GRABOWSKI Stefan (1863-1939) właściciel majątku Rączki, prawnik,  działacz społeczny

Urodził się w 16 IX 1863 r. Wieluniu, jako syn (zob.) Alfonsa Mariana ówczesnego lekarza powiatu wieluńskiego, późniejszego lekarza m. Przedborza, właściciela dóbr Rączki i Anieli Kajetany Bronisławy z Kłossowskich. W akcie chrztu zapisano, że z powodu nieobecności ojca, dziecko zostało ochrzczone z wody w trzy dni po urodzeniu. Akt chrztu spisano w parafii wieluńskiej dopiero 16 IX 1865 r. Rodzicami chrzestnymi zostali Wojciech Sokołowski właściciel dóbr Gościnna w powiecie piotrkowskim i Teofila Dąbska żona Piotra pisarza Sądu Pokoju Okręgu Wieluńskiego.

Miał siostrę Juliannę Antoninę (1867-?) zamężna Lenartowicz i brata Antoniego (1871-?).

Uczył się w Gimnazjum w Kaliszu, następnie studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. Z powodu przedwczesnej śmierci ojca, już jako 17-letni młodzieniec musiał więcej czasu poświęcać zarządzaniu rodzinnym majątkiem w Rączkach.

Dobrze wykształcony w duchu epoki pozytywizmu, był typem nowoczesnego rolnika i działacza społecznego. Wiele dobrego czynił na rzecz lokalnej społeczności w Rączkach i Przedborzu.

Był inicjatorem powołania Towarzystwa Ogniowego w Przedborzu, które po kilku latach działania okazało się zbyt słabe organizacyjnie i niezdolne do zapewnienia obrony pożarowej kilkutysięcznego miasta i szerokiej okolicy. W 1900 r. Towarzystwo przekształciło się w straż ogniową, którą zalegalizowano dopiero 5/18 XII 1903 r. Stefan Grabowski został wybrany jej pierwszym prezesem. W 1907 r. przedborska straż skupiała 94 ochotników, 8 członków wspierających i 1 honorowego. W 1909 r. ochotników było 85, 14 rzeczywistych i 2 honorowych.

Z jego inicjatywy 11 V 1907 r. zawiązano Kółko Rolnicze w Przedborzu. Udziałowcami byli okoliczni właściciele ziemscy i zarządcy majątków, księża oraz mieszczanie parający się także rolnictwem. Prezesem tej pierwszej inicjatywy spółdzielczej w Przedborzu, aż do wybuchu wojny światowej w 1914 r., był Stefan Grabowski.

Uwiecznił się także, jako fundator ambony w przedborskim kościele i opiekun kaplicy w Rączkach.

W 1897 r. w warszawskiej parafii św. Antoniego poślubił Jadwigę Zofię Władysławę (1871-1949) córkę Władysława Tyrchowskiego, profesora medycyny Uniwersytetu Warszawskiego, cenionego ginekologa. Świadkiem był brat Stefana, Antoni Grabowski, który rok później ożenił się ze starszą siostrą Jadwigi, Marią Oktawią. Mieli dzieci: Tadeusza, Stefana, Inkę.

W maju 1930 r. skutkiem upałów spłonął dwór Grabowskich w Rączkach.

Był odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Zmarł 21 V 1939 r. w Rączkach. Eksportacja z domu żałoby do kościoła parafialnego w Przedborzu odbyła się 23 V o godz. 18-ej. Następnego dnia, po nabożeństwie o godz. 10-ej nastąpiło złożenie zmarłego w rodzinnym grobowcu na miejscowym cmentarzu. W klepsydrze opublikowanej w „Kurierze Warszawskim” dodano informację, iż na stacji autobusowej w Przedborzu konie oczekiwały na rodzinę i gości o godz. 9, 17 i 19-ej. Jego tablicę nagrobną opatrzono biblijnym apokryfem::

„Przeszedł dobrze czyniąc, albowiem z nim był Bóg”  

 

„Kurier Warszawski” z 22 V 1939 r.; J. T. Malewski, Przeminęło, Warszawa 1989; A. Stolecki, Kościół św. Aleksego w Przedborzu, Kluczbork 2006; W. Jaworski, Legalne organizacje społeczne w powiecie koneckim do 1914 roku, Końskie 2015; W. Zawadzki, Jak feniks z popiołów, czyli o gospodarczych dziejach Przedborza [w:] „Almanach Świętokrzyski” t. V 2019, w druku; http://metryki.genealodzy.pl/; http://www.rodzinastrychalskich.pl

                                                                                            Wojciech Zawadzki