Prymas Polski, arcybiskup gnieźnieński Jan Łaski (1456-1531),

autor dzieła Liber Beneficiorum powstałego w latach 1511-1523.

 

ŻELAZNE NOGI, WIEŚ POŚRÓD LASÓW

oszacowana na pół grzywny srebra

Kościół parafialny znajduje się w lesie zwanym Żelazne Nogi, przy brzegu rzeki zwanej Czarną, gdzie nikt inny nie mieszka oprócz plebana i gdzie obecnie robi się kopalnię. Kościół nosi wezwanie Św. Mikołaja i jest z nadania Jego Królewskiej Mości; obecnie w jego posiadaniu jest Stanisław z Żarnowa, ksiądz rezydujący osobiście obok kościoła. Nie ma on warunków, aby utrzymywać wikariusza albo kościelnego. Do tego kościoła na mocy odwiecznego zwyczaju należą dwie wioski, mianowicie Wola, w której obecnie jest tylko dwóch kmieci i Stara Wieś, w której jest tylko pięciu kmieci. Uposażenie tego kościoła stanowi przede wszystkim plac w jego pobliżu, po przeciwnej stronie, dość szeroki i ciągnący się w stronę lasu oraz łąka przy rzece; zaczyna się ona od mostu i ciągnie się na długość jednego staja i dalej oraz druga łąka przy sadzawce plebańskiej, która leży przy drodze prowadzącej ku Januszewicom. Własnością kościoła są również inne trzy łąki w Woli z tyłu pól plebańskich, które znajdują się w tejże posiadłości Wola. Pola są w kawałkach w siedmiu miejscach na terenie posiadłości Wola; najpierw dwie części o długości czterech stajów przy strudze, przy Lasku dwa staje, za wsią trzy staje i w Kępach łan mający pięć stajów, a w posiadłości Siedlec jedno duże pole z łąką. Do kościoła należy również bór na ternie posiadłości Siedlec; bór zaczyna się za wspomnianym polem plebańskim, a kończy aż przy kościele w Żelaznych Nogach; jego długość wynosi połowę mili, a szerokość z tej lub tamtej strony wynosi osiem stajów; leży on obok drogi, która prowadzi z Przedborza do Żelaznych Nóg. Do kościoła należą również opłaty mostowe z mostu na wspomnianej rzece Czarnej, czyli Ługowej, tuż przy kościele. Za przejazd mostem od wozu pleban ma dwa denary, a za przejazd do Oleszna pobierane są trzy denary. Pleban naprawia połowę mostu, a wartość mostowego szacuje się na trzy wiardunki. Pleban ma również dziesięciny.

Wola – należy do kościoła parafialnego w Żelaznych Nogach; dziesięcina snopowa pochodząca ze wszystkich pól całej wsi należy się kościołowi w Żelaznych Nogach, a jej wartość szacuje się na jedną grzywnę; dziesięcinę konopną z łanu dają dwa grosze.

Stara Wieś – należy do kościoła parafialnego w Żelaznych Nogach; dziesięcina snopowa pochodząca ze wszystkich pól całej wsi należy się kościołowi parafialnemu i plebanowi w Żelaznych Nogach, a jej wartość szacuje się na dwie grzywny, niekiedy więcej lub mniej; dziesięcinę konopną z łanu dają po dwa grosze.

Kmiecie nie dają nic innego, tylko kolędę po jednym groszu z każdego domu, a od każdej osoby jednego obola jako świętopietrze. Kolektorowi skarbca papieskiego pleban uiszcza jednego skojca i jeden grosz za spisne; musi dokładać ze swojego, ponieważ nie potrafi zebrać z tego rodzaju parafii nawet trzech groszy, które uiścił.

Przekład z łacińskiego – ks. Tadeusz Gacia