WYDRYCHIEWICZ Stanisław Kostka (1806-1878) ksiądz

Urodził się 11 XI 1806 r. w Przedborzu w rodzinie mieszczańskiej Mikołaja (1782-?) i Marianny z Paździerskich (1787-1862). Inne używane formy ich nazwiska, to: Wydrychowicz lub Wydrych.

Wspominano o nim:

Widząc chęć do nauki i umysłowe zdolności młodego Stanisława, rodzice jego ujmując własnym potrzebom, oddali go do ówczesnych szkół wojewódzkich w Kielcach.

Należy dodać, że Stanisław Kostka miał 11-ro rodzeństwa. Córką jego siostry Apolonii była (zob.) Waleria Marcjanna Cudzińska-Jehryng (1855-1895), późniejsza siostra zakonna Benedykta.

Po ukończeniu gimnazjum, w 1824 r. wstąpił do Seminarium Duchownego w Sandomierzu. W 1828 r. został wyświęcony na kapłana i jako wikary przydzielony do parafii św. Józefa w Klimontowie.

Cnoty i praca, jakimi odznaczył się młody wikariusz zwróciły na niego uwagę władz i w 1833 r. objął posadę nauczyciela religii w szkole obwodowej w Sandomierzu.

Była to 4-klasowa szkoła o charakterze powiatowym. Prefektem w tej szkole był w l. 1833-1839. Było to dla niego znaczne wyróżnienie. W tym okresie nauczyciele religii otrzymywali uposażenie roczne wysokości 2400 złp., gdyż mieli mniej godzin (11 tygodniowo) niż starsi nauczyciele (20 godz.), którzy zarabiali od 3400-5000 złp.

W 1839 r. objął probostwo parafii pw. Św. Zygmunta w Siennie pow. Iłża. W tej parafii pozostał do końca swego życia. We wspomnieniu pośmiertnym napisano o nim:

Probostwo w Siennie było pod ten czas w zupełnym zaniedbaniu. Kościół starożytny, bo  sięgający XII wieku, był bez dachu, posadzka w nim zrujnowana, zakrystia bez bielizny i aparatów. Dom mieszkalny grożący zawaleniem, bez żadnego pomieszczenia dla służby kościelnej i plebańskiej, zabudowania gospodarskie w ruinie. Wcale takim stanem probostwo nie zrażony młody  proboszcz, wziął się gorliwie do pracy. Kościół został pokryty dachówką, a następnie żelazną blachą, uporządkowano go wewnątrz i odmalowano. Zakrystię zaopatrzono w potrzebną bieliznę, aparaty częściowo nowe sprawiono, częścią odnowiono i wyreperowano. Wybudował nowy dom dla proboszczów, organarję i wikariat wyrestaurował. Wszystkie zabudowania gospodarskie własnym kosztem powznosił, ogród owocowy założył i Nowem ogrodzeniem otoczył. Jeżeli Sienno było opuszczone pod względem materialnym, niemniejsze zaniedbanie znalazł ks. Stanisław w swojej parafii na polu duchowo-religijnem. Parafianie zdemoralizowani, stronili od kościoła i nabożeństwa, oddwali się pijaństwu, kradzieżom i innym nieprawościom. Ks. Stanisław wiedział komu zawierzył, a ufny w pomoc Tego, który umacnia, zabrał się serdecznie do pracy na ambonie, w konfesjonale, w domu, po wsiach i polach, od chaty do chaty, jakby w pogańskiej krainie roznosił gorliwy pleban słowo Boże; godził zwaśnionych, poprawiał błądzących, nauczał nieumiejętnych, dopomagał z własnej kieszeni biednym, a nawet w gwałtownej potrzebie leczył chorych. Takie postępowanie w lat kilka zjednało mu serca ludu, który posłuchał swojego duchownego ojca, wrócił do Boga i podniósł się duchowo, zaczem poszło i polepszenie widoczne jego materialnego bytu. (…) był nader łatwym w obchodzeniu się z ludźmi i serdecznie gościnnym, a ludzie też bez różnicy wyznania stanowiska i wieku prawdziwą przyjemnością nawiedzali dom jego. Nie schlebiał wszakże nikomu, nie płaszczył się przed nikim, a przekonania swoje jasno i otwarcie, czasami nawet zbyt otwarcie, bez względu na osoby wypowiadał.

(…) Rad czynił dobrze, biednego nie opuścił bez wsparcia a wielu młodym i chcącym pracować skutecznie dopomagał, to stosunkami które miał u osób wpływowych, to radą, to wreszcie datkiem.                   

Przez kilkanaście lat sumiennie i uczciwie spełniał obowiązki sędziego pokoju okręgu iłżeckiego.

W 1847 r. został kanonikiem kaliskim, a kilka lat później dziekanem iłżeckim. Kanonik honorowy katedry sandomierskiej. Był członkiem Towarzystwa Rolniczego w 1861 r.

Podczas powstania styczniowego w kwietniu 1863 r., wygłosił płomienne kazanie dla kilkusetosobowego batalionu powstańców pułkownika Dionizego Czachowskiego, podczas jego przemarszu przez Sienno. Za ów czyn został aresztowany przez władze rosyjskie i zwolniony po interwencji biskupa. Jednak przez kilka następnych lat pozostawał pod dozorem policji.  

Ks. Wydrychiewicz zmarł 21 VI 1878 r. w Siennie i spoczął na miejscowym cmentarzu. Odprowadzało go kilka tysięcy osób. 

Ks. J.W.: Ksiądz Stanisław Kostka Wydrychiewicz (wspomnienie pośmiertne) [w:] „Przegląd Katolicki” 1879 nr 2 z 9 stycznia; bp Paweł Kubicki, Bojownicy kapłani za sprawę kościoła i ojczyzny w latach 1861-1915, Cz. I t. III, Sandomierz 1933, s. 212; Lista członków Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim w roku 1861; Adam Massalski, Nauczanie religii w szkołach średnich rządowych w diecezji krakowsko-kieleckiej i sandomierskiej w okresie międzywojennym (1833-1862) [w:] „Kieleckie Studia Teologiczne” R. 2004 nr 3, s. 381-399.  

Wojciech Zawadzki