WEINRYB Jankiel (Fajna Ryba)

Od tego nazwiska wzięła się oryginalna nazwa góry Fajna Ryba (347,1 m npm.) w Paśmie Przedborsko-Małogoskim Gór Świętokrzyskich zaliczanej razem z np. Rysami (2499 m npm.) do Górskiej Odznaki Turystycznej.

Fajna Ryba jest najwyższym naturalnym wzniesieniem w województwie łódzkim i na obszarze Przedborskiego Parku Krajobrazowego. Ciągnie się ono ok. 2 km z północnego zachodu na południowy wschód z ładną ekspozycją od wschodu, ze strony wsi Góry Mokre. Wschodnia krawędź grzbietu dość stromo opada w kierunku pól uprawnych wsi Góry Suche i Góry Mokre, zaś zachodnią łagodniejszą pokryły rozległe lasy sosnowe.

W Przedborzu w domach nr 47 i 48 mieszkała żydowska rodzina Wainrybów, jednak nie ma pewności, czy to przedstawiciel tej właśnie rodziny stał się właścicielem wymienionej góry.

Jankiel Weinryb nabył 26 IV 1889 r. folwark w Górach Mokrych, wystawiony do licytacji przez Towarzystwo Kredytowe Ziemskie w Radomiu, w związku z zaległościami spłaty kredytów. Ostatecznie tuż przed trzecią licytacją, w której obniżano cenę wywoławczą, długi zostały spłacone, a folwark sprzedany. Weinryb zakupił 51 włók ziemi za kwotę 13.242 rubli srebrnych.

Wg Zygmunta Glogera, autora „Encyklopedii staropolskiej”:

Gdy morgiem czyli jutrzyną nazwano taką przestrzeń roli, którą można było parą wołów zaorać przez dzień od rana, to włóka oznaczała większe pole, które po zoraniu lub posiewie potrzeba było włóczyć czyli bronować także cały dzień. Do włóki chełmińskiej i polskiej przywiązano następnie znaczenie przestrzeni 30-morgowej czyli, jak ją matematycznie określano, długiej 300, a szerokiej 30 prętów, licząc pręt po łokci warszawskich 7 i pół. Włóka tem się różniła od łanu, że oznaczała przestrzeń orną czyli włóczną, gdy łan oznaczał pewien wymiar (w różnych stronach rozmaity) całego gospodarstwa, więc z łąkami, wygonami itd.

Przeliczając na współczesne jednostki miary owe 51 włók x 30 mórg każda, daje to 1530 mórg „nowopolskich”, a każda z nich to 0,5598 ha, czyli Weinryb stał się posiadaczem majątku o powierzchni 856,494 ha.

Była to już niewielka pozostałość wcześniej istniejącego majątku w Górach Mokrych, który w 1827 r. liczył 5131 mórg ziemi. Gdy wyprzedano włościanom ziemię uprawną, w obecnym kształcie były to już głównie zalesione nieużytki z górą włącznie. Jej wartością był kamień budowlany i drewno. Z czasem taką wartością stało się również zniekształcone nazwisko właściciela tej góry.

APPT, Księgi ludności stałej m. Przedborza; Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich wyd. p/red. Bronisława Chlebowskiego, Władysława Walewskiego wg planu Filipa Sulimierskiego i z pomocą zgromadzonych przez niego materiałów, Warszawa 1888; „Gazeta Radomska” nr 37 z 23 kwietnia (5 maja) 1889 r.

 Wojciech Zawadzki