WOLSKA Edyta Wanda (1904 – 1987) lekarz dentysta

Edyta Wanda urodziła się 23 VI 1904 r. w Przedborzu, w rodzinie nauczyciela z Sokolej Góry Józefa Wolskiego (1871 – 21 V 1934) i Antoniny (13 I 1881 – 7 VII 1963), pochodzącej z zamożnej przedborskiej rodziny (zob.) Machuderskich. W późniejszym czasie jej ojciec był kierownikiem szkół powszechnych w Łodzi.

Miała młodszego brata (zob.) Zdzisława Henryka (1906-1940) doktora medycyny chirurga, który jako oficer rezerwy został w 1939 r. powołany do Wojska Polskiego. Zginął zamordowany w 1940 r. przez sowietów w zbrodni katyńskiej.

Zdobyte wykształcenie maturalne ukierunkowało jej zainteresowania ku medycynie. W 1921 r. praktykowało w Polsce 5.548 lekarzy ogólnych. Jeden lekarz przypadał w województwach centralnych na 6.100 mieszkańców, a na Kresach na 11.500 mieszkańców. W tym samym roku zarejestrowano w Polsce tylko 860 lekarzy dentystów. Jeden lekarz dentysta przypadał na 31.600 mieszkańców.

Edyta Wolska zdecydowała się podjąć studia w Państwowym Instytucie Dentystycznym w Warszawie. Instytut nie posiadał pełnych praw akademickich, dlatego patronował mu Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskiego. Trwający 4 i pół roku program studiów oparty był o przedmioty ogólnolekarskie i specjalistyczne w zakresie trzech dyscyplin: chirurgii stomatologicznej, dentystyki zachowawczej i techniki dentystycznej. Dyplom lekarza dentysty otrzymała w 1927 r.

Przez wiele lat była jedynym lekarzem dentystą w Przedborzu. Ok. 1930 r. zamieszkała w zakupionym domu, dawnym XIX-wiecznym zborze ewangelickim przy ul. Koneckiej 18, tam także prowadziła praktykę prywatną. W „Inwentarzu gabinetu na 1934 r.” („przesznurowanym, ponumerowanym i opieczętowanym pieczęcią lakową” oraz pieczęciami: herbową „Magistrat Miasta Przedborza” i Burmistrza m. Przedborza, datowanym: Przedbórz, 30 XII 1933 r.) zapisano następujące wyposażenie:

– fotel dentystyczny, pneumatyczny, dwucylindrowy – 1500 zł

– wiertarka + rękaw do wiertarki – 150 zł

– rękaw zapasowy – 60 zł

– szafa oszklona do narzędzi – 300 zł

– umywalka – 250 zł

– stolik z dwoma blatami szklanemi – 55 zł

– taboret metalowy, emaliowany – 35 zł

– postument z ruchomym stolikiem – 40 zł

– spluwaczka+ szkło rubinowe – 8 zł

– biurko – 80 zł

– stolik techniczny – 40 zł

– sterelizator Printza – 20 zł

– sterelizator zwykły – 10 zł  

– dwie lampy elektryczne – 15 zł

– 7 par kleszczy extrakcyjnych – 56 zł

– 10 łyżek stalowych – 32 zł

– 3 exkawatory małe – 8,50 zł

– 1 łyżeczka chirurgiczna – 3 zł

– 1 skalpel – 5 zł

– 1 pudełko igieł nierdzewnych – 6 zł

– 3 szpryce iniekcyjne – 36 zł

– 4 zgłębniki – 6,50 zł

– 3 pincetki zwykłe – 9 zł

– 1 pincetka techniczna – 2,50 zł

– 5 upychadeł różnokońcowych – 15 zł

– 3 instrumenty do plomb kutych – 12 zł

– 5 instrumentów do zdejmowania kamienia nazębnego – 14 zł

W okresie wojny leczyła m.in. chore zęby partyzantom oddziału AK por. „Robotnika” Bronisława Skura-Skoczyńskiego w bunkrach koło Bąkowej Góry.

W okresie powojennym pracowała w Poradni Stomatologicznej przy ul. Trytwa. Prowadziła również prywatny gabinet stomatologiczny we własnym domu. Z tego okresu wspomina ją Danuta Cieślak:

Wspaniała dentystka, leczyłam u niej zęby podczas nauki w przedborskim liceum. I piękna i przemiła.

Była osobą samotną. Zmarła 28 II 1987 r. i spoczęła w rodzinnym grobowcu na przedborskim cmentarzu. Na płycie nagrobnej podano jej trzecie imię: Maria.

Roczniki lekarskie Rzeczypospolitej Polskiej na r.: 1936, 1948, pod redakcją dr. med. Stanisława Konopki, Warszawa; Książka telefoniczna 1939 r.; Inwentarz gabinetu na 1934 r. udostępniła Joanna Będkowska; Wykaz nieruchomości m. Przedborza sporządzony 3 II 1934 r., kopia w zbiorach autora; materiały PSB; http://www.rodzinastrychalskich.pl/

Wojciech Zawadzki