WENTZEL Antoni (ok. 1794 – po 1854) lekarz medycyny

Właściwie nazywał się Antoni Wentzel Frytze. Do akt stanu cywilnego niemal każdorazowo podawał różną liczbę swoich lat. Wynika z nich, jakoby urodził się w 1794, 1795 albo 1796 r. Tę pierwszą datę, jako powtarzającą się, przyjmujemy dla potrzeb niniejszego biogramu. Z tych akt wynika również, że miał podobne problemy nie tylko w stosunku do siebie. Na przykład w l. 1833-36 określał wiek żony na 23 lata, a w 1838 na 24 lata. O obowiązku sporządzenia aktu urodzenia syna przypomniał sobie dopiero 10 lat później. W aktach stanu cywilnego figuruje jako Andrzej Wentzel Frytze. Własnoręcznym podpisem stwierdzał, że jest „Andrzejem Wentzel”. Jego pierworodnego syna zapisano pod fonetycznym brzmieniem nazwiska „Frycze”, a pozostałe dzieci i żonę jako „Wencel”.

Wiadomo o nim, iż musiał odbyć studia medyczne o zawężonym zakresie. Wg klasyfikacji przyjętej w 1839 r. zakwalifikowany został do „stopni lekarskich niższych” z prawem do tytułu licencjata medycyny i chirurgii. Lekarze ci, podczas studiów nie uczestniczyli w wykładach nauk przyrodzonych i lekarsko-administracyjnych, (…) mniejsze przeto mają usposobienie do praktyki właściwie lekarskiej i są zobowiązani w chorobach ważniejszych i zawikłanych, jeżeli tylko być to może, wzywać do narady lekarzy mających wyższe naukowe stopnie. Nie mieli też prawa wykonywania czynności sądowo-lekarskich.

W 1839 r. pełniącym obowiązki lekarza miasta Przedborza był dr Tomasz Żyliński, o którym nie natrafiono na żadne informacje. Nie było też w mieście innych lekarzy, felczerów ani akuszerki. Andrzeja Wentzla zwyczajowo więc tytułowano „doktorem” co znajduje odbicie w dostępnych aktach. Nazywano go też „doktorem chirurgii”, co zapewne traktuje o rodzaju wykonywanej praktyki lekarskiej.

W Przedborzu mieszkał więc z żoną Leokadią z Chmielowskich, c. Antoniego (ok. 1811-1844) z pewnością w 1833 r. Wtedy urodził się jego syn Budzisław Antoni (1833-1834). Narodziny poświadczył (zob.) burmistrz Franciszek Leski.

Kolejne jego dziecko przyszło na świat w Przedborzu 17 VII 1834 r. Na chrzcinach, które odbyły się z rocznym opóźnieniem 23 VII 1835 r. „z powodu niemożności wcześniejszego przybycia rodziców chrzestnych” – Tomasza Szatarskiego i Magdaleny Jabłońskiej, córce nadano imiona Helena Apolina.

Zapewne dr Wentzel praktykował także w szerokiej okolicy i to z sukcesami, albowiem gdy 26 VII 1836 r. w Przedborzu urodził mu się syn August Wacław Antoni, rodzicami chrzestnymi zostali Floria Lipska dziedziczka dóbr Skąpe, Słupia i innych oraz ks. Wojciech Błeszczyński administrator parafii Przedbórz, asystowali zaś: Budzisław Lipski i Gabriela Skałecka. Obecni byli także Franciszek Leski burmistrz i były ekspedytor handlu Wincenty Abidziński lat 50.

Przy chrzcinach kolejnej córki Benigny Bronisławy Joanny urodzonej 19 VIII 1838 r. dowiadujemy się, że doktor zamieszkiwał w Przedborzu wtedy w domu nr 85. Rodzicami chrzestnymi zostali Karol Rudloff (buchalter fabryki sukienniczej?) i Joanna Grossman, a świadkami Karol Lembke dzierżawca propinacji lat 38 i Franciszek Leski burmistrz.

Osobista tragedia dotknęła dr. Wentzla 23 VI 1844 r. Przy narodzinach syna Władysława zmarła mu żona Leokadia. Podano, iż miała 31 lat. Sporządzono wówczas akt zgonu Leokadii Wencel, ale zapomniano o akcie urodzin syna. Dopiero (…) 18 XII 1854 r. lekarz wolno praktykujący obecnie w mieście Uniejowie guberni warszawskiej Antoni Wentzel lat 60 oświadczył w obecności świadków Józefa Majewskiego kasjera miasta Przedborza i Walentego Banaszkiewicza mieszczanina (organisty-WZ), że 23 VI 1844 r. w Przedborzu urodził mu się syn Władysław, a jego chrzestnymi byli: Erazm Sinnicki podleśny i Leopolda Wentzel.

Kośmiński Stanisław Lubicz, Słownik lekarzów polskich obejmujący oprócz krótkich życiorysów lekarzy polaków oraz cudzoziemców w Polsce osiadłych, dokładną bibliografią lekarską polską od czasów najdawniejszych aż do chwili obecnej, Warszawa 1883-[1885]; Lista lekarzy i aptekarzy w Królestwie Polskim oraz chirurgów, felczerów i akuszerek na rok 1839, Warszawa [1839]; informacje Krystyny Stanisławskiej; http://rodzinastrychalskich.pl.

Wojciech Zawadzki