L.GrocholaGROCHOLA Ludwik (1910-1997) policjant, uczestnik bitwy pod Lenino

Urodził się 26 VI 1910 r. we wsi Borynia k. Lwowa, syn Jana i Karoliny z domu Drąg.

Po odbyciu służby wojskowej w wojskach saperskich, która ukończył w stopniu kaprala, krótko pracował we lwowskich tramwajach. Następnie został zakwalifikowany do służby w policji i skierowany do Szkoły Szeregowych Policji Państwowej w Mostach Wielkich k. Lwowa. Po ukończeniu 5-miesięcznego szkolenia w 1935 r. został skierowany do służby na Posterunku PP w Strzelcach Małych k. Przedborza.

Po wybuchu wojny z Niemcami we wrześniu 1939 r., zgodnie z otrzymanym rozkazem ewakuował się na wschód do miejsca koncentracji PP w Mostach Wielkich. Jednak rozwój działań wojennych sprawił, iż nie zdążył tam przybyć. Wielu jego kolegów-policjantów, którzy dostali się do niewoli sowieckiej w 1940 r. zostało zamordowanych w tzw. „zbrodni katyńskiej”.

Po opanowaniu Lwowa przez Armię Czerwoną Ludwik Grochola zdemobilizował się i rozpoczął życie cywila. Wkrótce przez „zieloną granicę” dotarła do niego szczęśliwie jego narzeczona Natalia Orłowska, którą poznał jako gminną urzędniczkę w Przerębie. Pobrali się więc we Lwowie jeszcze w 1939 r.

Nocą 12/13 IV 1940 r. zostali zaskoczeni przez NKWD i zmuszeni do opuszczenia Lwowa. Tysiące polskich rodzin policjantów, wojskowych, wysokich urzędników państwowych, pracowników służby więziennej, nauczycieli, działaczy społecznych, kupców a także przemysłowców w tzw. drugiej deportacji zostało przymusowo wywiezionych koleją w towarowych wagonach do północnych obwodów Kazachskiej SRR. Przez kilka lat Ludwik Grochola rąbał drzewa w syberyjskiej tajdze. Dopiero w maju 1943 r. z inicjatywy Związku Patriotów Polskich władze sowieckie zezwoliły na utworzenie 1. Dywizji Piechoty Wojska Polskiego im. Tadeusza Kościuszki. Wtedy dopiero został skierowany do obozu wojskowego w Sielcach nad rzeką Oką, gdzie organizowała się dywizja. Jako saper dostał przydział do nieustalonego pododdziału w swojej specjalności.

W szeregach dywizji drugi raz w swoim życiu złożył przysięgę wojskową. Teraz było to 15 VII 1943 r. w 533. rocznicę bitwy pod Grunwaldem. Otrzymany wówczas modlitewnik żołnierski (wydanie londyńskie z 1941 r.) opatrzony dedykacją: „Obywatelowi plutonowemu Grocholi Ludwikowi 1-sza Dywizja im. Tadeusza Kościuszki w dniu przysięgi” przechował jako cenną pamiątkę – obecnie w posiadaniu syna Mikołaja.

Brał udział w bitwie 1 DP pod Lenino 12 X 1943 r. Saperzy budowali mosty i kładki do przeprawy piechoty i czołgów przez rzekę Miereję. Wskutek ostrzału artylerii nienieckiej, został ciężko ranny odłamkiem szrapnela w nogę. Po ewakuacji z pola bitwy zoperowano go w szpitalu polowym. Na skutek kalectwa   został zwolniony z wojska w listopadzie 1943 r.

Wtedy powrócił do żony do sowchozu w obwodzie Tałdykorgan w Kazachstanie. Pracował w cukrowni („sahzawod”). Repatriował się z rodziną w 1946 r. Początkowo zatrzymali się u rodziny żony w Gorzkowicach. Następnie, gdy znalazł pracę biurową w gorzelni w Bąkowej Górze, tam też zamieszkali. Od lat 60-tych do śmierci prowadził kiosk „Ruchu” w tej miejscowości.

Należał do koła ZBoWiD/ZKRiBWP w Przedborzu posiadając uprawnienia kombatanckie nr 267633.

Z żoną Natalią (3 V 1911 Gorzkowice – 29 X 2000 Radomsko) wychowali trzech synów Mikołaja (2 V 1943), Aleksandra (1946) i Sylwestra (1950).

W 40. rocznicę bitwy został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973).

Zmarł 25 VI 1997 r. w Bąkowej Górze. Spoczywa w grobie rodzinnym na przedborskim cmentarzu parafialnym.

Dokumenty rodzinne i informacje syna Mikołaja Grocholi oraz materiały autora.

Wojciech Zawadzki