SZAŁAJKOWSKI Antoni Alojzy (1808? – 1837) doktor medycyny

Pochodził z rodziny szlacheckiej o nieustalonym herbie, osiadłej w Pińczowie lub okolicy.

Studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W trakcie studiów ok. 1833 r. poślubił Rozalię Rauszer pochodzącą najprawdopodobniej z Wąchocka, siostrę Teofila. W 1834 r. urodziło im się dziecko, być może był to syn o imieniu Alojzy.

Jak donosił „Kurier Warszawski” z 17 I 1836 r., Antoni Szałajkowski po złożeniu prawem przepisanych egzaminów w zaborze rosyjskim otrzymał stopień doktora medycyny, a już 11 II z tej samej gazety można było się dowiedzieć, że:

obrał stałe miejsce zamieszkania w mieście Przedborzu, województwie sandomierskim, obwodzie opoczyńskim.

O pracy dra Szajkowskiego w Przedborzu nie zachowały się dostępne informacje. Tymczasem po półtorarocznym przedborskim pobycie Szałajkowskich, 27 X 1837 r., Teofil Rauszer zamieścił w „Kurierze Warszawskim”  dramatyczną informację:

W dniu 24 września r. b. Rozalia z Rauszerów Szałajkowska, małżonka Antoniego Alojzego Szałajkowskiego, medycyny i chirurgii doktora w mieście Przedborzu wolno praktykującego, po kilkutygodniowej słabości zeszła z tego świata.

Czuły mąż nie mogąc straty tak dotkliwej przenieść, oddał się rozpaczy, w skutku której 4-go dnia po śmierci żony, bieg życia swego zakończył.

Wiedząc jak wiele dowodów życzliwości współobywatele miasta Przedborza zmarłym Szałajkowskim zawsze okazywali, jako najbliższy tychże krewny, czuję obowiązek imieniem osierociałego 3-cio letniego niemowlęcia i całej stroskanej rodziny, złożyć im publiczne podziękowanie, a w szczególności WW. [Wielmożnym – WZ]  Leskim i Prusinowskim [zob. Franciszek Leski i Jan Prusinowski], którzy w tak smutnem położeniu niosąc najgorliwszą pomoc osobom od swoich oddalonym, dali im dowód uczuć prawdziwej przyjaźni, a sobie zjednali ostatnie umierających błogosławieństwo.

Rzeczywiście w parafialnej księdze zgonów odnotowano, iż Rozalia Szałajkowska lat 31 zmarła 26 IX 1837 r. w Przedborzu oraz jej mąż, dr Antoni Szałajkowski lat 29 również zmarł w Przedborzu 29 IX 1837 r.

Dziesięć lat później dr Karol Grygowicz z Kalisza na łamach „Tygodnika Lekarskiego”  wspominał o tej tragedii:

W Pińczowie, przywołany do professora Kuczkowskiego, dotkniętego cholerą, zastałem tak chorego, jako też i lekarza Szałajkowskiego, zarówno obudwu przestraszonych. Zaufany w skuteczności mego środka, żartami i zapewnieniem, starałem się obydwu uspokoić, a użyciem powyższej [swojej – WZ] mixtury, usunąłem w istocie wszelką obawę o stan chorego, który w parę godzin sam się znalazł uwolniony od zagrażających przypadłości i wkrótce uzyskał zdrowie; biedny zaś kolega Szałajkowski, odebrawszy wiadomość o zachorowaniu na cholerę żony w Przedborzu, tamże pospieszył i trafił na jej pogrzeb, czem jak piorunem rażony, dostał także cholery i w braku odpowiedniego ratunku, padł jej ofiarą.

Domniemany syn Antoniego i Rozalii, Alojzy Szałajkowski mieszkał w Pińczowie w l. 70-tych XIX w.

Publikacja: De examine in morbis infantum nec non de luxatione spontanea pro summo in medicina et chirurgia gradu academico in Universitate Jagellonica sibi conciliando / commentatus est Aloysius Antonius Szałajkowski, Cracoviae 1834.

Kośmiński Stanisław Lubicz, Słownik lekarzów polskich obejmujący oprócz krótkich życiorysów lekarzy polaków oraz cudzoziemców w Polsce osiadłych, dokładną bibliografią lekarską polską od czasów najdawniejszych aż do chwili obecnej, Warszawa 1883-[1885]; „Kurier Warszawski”, 1836 nr 16 i 40, 1837 nr 286;  „Tygodnik Lekarski”, 1847 nr 26; http://www.rodzinastrychalskich.pl/index.php

Wojciech Zawadzki