AleksyALEKSY (ok. 360 – 411) święty, współpatron kościoła parafialnego w Przedborzu

Wg podania syryjskiego lub ogólnie: małoazjatyckiego – Aleksy pochodził z bogatego domu rzymskiego. W dniu swego wesela zrezygnował z założenia rodziny i majątku, udał się na obczyznę, jako żebrak poświęcający się wierze w Chrystusa. Ostatnie 17 lat swego życia spędził nierozpoznany w klatce schodowej rodzinnego domu, jako żebrak. Grób jego znaleziono później na Awentynie w Rzymie. Wzniesiono tam klasztor benedyktyński i wspaniałą bazylikę pod wezwaniem świętego. Obecna bazylika św. Aleksego pochodzi z XVII w. i należy do najpiękniejszych kościołów.

W średniowieczu św. Aleksy był postacią bardzo popularną w literaturze i sztuce scenicznej w Europie i Północnej Afryce. Uchodził za patrona ubogich, żebraków i pielgrzymów. Poświęcony jemu poemat jest jednym z najstarszych zabytków językowych we Francji. Pojawił się również m.in. w tekstach niemieckich i polskich – „Legenda o św. Aleksym” (XV w.).

W Polsce święty Aleksy odbierał szczególną cześć w Tumie pod Łęczycą oraz w Płocku.

Wg Jerzego Augustyniaka:

Z dużą dozą prawdopodobieństwa można przypuszczać, iż przejeżdżali przez Przedbórz w 1140 lub 1141 roku trzej mnisi z klasztoru w Zwiefalten, zaproszeni przez księżnę Salomeę, których gościł następnie kościół w Małogoszczy. (…)Nie jest również wykluczone, iż podróżnicy z dalekiego Zwiefalten przyczynili się w jakiś sposób do zaszczepienia kultu św. Aleksego. Pozostaje faktem, iż tam gdzie przebywali, a więc w Łęczycy i w okolicach Małogoszczy istnieją ślady kultu tego świętego. Ślad zwiefalteński byłby potwierdzeniem szczegółowych uwag Kazimierza Jasińskiego (…) odnośnie Łęczycy, natomiast ogólne uwagi tego badacza dotyczące patrocinium (…) tłumaczyłyby występowanie wezwania św. Aleksego w XIII w. w Policzku (…) i w XIV w. w Przedborzu.

Ks. (zob.) Jan Wiśniewski przypuścił, iż patron przedborskiego kościoła św. Aleksy, pojawił się być może za sprawą św. Kunegundy, domniemanej fundatorski kościoła, a ten święty był patronem jej dziada Aleksego Komnena, cesarza greckiego (bizantyjskiego). Ciekawe, że tenże historyk w ogóle nie wymienił patrona kościoła w Policzku, choć podał, że wg tradycji to król Kazimierz Wielki kościół murowany w Przedborzu wybudował i parafię z przyległego Policzka przeniósł. Odtąd król Polski jest kolatorem tego kościoła.

Obraz przedstawiający św. Aleksego (nieustalonego autorstwa) prezentowany jest w ołtarzu głównym na zasuwie obrazu Matki Boskiej Serdecznej.

Odpust parafialny obchodzony jest 17 lipca. Wg lustracji królewskiej z 1659 r. na św. Aleksego był targ w Przedborzu.

W 1878 r. przybył kościołowi przedborskiemu drugi patron, św. Antoni.

Ks. Jan Wiśniewski, Dekanat konecki, Radom 1913; Andrzej Stolecki, Kościół św. Aleksego w Przedborzu, Kluczbork 2006; Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga, t. I, Warszawa 1994 reprint; Jerzy Augustyniak, Średniowieczne przeprawy przez Pilicę i ich obrona, Łódź 2014; fot. – internet; http://pl.wikipedia.org/wiki/Zwiefalten; http://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksy_Bo%C5%BCy

Wojciech Zawadzki