KURCZYŃSKI Aleksy Czesław (1916-1992), szewc, więzień niemieckich obozów koncentracyjnych

Urodził się 17 VII 1916 r. w Przedborzu w rodzinie Antoniego i Wiktorii z Tuszyńskich. Rodzicami chrzestnymi byli Jan Foksowicz i Emilia Kurczyńska. Rodzice pobrali się w 1909 r. w Przedborzu w wieku, odpowiednio 22 i 20 lat. Akt urodzenia Aleksego spisano z opóźnieniem z powodu nieobecności ojca. Aleksy miał starsze rodzeństwo, siostry Stanisławę Janinę (1909-1921) i Helenę (1914-?) zamężną Wuszt i brata Edmunda Walerego (1912-?). Aleksy miał 3 lata, […]

17 sty, 2026

Urodził się 17 VII 1916 r. w Przedborzu w rodzinie Antoniego i Wiktorii z Tuszyńskich. Rodzicami chrzestnymi byli Jan Foksowicz i Emilia Kurczyńska.

Rodzice pobrali się w 1909 r. w Przedborzu w wieku, odpowiednio 22 i 20 lat. Akt urodzenia Aleksego spisano z opóźnieniem z powodu nieobecności ojca. Aleksy miał starsze rodzeństwo, siostry Stanisławę Janinę (1909-1921) i Helenę (1914-?) zamężną Wuszt i brata Edmunda Walerego (1912-?).

Aleksy miał 3 lata, gdy 15 XII 1917 r. zmarł jego ojciec w wieku zaledwie 32 lat. Był 10-latkiem, gdy 13 II 1926 r. jego matka Wiktoria poślubiła 44-letniego szewca, Stefana Połamarczuka, syna Nikity i Heleny z Gładyszewskich. Aleksy terminował u ojczyma. Później pracował wraz z nim w zawodzie szewskim.

Tata wspominał – relacjonuje syn Jan – że w październiku 1942 r. spotkał przed swoim domem trzech nieznanych mu partyzantów, którzy pytali go o mieszkających w pobliżu Niemców. Niedługo po tym zdarzeniu został aresztowany przez żandarmerię niemiecką. Żandarmi wiedzieli o tym incydencie i podejrzewali go o przynależność do ruchu oporu . 

Aresztowany przez Gestapo 21 I 1943 r., jako podejrzany o pomocnictwo konspiracji niepodległościowej, niekarany, kawaler zamieszkały w Przedborzu, ul. Konecka 19.

Wraz z nim aresztowano m.in.: (zob.) Mariana Najmrockiego,  (zob.) Andrzeja Licha, Zdzisława Jankowskiego, Adama Basaja i (zob.) Józefa Kowalskiego, który był przekonany, iż to zasługa przedborskich donosicieli.

Żandarmeria niemiecka wywiozła ich do więzienia w Końskich, a stamtąd po 3 dniach trafili do więzienia w Kielcach. Wszyscy wyżej wymienieni Przedborzanie 12 II 1943 r., zostali zesłani do obozu koncentracyjnego KL Auschwitz-Birkenau. W ewidencji obozowej Aleksy Kurczyński zapisany został jako szewc, numer obozowy 44689. Podejrzanemu o udział w zabronionej konspiracji, spisano w dokumentacji więziennej szczegółowy rysopis:

„wzrost 157 cm, szczupły, twarz owalna, oczy niebieskie, nos żółty na zewnątrz, usta szerokie, uszy przylegające, zęby 6 braków, włosy ciemnobrązowe, zna tylko język polski”.

Przenoszono go do pracy przymusowej w kilku obozach koncentracyjnych i ich filiach. Pracował w kamieniołomach w KL Gusen, jako nr obozowy 12349 i KL Mauthausen, nr obozowy 126612 oraz zmuszano do pracy m.in. w Wiedniu.

Na alianckiej liście wyzwolonych z obozu Munster w Nadrenii Północnej-Westfalii, Aleksy Kurczyński zapisany został jako Aleksander Kurczyński z mylną datą urodzenia. W tym obozie był więziony od 9 X 1944 r. do wyzwolenia w dniu 31 III 1945 r.

Tata był twardy – wspomina dalej Jan – odporny na razy zadawane przez Niemców i obozowych kapo. Znosił ciężką pracę i głód.

Po powrocie do kraju i rodzinnego domu nadal zajmował się szewstwem. W 1946 r. poślubił Przedborzankę Helenę Stanisławę Małolepszą (11 VI 1922 Cegielnia – 11 VII 2017) córkę Stanisława i Franciszki z Będkowskich. Mieli synów: Antoniego (1847-?) i Jana (ur. 1950) oraz córki: Aleksandrę Janinę zamężną Grabara (1948 – 28 V 2021) i Krystynę zamężną Poboży (ur. 1955). W latach 1953-1968 pracował w „Staldrzewie”, czyli Koneckich Zakładach Przemysłu Terenowego, Zakład nr 8 w Przed­borzu.  Odszedł na wcześniejszą emeryturę.

Do przedborskiego koła Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych wstąpił dopiero w 1991 r. Ciężko chorował na astmę. Zmarł w 25 V 1992 r. w Szpitalu Rejonowym Gruźlicy i Chorób Płuc w Tuszynie. Spoczywa na cmentarzu parafialnym w Przedborzu.

Wojciech Zawadzki

Archiwum w Alorsen i Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau dokumentacja obozowa Aleksego Kurczyńskiego, także błędne imię: Aleksander; Polski Czerwony Krzyż, lista transportowa do KL Mauthausen-Gusen [(461-529)_0001]; Przystanek historia – Tomasz Cieślak, „Schody śmierci” w KL Mathausen; informacje Jana Kurczyńskiego; fotografię udostępniła Krystyna Poboży; zbiory PSB; https://geneszukacz.genealodzy.pl/

 

 

 

W tej kategorii …

KUZDAK Jan (1872-1934), znachor z Józefowa

 Urodził się 23 XII 1872 r. w Kajetanowie parafia Żeleźnica, jako syn rolnika Andrzeja (24 XI 1842 Studzieniec – 18 X 1907 Józefów) i Łucji z Młynarczyków (27 XI 1843 Nosalewice – 16 VII 1888 Józefów). Miał siedmioro rodzeństwa, siostry: Annę zamężną Obarzanek (23 VII...

czytaj dalej
KOPER Maria Rozalia (1937 – 2012), nauczycielka

Urodziła się 7 IX1937 r. we wsi Zagaje Stradowskie, gmina Czarnocin, powiat kazimierski (wówczas powiat pińczowski), obecnie województwo świętokrzyskie. Była córką Stanisława Pachocińskiego i Józefy z Duszyków. Rodzice byli nauczycielami w miejscowej Szkole...

czytaj dalej