zachert gustaw kristianZACHERT Gustaw Kristian Bogumił (ok. 1806-1874) właściciel fabryki sukna i kortów

Rodzina Zachertów pochodziła z okręgu miasta Leeds w Anglii. Na przełomie XVI/XVII w. osiedliła się w Marchii Brandenburskiej, a później w Wielkopolsce. Spośród przedstawicieli rodziny, znaczącą rolę odegrał urodzony w 1752 r. Chrystian Henryk Zachert, kupiec, właściciel składu sukna i władz miejskich Międzyrzecza. To on przyjmował Napoleona Bonaparte 26 XI 1806 r., gdy ten na czele wojsk wkroczył do miasta, oddając na jego potrzeby cały posiadany zapas sukna. W 1809 r. brał udział w tworzeniu armii polskiej dla obrony przed Austriakami. Dwaj jego synowie: Wilhelm Fryderyk (1799-1885) i Gustaw Kristian Bogumił zasłużyli się w rozwoju polskiego przemysłu tekstylnego.

Gustaw Kristian w marcu 1832 r. odkupił od Huberta Beyena zakład włókienniczy przy ul. Piotrkowskiej w Łodzi. Zakład ten należał uprzednio do Rundziehera.

Oprócz pomocy udzielanej bratu Wilhelmowi, prowadził również samodzielną działalność. W 1835 r. w akcie małżeństwa zawartego w Warszawie w parafii ewangielicko-augsburskiejz 18-letnią Anną Krystyną Heinrietą Helbing podano, iż Kristian Bogumił Gustaw (taka kolejność imion) Zachert liczy sobie 29 lat i jest kupcem zamieszkałym w Supraślu. Działająca w Supraślu i będąca własnością Gustawa fabryka sukna i tkanin wełnianych uzyskała w 1843 r. na wystawie w Moskwie wyróżnienie.

Prawdopodobnie w 1853 r. (?) zakupił na licytacji po Dorocie Julii Niepokoyczyckiej fabrykę sukna w Przedborzu. Unowocześnił produkcję sprowadzając maszyny do produkcji kortu. Była to modna wówczas tkanina wełniana o skośnym splocie, używana głównie do szycia męskich ubrań. Słowo „kort” uzupełniło też nazwę fabryki.

Powódź 1857 r. spowodowała jednak na tyle istotne zniszczenia, że fabryka mająca wówczas 46 czynnych warsztatów tkackich, przerwała produkcję na jakiś czas. Przyczyniła się ku temu również stagnacja w wytwórczości włókienniczej, szczególnie wełnianej, wysokie ceny surowca i niemożność zbytu produktów.

Jego nazwisko figuruje w spisie wyznawców kościoła ewangelicko-augsburskiego w Przedborzu w 1857 r.

Wg Encyklopedii Orgelbranda fabryka kortów Zacherta działała w Przedborzu jeszcze w 1865 r. Prof. J. Śmiałowski podaje, że roczna wartość produkcji w l. 1855-1863 wynosiła 11 500 rubli. Dla porównania: fabryka kortów Christiana Moesa w m. Pilicy produkowała rocznie 3000 postawów sukna za 24 000 rbs.

Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego w tomie wydanym w 1888 r. wymienia jako czynne w 1862 r., dwie różne przedborskie fabryki: kortów Zacherta i płótna Goldberga.

Był właścicielem majątku ziemskiego Wygoda.

Wg informacji “Kuriera Warszawskiego”:

W zeszły wtorek (28 stycznia 1862 r. – PZ) zmarła w Przedborzu Anna z Helbingów Zachertowa, żona właściciela tamecznych zakładów fabrycznych, w wieku 46 lat. Obdarzona najpiękniejszymi przymiotami umysłu i serca, najlepsza Matka i Żona, pozostawiła męża i 6-ro dzieci w nieutulonym smutku, który podzielają wszyscy co ją znali. Zawsze ciesząc się zdrowiem, uległa przed kilku tygodniami lekkiej słabości, z której nagle wywiązała się choroba życie jej przerywająca. Aż do ostatniej chwili zachowała wszelką przytomność i spokojność, a po przyjęciu św. Sakramentów, prawie bez cierpień zgasła. Zwłoki jej przewiezione zostały do kaplicy na cmentarzu ewangelickim w Warszawie, dla złożenia obok rodziców.

Z Anną miał dzieci urodzone w Supraślu, synów: Gustawa Adolfa (1837) i Karola Wilhema (1847) oraz córki: Annę Paulinę (1839), Juliannę Wilhelminę (1844) i Józefinę Teofilę (1845). Ponadto w Zegrzu urodził się syn Henryk Wilhelm (1855). Wg informacji J. Januszewskiej jego córka Józefina Teofila została żoną starszego brata ojca a swojego stryja Wilhelma Fryderyka Zacherta. Było to tzw. białe małżeństwo zawarte ze względu na rodzinne interesy.

Zmarł 1 III 1874 r. i spoczął na cmentarzu w Zgierzu.

Jan Andrzej Zachert, Zarys działalności społeczno-gospodarczej rodziny Zachertów: www.muzeumzgierz.pl/tam podano, iż G.Ch. Zachert żył w l. 1805-1874, a na jego tablicy nagrobnej widnieje liczba lat życia 63, co sugeruje iż urodził się w 1811 r.; Encyklopedia  Powszechna Orgelbranda, t. XXI, Warszawa 1865; Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, wyd. pod red. Bronisława Chlebowskiego, Władysława Wawelskiego (…), t. IX, Warszawa 1888; Kołaczkowski J., wiadomości tyczące się przemysłu i sztuki w dawnej Polsce, Kraków 1888; Śmiałowski J., Przepływ kapitału ziemiańskiego i handlowo-przemysłowego w Królestwie Polskim w II poł. XIX wieku, Na przykładzie fabryki sukienniczej w Przedborzu [w:] Aktywność gospodarcza ziemiaństwa w Polsce w XVIII-XX w., pod redakcją W. Cabana, Kielce 1993; Skan informacji [z:] „Kurier Warszawski” z 5 II 1862 r. nadesłał Paweł Zięba; informacje rodzinne, akt ślubu i fotografię tablicy nagrobnej (błędne określenie wieku) udostępniła Joanna Januszewska.

Wojciech Zawadzki