WRÓBEL, Edward i Stanisław bracia, żołnierze Armii Krajowej

Edward urodził się 3 V 1915 r., a jego brat Stanisław 17 IV 1918 r., obaj w Fałkowie w rodzinie Stanisława i Józefy z d. Krośniewska (albo Kwaśniewska). Edward był szewcem, a Stanisław stolarzem. Obaj (z rodzinami?) już przed wojną zamieszkali w Przedborzu.

O Edwardzie wiadomo, że jako podoficer rezerwy (kapral?) WP w toku mobilizacji powszechnej, powołany został do Korpusu Ochrony Pogranicza w Osowcu. Brał udział w walkach z Niemcami pod Wizną, gdzie 10 IX 1939 r. dostał się do niewoli. Więziony w Stalagu I A Stablack, obecnie: Kamińsk w województwie warmińsko-mazurskim. Nie znamy okoliczności jego zwolnienia z niewoli.

Stanisław pracował jako stolarz w niemieckiej firmie „Gebr. Wendt – Sägewerkverwaltung in Przedborz”. Tam przystąpił do konspiracji wojskowej Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej i przyjął pseudonim „Wiór” z przydziałem do plutonu 68 „Wydra”.

Aresztowani obaj 30 XI 1943 r. w pogromie przedborskiej konspiracji, wskutek donosów rodzimych zdrajców i renegatów. Na niemieckim afiszu wśród 29 skazanych na karę śmierci (przy czym na osobach od nr 1 do 10 wyrok wykonano od razu) widnieje 11 nazwisk żołnierzy Polski Podziemnej z Przedborza (zob. Łukasiewicze, Marian i Stefan) traktowanych jako zakładnicy. Edward Wróbel został tam wymieniony pod nr 28, a Stanisław jako nr 29, obaj z oskarżeniem „za należenie do niedozwolonej organizacji”.

O dalszych losach Edwarda Wróbla nie wiadomo niczego pewnego. Najprawdopodobniej został zesłany do któregoś obozu koncentracyjnego i tam rozstrzelany jako zakładnik.

Stanisław Wróbel został zesłany do obozu koncentracyjnego Auschwitz. Otrzymał tam numer obozowy 162568. Następnie 15 IV 1944 r. został przeniesiony do KL Buchenwald, gdzie zapisano go pod nr obozowym 80187. Nie wrócił z obozu.

Edward Wróbel z mylnie przypisanym mu za brata Stanisława pseudonimem „Wiór”, symbolicznie spoczywa w Grobie Partyzantów na przedborskim cmentarzu.

Na projekcie tablicy pamiątkowej z 8 VIII 1970 r. dla kościoła w Rzejowicach, przygotowanej w 27. rocznicę odbicia więźniów z rąk gestapo w Radomsku przez Rodziny Poległych i b. Towarzyszy Broni wymieniono jako żołnierzy podobwodu „Żytomierz” – Rzejowice, którzy zginęli w walce z hitlerowskim okupantem w latach 1939-1945 m.in. obu braci Wróblów.

Projekt tablicy pamiątkowej z 8 VIII 1970 r. dla kościoła w Rzejowicach, w zbiorach autora; Kronika koła ZBoWiD w Przedborzu, kopia w zbiorach autora; Plan mobilizacyjny „W”, wstęp i opracowanie Piotr Zarzycki, Pruszków 1995; J. E. Wilczur, Sosny były świadkami, Ziemia konecka w latach okupacji 1939-1945, Warszawa 1982; B. Kacperski, J. Z. Wroniszewski, Końskie i powiat konecki 1939-1945, Część V – Konspiracja konecka 1939-1945, Struktury terenowe: podobwody i placówki, Końskie 2007; Część VI – Konecka Księga Pamięci, Końskie 2008, tam błędnie podano, iż zostali rozstrzelani 2 X 1943 r. w Końskich, również mylnie opatrzono Edwarda pseudonimem „Wiór”; W. Zawadzki, Imienna Lista Ofiar m. Przedborza w II wojnie światowej, Przedbórz-Bydgoszcz 2010; materiały autora; www. straty.pl

Wojciech Zawadzki