bogdan_zawiszaZAWISZA Bogdan (1920-1999) partyzant Armii Krajowej; „Ruchu Samoobrony Armii Krajowej i Narodu” oraz Konspiracyjnego Wojska Polskiego, ps. “Czarny”, “Belka”

Urodził się 14 XI 1920 r. w Przedborzu, syn Andrzeja i Marii ze Stępniów. Mieszkał przy ul. Leśnej 17. Harcerz. Po ukończeniu 7-klasowej Szkoły Powszechnej w Przedborzu, wyjechał na Pomorze, do Chełmna gdzie uczył się i pracował w zawodzie piekarza do 1939 r. W wieku 15 lat stracił ojca i przejął na siebie ciężar utrzymania rodziny. Z tego tytułu nie został powołany przed wojną do wojska.

Podczas okupacji powrócił do Przedborza. Po bezskutecznym poszukiwaniu pracy wyjechał znów na Pomorze do Unisławia. Tam pracował w swoim zawodzie, do czasu włączenia terenów Pomorza do Rzeszy Niemieckiej. Przeniósł się za pracą do Sandomierza. Już w końcu 1939 r. zetknął się z organizatorami ruchu oporu. Po powrocie do Przedborza wstąpił do struktur Związku Walki Zbrojnej pod pseudonimem „Czarny”. Przysięgę złożył 15 IV 1941 r. Służył w „przedborskim” oddziale partyzanckim AK por. „Robotnika” Bronisława Skury-Skoczyńskiego. W 1944 r. w ramach operacji „Burza”, służył w 1. kompanii „Buk” 1. batalionu “Las” 74. Pułku Piechoty AK “Chrobry”- kapral.

Po wyzwoleniu i rozwiązaniu AK podjął wraz z innymi przedborskimi AK-owcami służbę w Milicji Obywatelskiej w Przedborzu. 8 V 1945 r. podczas akcji UB i MO przeciwko partyzantom „Ruchu Samoobrony Armii Krajowej i Narodu” por./gen. bryg. „Burzy” Stanisława Karlińskiego w Tarasie, przeszedł na stronę partyzantów. Uczestniczył m.in. w rozbrojeniu Posterunku MO w Skotnikach i bitwie z żołnierzami Armii Czerwonej 8 VII 1945 r. pod Majkowicami. Po niej, oddział został rozwiązany 18 VII tr. i Zawisza zmuszony był do ukrywania się. Przebywał wtedy ok. dwóch miesięcy we wsi Boryśnice. W partyzantce był 2-krotnie ranny. Ujawnił się we wrześniu tr. przed Komisją Likwidacyjną b. AK w Piotrkowie Trybunalskim – plutonowy. Po wojnie należał do PPS.

W końcu 1945 r. wraz z sierż. Józefem Grabalskim ps. „Konar”, byłym szefem oddziału partyzanckiego por. „Robotnika”, na wezwanie kpt. „Warszyca” Zbigniewa Sojczyńskiego, przełożonego z czasów okupacji niemieckiej, wznowił działalność niepodległościową w ramach Konspiracyjnego Wojska Polskiego. Należał do struktur KWP w Przedborzu dowodzonych przez Kazimierza Trepczyńskiego ps. „Wytrzymały”. Wskutek zdrady K.J., wszyscy oni zostali aresztowani przez UB w lutym i marcu 1946 r. Po wielomiesięcznym śledztwie, z całego grona oskarżonych, jedynie Bogdan Zawisza został uniewinniony.

Po zwolnieniu z więzienia 10 XI 1946 r. powrócił do domu, ale w VIII 1948 r. przeniósł się do Gdańska. Podjął pracę w Stoczni Gdańskiej, a następnie w Zakładach Przemysłu Okrętowego „Elmor” i w zakładzie T-18 „Unimor”. 30 X 1949 r. ożenił się z Ireną Polcyn poznaną w partyzantce, gdy opatrywała jego rany. Po odzyskaniu niepodległości, był aktywnym działaczem organizacji akowskich w Trójmieście.

Na każde wezwanie stawiał się zawsze punktualnie i można było na nim całkowicie polegać. Obecny był zawsze z pocztem sztandarowym na wszystkich uroczystościach, w których brali udział kombatanci. Podziwialiśmy zawsze jego niespożytą energią i wytrzymałość przy występowaniu w pocztach sztandarowych organizacji kombatanckich, gdzie jego wysmukła sylwetka w mundurze budziła powszechne uznanie.

Odznaczony: Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Armii Krajowej, Krzyżem Partyzanckim, Krzyżem „Za Zasługi dla ZHP” z Rozetą z Mieczami, Medalem Zwycięstwa i Wolności, Medalem 1000-lecia Miasta Gdańska, odznaką honorową „Zasłużony dla Ziemi Gdańskiej” i innymi. Porucznik WP w stanie spoczynku.

Zmarł 24 VII 1999 r. i spoczął na cmentarzu łostowickim w Gdańsku.

Archiwum IPN w Łodzi, sygn. Ld 10/407, s. 42; sygn. Sr 203/46; [płk] S. Burza-Karliński, W burzy dziejowej, Wspomnienia 1939-1945, Wrocław 2005; Bronisław Skoczyński „Robotnik”, Arkusz ewidencyjny, Radomsko 1992 mnps; Gdański Przekaz, Zeszyty Historyczne ŚZŻAK, r. 1999 nr 7-8, s. 38-40; materiały autora.

Wojciech Zawadzki