WINIARSKI Edmund Franciszek Mikołaj (1831-1890) ekspedytor poczt w Przedborzu

Pochodził z rodziny urzędników pocztowych o szlacheckim pochodzeniu i wyznaniu rzymsko-katolickim. Jego ojciec Jakub Jan Winiarski (1787 Kurozwęki – 1855 Rawa) był ekspedytorem poczt w Fałkowie (1817-1834) i Edmund Franciszek Mikołaj przyszedł tam na świat 15 XI 1831 r. Jego matką była Apolonia z Tarnopolskich (1797 – 1839 Rawa). Tego samego dnia został ochrzczony w obecności rodziców chrzestnych: (zob.) Franciszka Leskiego i Agnieszki Kowalskiej oraz Mikołaja Tarnopolskiego i Konstancji Leskiej. Drugie i trzecie imiona nadano mu po ojcach chrzestnych. Rodzina następnie przeprowadziła się do Rawy Mazowieckiej, gdzie ojciec w l. 1834-51 pracował na takim samym stanowisku. Służbę tam zakończył w wieku 64 lat, zapewne odchodząc na zasłużony odpoczynek.

Edmund Mikołaj w 1856 r. będąc dwudziestokilkuletnim młodzieńcem objął stanowisko ekspedytora poczt w Przedborzu. Jednak przebywał w Przedborzu zapewne już wcześniej, bowiem 28 X 1856 r. w przedborskim kościele poślubił 18-letnią Konstancję Emilię Lembke, córkę miejscowego obywatelstwa Karola i Emilii z Leskich (1817-1895), urodzoną w Widomie.  Jej ojciec był kupcem drewna i posesorem Starej Wsi, wyznania ewangelickiego. Z notatki prasowej dowiadujemy się, że:

(…) Związek ten pobłogosławił W. JX Jan Leski, który jako Przyjaciel i Kapłan w krótkich, lecz pełnych znaczenia wyrazach przedstawił młodej i dobranej parze ważność przyszłych obowiązków; w asystencji (zob.) W. Xiędza Kanonika Urbańskiego i Wikariusza miejscowego. Familia i liczne grono Przyjaciół z radością towarzyszyli temu obrzędowi, życząc szczęścia Nowożeńcom. Młoda para wraz z całym orszakiem udała się na gody weselne do domu Rodziców Panny Młodej, gdzie z całą gościnnością i serdecznością podjęci zostali przez szanowne Gospodarstwo. Zabawa szła ochoczo i przeciągnęła się aż do godziny 8-ej rano.

Świadkami uroczystości było dwóch burmistrzów miasta Przedborza, w jednej osobie były burmistrz, dziadek panny młodej i ojciec chrzestny pana młodego Franciszek Leski liczący sobie lat 69 oraz aktualny burmistrz Walenty Czarnowski lat 57.  Ks. Jan Leski z kolei był synem Franciszka Leskiego i wujem panny młodej.

Winiarski ekspedytorem poczt Królestwa Polskiego w Przedborzu był przez 15 lat, aż do 1871 r. Właśnie wtedy carskie władze zaborcze ostatecznie zlikwidowały szczątki autonomii poczty polskiej w Królestwie Polskim.  Było to wyrazem represji  i silnej polityki rusyfikacyjnej po upadku powstania narodowego 1863 r.

Ekspedycja pocztowa ze stacją przeprzęgową z 4 końmi znajdowała się jeszcze przez pewien okres w posesji ratusza. Obsługiwała trakt pocztowy nr 80: Radom-Radomsko. Podlegała wówczas pod urząd zwierzchni w Radomiu (do 1860 r.) a następnie w Piotrkowie Trybunalskim. Do 1858 r. posługiwała się kasownikiem okrągłym o średnicy 25 mm z napisem „PRZEDBÓRZ” i nr „184” w otoku ograniczonym dwoma pierścieniami. W środku tłoka umieszczono poziomą kreskę. Później wprowadzono kasownik z czterema pierścieniami w otoku i pośrodku nr „157”. Stosowano odciski w tuszu czarnym, czerwonym, niebieskim i zielonym.

Spośród jego rodzeństwa wszyscy bracia byli urzędnikami pocztowymi: Karol Ignacy w Rawie Maz., Sieradzu, Płocku i Lublinie; Teofil Augustyn w Warszawie i Zegrzu; Stanisław Wincenty pracował w Warszawie, lecz za udział w powstaniu 1863 r. został wykreślony z listy urzędników pocztowych.

Edmund Winiarski zmarł 13 II 1890 r. przeżywszy 59 lat. Jego żona dożyła wolnej Polski i zmarła 5 VI 1921 r. w wieku 83 lat w Przedborzu. Małżeństwo najprawdopodobniej było bezdzietne.

M. Czernik, Poczta Królestwa Polskiego w latach 1815-1851, Organizacja i dokumentacja działalności, Wrocław 1987; T. Suma, Urzędnicy pocztowi w Królestwie Polskim 1815-1871, Słownik biograficzny, Warszawa 2005; wycinek prasowy z „Kuriera Warszawskiego” z 6 XI 1856 r. udostępnił Paweł Zięba, informacje Waldemara Nowakowskiego; materiały Krystyny Stanisławskiej: http://rodzinastrychalskich.pl

Wojciech Zawadzki