wjcickiWÓJCICKI Lucjan (1896-1943) przemysłowiec, właściciel „Staldrzewu”

Był synem Władysława. Jego ojciec zajmował się wytwarzaniem scyzoryków. W 1908 r., przy ul. Cegielnianej 9 (dawna numeracja) wybudował jednopiętrowy dom, w którym na piętrze zamieszkał z rodziną, a na parterze ulokował warsztat produkcyjny.

Lucjan Wójcicki w 1924 r. gruntownie rozbudował warsztat ojca. Postawił piętrowy budynek fabryczny stolarni i trzy parterowe przybudówki w których znalazły się niklownia, montownia i magazyny.

Jego firma działała pod nazwą: Fabryka Wyrobów Stalowych Ostrych i Drzewnych Lucjan Wójcicki „STALDRZEW”. Specjalnością zakładu była produkcja scyzoryków, noży kuchennych za stali zwykłej i nierdzewnej, łyżek różnego rodzaju oraz piórników. Nowoczesnym wyrazem troski o wysoką jakość i rozpoznawalność jegowyrobów, było przyjęcie znaku firmowego w postaci dwóch skrzyżowanych kluczy. Zadbał także o wysoką jakość używanych druków firmowych.

We wspomnieniach burmistrza (zob.) Konstantego Kozakiewicza znalazł się interesujący zapis o Lucjanie Wójcickim z 1939 r. sprzed wybuchu wojny.

Właściciel największej fabryczki (…) wrócił niedawno z Niemiec, dokąd jeździł w sprawie przyspieszenia dostawy maszyn-automatów do wyrobu noży, zamówionych w zeszłym roku. Przyspieszenia nie uzyskał, mimo dokonanych wpłat, a za to odniesione wrażenia były jednoznaczne: wojna będzie i to wkrótce. Zdumiewało go masowe zatrudnienie ludności – puste ulice w dzień, gorączka pracy za murami fabryk.

Z przykrością się tego słuchało porównując z naszym stanem zatrudnienia, masą bezrobotnych i wzrastającym włóczęgostwem.

I dalej:

Przedbórz zaczyna dorównywać większym miastom. Niespodziewanie wybuchł strajk okupacyjny w fabryce „Staldrzew” L. Wójcickiego [w maju? – WZ] na tle ekonomicznym. Robotnicy mówili „stać go na rozbudowę fabryki, to powinno też być stać na podwyżkę dla głodujących”. Żądania nie były wygórowane, próbowałem pośredniczyć, bo to strata dla obydwu stron, a pośrednio i dla miasta. Zacietrzewienie było duże i dopiero po miesiącu robotnicy przystąpili do pracy po uzyskaniu niewielkiej podwyżki.

Okupacja niemiecka już od września 1939 r. odbiła się na działalności fabryki wieloma utrudnieniami. Niektórzy z pracowników zmobilizowanych  do Wojska Polskiego, w miarę powrotów z wojny, stopniowo powracali do pracy. Największe trudności wiązały się jednak z dystrybucją zamówionych i wyprodukowanych wyrobów, które zalegały w magazynie.  Władze okupacyjne z kolei, nie zezwalały na odbiór zapłaconych surowców do produkcji. Konto firmy pustoszało. Wójcicki np. 17 XI 1939 r. jeździł bezskutecznie do Końskich z prośbą do władz o wydanie zezwolenia na odbiór zakupionego drewna.  Z podobnym skutkiem był tam także 5 I 1940 r. Jednakże to ostatnie posłuchanie zaowocowało 10 I 1940 r. wizytą kreishauptmanna (odpowiednik starosty) dr. Egerda Albrechta w fabryce w Przedborzu.  Zapewne też ta wizyta spowodowała, że poprzez niemieckiego komisarza miasta (zob.) Hugo Kuniga otrzymał zabraną żydowskiej rodzinie Wajnmanów fabrykę  o podobnym profilu produkcji przy ul. Pocztowej 30 i zgromadzone tam surowce. Jednak wkrótce musiał ją oddać reichsdeutschowi Johanowi Schmidtowi.

Aresztowany został przez Niemców na początku VIII 1940 r. Z polecania władz okupacyjnych musiał niezwłocznie przekazać treuhändlerowi swoją fabrykę.

Zginął 31 III 1943 r. w obozie koncentracyjnym Hamburg – Neuengamme.

Ożeniony z Marianną z Guziaków (1899-1977) miał córki: Celinę (1924-1944?), która jako łączniczka zginęła w niewyjaśnionych okolicznościach w partyzantce NSZ lub AK i Czesławę (Cerkaska) (1927-1989).

Po wyzwoleniu w 1945 r. fabrykę w skromnych rozmiarach jako Warsztat Nożowniczy uruchomiła wdowa Maria Wójcicka. Przetrwał do upaństwowienia w 1950 r. W l. 1950-1992 fabryka zwana popularnie “Staldrzewem” funkcjonowała jako Zakład Narzędzi Gospodarczych Koneckiego Przedsiębiorstwa Przemysłu Terenowego (zob.:  Franciszek Komar). Po jego likwidacji, zakład wykupił Jan Romanik właściciel firmy “Techmłot” z Bydgoszczy i otworzył tam produkcję narzędzi gospodarczych i ogrodniczych.

USC Przedbórz, akt urodzenia Celiny Wójcickiej; Wykaz nieruchomości miasta Przedborza sporządzony 3 II 1934 r., kopia; Kozakiewicz  K., Wspomnienia burmistrza miasta Przedborza 1939-1942, brm., mnps pow.; Wspomnienia  Jadwigi Zielińskiej, mnps. Michalski  T., Przedborscy herosi i mocarze, [Przedbórz] 2002/2003; Zawadzki W., Imienna Lista Ofiar m. Przedborza w II wojnie światowej, Przedbórz-Bydgoszcz 2010; materiały autora.

Wojciech Zawadzki