dz.p.1839aTROSTORFF Karol – dyrektor fabryki sukienniczej, wynalazca

W literaturze spotyka się także pisownię jego nazwiska jako: Trosdort, Trostorf. Wiadomo, iż około 1839 r. objął dyrekcję fabryki sukna w Przedborzu znanej jako „Ludwik Eichmann et Company” po śmierci właściciela (zob.: Eichmann Ludwik) od tymczasowego dyrektora kpt. Jacka Kossakowskiego. Rok 1839 w dziejach tej fabryki uchodził za bardzo udany pod względem osiągniętych dochodów. Zatem obok korzystnej koniunktury, zapewne więc jego kierownictwo miało pozytywny wpływ na wspomnianą opinię.

W dziejach Królestwa Polskiego zapisał się przede wszystkim jako wynalazca. Przejawem tej działalności było zgłoszenie patentowe dotyczące wyrabiania i używania aliażów (czyli stopów metali) żelaza i miedzi. Nie wiadomo jednak ani gdzie ich dokonywał, bowiem przedborska fabryka nie posiadała niezbędnego ku temu wielkiego pieca, jak też do czego te wyroby były wykorzystywane.

W Dzienniku Praw Królestwa Polskiego ogłoszono z dniem 29 sierpnia / 10 września 1839 r., iż:

panu Karolowi Trostorff, dyrektorowi fabryki sukna pod firmą Ludwika Eichman i spółki w mieście Przedborzu guberni sandomierskiej (…) udzielony zostaje (…) list przyznania wynalazku na wyrabianie i wyłączne używanie aliażów metalicznych żelaza i miedzi w sposób opisem Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego określony. List takowy rozciągać się będzie na całe Królestwo i służyć ma na lat dziesięć od daty niniejszego. Udzielenie niniejszego listu nie zaręcza ani za nowość ani za pierwszeństwo ani za dobroć wynalazku. Gdyby właściciel listu w ciągu sześciu miesięcy wynalazku swego praktycznie nie udowodnił i przed właściwą władzą nie okazał, tym samym i list niniejszy upada.

Ciekawe, że jedną z osób podpisanych pod powyższym aktem był współudziałowiec tej fabryki (zob.) gen. Franciszek Ksawery Kossecki.

Jednak niebawem, bo 1 II 1840 r. w “Kurierze Warszawskim” zostało opublikowane zaskakujące ogłoszenie właściciela większości akcji fabryki (zob.) Johna Cockerilla:

JW Pan Karol Trostorf umocowany przeze mnie do prowadzenia interesów Zakładu Fabrycznego w Przedborzu różnemi pełnomocnictwami w Leodium Królestwie Belgii notarialnie wydanemi, popadł w słabość która go pozbawiła możności trudnienia się nadal temi interesami; z tej przyczyny przez akt w dniu 9/21 b. m. i r. przed Józefem Jeziorańskim rejentem Kancelarii Ziemiańskiej Guberni Mazowieckiej zeznany, wszelkie pełnomocnictwa ogólne i szczegółowe, urzędowe, prywatne, listowne i jakiebądź odwołałem i przez niniejsze w gazetach ogłoszenie ostrzegam o tem Publiczność. – W Warszawie d. 10/22 stycz. 1840 r.

Fabryka sukna od 1840 r. zaczęła podupadać, a kolejnym dyrektorem został Karol August Heinrich. Stopy żelaza i miedzi nie znalazły jednak zastosowania na skalę przemysłową.

Dziennik Praw Królestwa Polskiego nr 79 t. XXIII, 1839; “Kurier Warszawski” 1840 nr 31; J. Śmiałowski, Wojciech Lange (1783-1830), Dzieje jednego awansu, Łódź 2000; tegoż: Przepływ kapitału ziemiańskiego i handlowo-przemysłowego w Królestwie Polskim w II poł. XIX wieku, Na przykładzie fabryki sukienniczej w Przedborzu [w:] Aktywność gospodarcza ziemiaństwa w Polsce w XVIII-XX w., pod redakcją W. Cabana, Kielce 1993; specjalne podziękowanie dla p. Krzysztofa Dorcza.

Wojciech Zawadzki