SUŁKOWSKA Magdalena (1802-1852) akuszerka

Podstawowe wiadomości o niej czerpiemy z aktu małżeństwa spisanego w warszawskim kościele Św. Jana, a zawartego 28 I 1827 r. z Mateuszem Sułkowskim, synem posesjonata stanu szlacheckiego Andrzeja (ok. 1762 – 26 VI 1818 Piotrków)  i Antoniny (24 VI 1757 Piotrków – ok. 1797) z Borkowskich z Piotrkowa Trybunalskiego.

Pan młody choć liczył sobie 38 lat, był “młodzianem ze służby dworskiej utrzymującym się”. Zamieszkiwał w Warszawie przy ul. Miodowej 492, wtedy był to pałac Kernera „Hotel de Europe”.

O Magdalenie z domu Chmielowska (Chmielewska), córce rolnika Tomasza i Małgorzaty dowiadujemy się jedynie, że urodziła się w Wólce (gmina Imielno, powiat jędrzejowski), prawdopodobnie 8 IV 1802 r. oraz iż „była w służbie od trzech kwartałów”. Jeszcze w 1827 r. urodziła w Warszawie córkę Jadwigę, która prawdopodobnie zmarła.

W l. 1827-1833 małżeństwo przebywało na dworze Małachowskich w Białaczowie, gdzie Mateusz jakiś czas pozostawał służącym.

W anonsie prasowym z 14 III 1829 r. Dziekan Wydziału Lekarskiego Królewskiego Uniwersytetu w Warszawie zawiadomił, iż m.in. uczennica Szkoły Akuszerii „pozostająca na koszcie rządowym” Magdalena z Chmielewskich Sułkowska:

„po złożonym całokonkursowym publicznym examinie w dniach 9, 10 i 11 b.m. mianowana została wyuczoną akuszerką i tym końcem otrzymała stosowne patenta.”

Jeszcze w 1829 r. w Białaczowie urodziła córkę Albinę Jadwigę Mariannę, której chrzestnymi zostali hrabia Onufry Małachowski z małżonką hrabiną Marianną. Także w Białaczowie w 1931 r. urodził się syn Michał, którego chrzestnym został burmistrz Białaczowa.

Sułkowscy przenieśli się do Przedborza w 1833 r. i zamieszkali w domu pod numerem 34. Mateusz w aktach stanu cywilnego figuruje jako mieszczanin. W 1833 r. zmarł w Przedborzu ich 3-miesięczny syn Roch Stanisław, a w 1835 r. przyszedł tutaj na świat kolejny syn Jan, który otrzymał imię świętego z dnia swoich urodzin (24 VI).

W pierwszej połowie XIX w., mimo rozległego pożaru który strawił sporą część Przedborza, miasto przeżywało okres rozwoju przemysłowego i urbanistycznego. Zapewne więc akuszerka miała dużo zajęć, skoro znacząco wzrosła także liczba narodzin dzieci i w l. 30-40-tych oscylowała ona około 130-160 rocznie. Jej nazwisko z lokacją w Przedborzu zostało wymienione na „Liście lekarzy i aptekarzy w Królestwie Polskim oraz chirurgów, felczerów i akuszerek na rok 1839”. Przeto nie zadziwia, iż w 1844 r. Mateusz Sułkowski przeznaczył aż 15 rubli na remont kościoła. To jedna z najwyższych darowizn od mieszkańców Przedborza.

Sułkowscy mieli jeszcze córkę Joannę Franciszkę (27 XII 1837 r. Przedbórz – ?) oraz syna Franciszka, który przeżył niespełna rok (28 XI 1841 – 28 IX 1842). Ich 16-letnia córka Jadwiga poślubiła 11 I 1846 r. w Przedborzu 22-letniego Edwarda Dionizego Dębskiego, kuchmistrza z pałacu Leona i Marii Albertyny z Morsztynów, Skórzewskich z Chełma.

Akuszerka  Magdalena Sułkowska zmarła 23 IX 1852 r., w 50-tym roku życia z powodu epidemii cholery w Przedborzu.

Z 1852 r. pochodzi też informacja, iż Sułkowscy mieszkali w domu pod numerem 57. Mateusz na pewno mieszkał w Przedborzu przynajmniej do 1861 r. Zmarł 1 IX 1874 r. w domu zięcia i córki w Chełmie.

Parafia Przedbórz, akta stanu cywilnego: zgonu 98/1833, 81/1842, 98/1852, małżeństwa 1/1846; Lista lekarzy i aptekarzy w Królestwie Polskim oraz chirurgów, felczerów i akuszerek na rok 1839; materiały i informacje Jacka Sułkowskiego; http://www.rodzinastrychalskich.pl

Wojciech Zawadzki