której chrzestnymi zostali hrabia Onufry Małachowski z małżonką hrabiną Marianną. Także w Białaczowie w 1931 r. urodził się syn Michał, którego chrzestnym został burmistrz Białaczowa.

Sułkowscy przenieśli się do Przedborza w 1833 r. i zamieszkali w domu pod numerem 34. Mateusz w aktach stanu cywilnego figuruje jako mieszczanin. W 1833 r. zmarł w Przedborzu ich 3-miesięczny syn Roch Stanisław (ur. 16 VIII 1833 r. w Lgocie Małej), a w 1835 r. przyszedł tutaj na świat kolejny syn Jan, który otrzymał imię świętego z dnia swoich urodzin (24 VI).

W pierwszej połowie XIX w., mimo rozległego pożaru który strawił sporą część Przedborza, miasto przeżywało okres rozwoju przemysłowego i urbanistycznego. Zapewne więc akuszerka miała dużo zajęć, skoro znacząco wzrosła także liczba narodzin dzieci i w l. 30-40-tych oscylowała ona około 130-160 rocznie. Jej nazwisko z lokacją w Przedborzu zostało wymienione na „Liście lekarzy i aptekarzy w Królestwie Polskim oraz chirurgów, felczerów i akuszerek na rok 1839”. Przeto nie zadziwia, iż w 1844 r. Mateusz Sułkowski przeznaczył aż 15 rubli na remont kościoła. To jedna z najwyższych darowizn od mieszkańców Przedborza.

Sułkowscy mieli jeszcze córkę Joannę Franciszkę (27 XII 1837 r. Przedbórz – ?) oraz syna Franciszka, który przeżył niespełna rok (28 XI 1841 – 28 IX 1842). Ich 16-letnia córka Jadwiga poślubiła 11 I 1846 r. w Przedborzu 22-letniego Edwarda Dionizego Dębskiego, kuchmistrza z pałacu Leona i Marii Albertyny z Morsztynów, Skórzewskich z Chełma.

Akuszerka  Magdalena Sułkowska zmarła 23 IX 1852 r., w 50-tym roku życia z powodu epidemii cholery w Przedborzu.

Z 1852 r. pochodzi też informacja, iż Sułkowscy mieszkali w domu pod numerem 57. Mateusz na pewno mieszkał w Przedborzu przynajmniej do 1861 r. Zmarł 1 IX 1874 r. w domu zięcia i córki w Chełmie.

Parafia Przedbórz, akta stanu cywilnego: zgonu 98/1833, 81/1842, 98/1852, małżeństwa 1/1846; Lista lekarzy i aptekarzy w Królestwie Polskim oraz chirurgów, felczerów i akuszerek na rok 1839; materiały i informacje Jacka Sułkowskiego; http://www.rodzinastrychalskich.pl

Wojciech Zawadzki