To nie do wiary, Przedborski Słownik Biograficzny skończył 18 lat!
Pierwsza myśl: satysfakcja!
Przez te wszystkie lata grono autorów i współpracowników starało się z mroku dziejów, z zapomnienia, wydobyć Przedborzan, których postawa i czyny wpłynęły na dzieje miasta i Tych, którym historia zapisała nieraz okrutne życiorysy. Musieliśmy też utrwalić Tych, co padli w boju o lepszą przyszłość swoich dzieci, o lepszą Polskę.
Wydaliśmy drukiem bez jakichkolwiek dotacji, prywatnie non-profit, trzy piękne tomy, 441 biogramów upamiętniające pół tysiąca Przedborzan.
Mieliśmy zakończyć tę misję. Gdy odszedł Tadeusz Michalski, nie wolno nam było o nim zapomnieć. Pracujemy więc nad IV tomem PSB.
Nieco wspomnień
Na Niezależne Forum Przedborza w 2006 r. zaprosił mnie Artur Zasobniak. Ta platforma poświęcona miastu, do pewnego czasu funkcjonowała na wysokim poziomie intelektualnym i kulturalnym. Kiedyś, przy okazji informacji o zgonie szanowanej osoby wspomniałem, że dobrze byłoby utrwalić dokonania wielu przecież zacnych, zasłużonych Przedborzan, którzy „tak szybko odchodzą”…
Ta myśl poparta przez wielu, dręczyła mnie uparcie. Jako dyrektor bydgoskiego muzeum wojskowego na różne potrzeby przygotowałem wiele biogramów żołnierzy i powstańców wielkopolskich. W moim „Przedborskim wrześniu, Obrona i zniszczenie miasta przez Niemców w 1939 r.” (2004 r.) i kilku też przedborskich artykułach zarysowałem sylwetki kilkudziesięciu Przedborzan. Decyzja dojrzewała więc powoli. Wzorem był fundamentalny „Polski Słownik Biograficzny”. Korzystałem zeń przecież wielokrotnie, zastąpić „Polski” słowem „Przedborski” wcale nie było trudno, a jak mile zabrzmiało.

I stało się, 20 lutego 2008 r. administrator strony internetowej Niezależne Forum Przedborza Piotr Pawlik, bezzwłocznie i pięknie ogłosił „urbi et orbi” narodziny Przedborskiego Słownika Biograficznego!
Projekt został przyjęty z uznaniem. Pierwsze 9 biogramów „wyjęte z szuflady” opublikowałem 22 II 2008 r., to:
ABRAMSON (Abrmsohn) Szlojme
KORDOWSKI Wacław Wiktor
KUNITZER Karol Juliusz
SOBKIEWICZ Zygmunt
TRYJANOWSKI Stanisław
WALIŃSKI Jan
WOLSKI Zdzisław
ŻURAWSCY, Antoni i Zofia
Niebawem burmistrz Wojciech Ślusarczyk dołączył biogramy swego autorstwa. Było już więc dwóch autorów, sukcesywnie rosło zainteresowanie i poczytność. Dość szybko przybywało również nowych biogramów i autorów.

Półtora roku później, 18 IX 2009 r. lista PSB zawierała już 82 biogramy. Oprócz wymienionych, nowe biogramy utrwaliły życie i różnorodną działalność sporej grupy Przedborzan:
AKSAMITOWSKI Stefan Szczęsny, BENDERA Eugeniusz, BĘDKOWSKI Andrzej, BIRIUKOWICZ Jerzy, BRZECHOWSKI Jerzy, BUŁAKOWSKI Alfons Jan, CHUDY Władysław, CUDZIŃSKI Kazimierz, CZEKAJEWSKI Franciszek, DOBSKI Walenty, DUŃSKI Marian, DZIUBA Władysław, FRANCZAK Piotr, GARCZARCZYK Stanisław, GAWROŃSKI Andrzej, GORZELSKI Władysław, GRABOWSKI Leszek, GUZIAK Jan Tadeusz, KAMIŃSKI Juda Juliusz, KIERKUŚ Jan, KOŁODIUK Piotr, KOSKI Władysław, KOZAKIEWICZ Konstanty, KRÓL Józef, KRYBUS Maksymilian, KUCHARSKI Eugeniusz Bonifacy, KUCHARSKI Jan, KUZDAK Piotr, LAPPE Stefan, LICH Tadeusz, LIPIŃSKI Zdzisław Władysław, LIPKOWSKI Józef, ŁABENDOWICZ Wincencja Władysława, ŁUKASIEWICZE, Stefan i Marian, ŁUKASIEWICZE, Szymon i Stanisław, MAGDZIARZ Wojciech, MAJEWSKI Jan, MARGAS Marian, NIERACKA Stanisława, NIEZNANI ŻOŁNIERZE POLSCY – Grób Nieznanego Żołnierza w Przedborzu, NOWAK Marian, OPALSKI Julian, PAJĘCKI Jakub, PARUZEL Stefan Mikołaj, PAŹDZIERSKI Aleksy, PORĘBIŃSKI Jan, RABINOWICZ Jakub Izaak, REJMENT Michał, RĘCZAJSKI Antoni, ROSZKOWSKI Antoni, RUDNICKI Zygmunt Franciszek Michał, SIEMIEŃSKI Mikołaj, SMOK Tomasz, SOBKIEWICZ (zamężna: Petelak) Stefania, STANGIERSKI Stanisław, STANIKOWSKI Eugeniusz, SZPADERSKI Józef, ŚLUSARCZYK Krzysztof, ŚWIERCZYŃSKI Wiesław Józef, WICIK Marian, WIÓRKIEWICZ Stanisław, WITEK Ignacy, WNUK Marian, WOLSKI Wacław Michał, WÓJCICCY, Franciszek i Maria, WÓJCICKI Jerzy Rafał, WURSZT (Wuszt) Julian, WYRWA-PATYNA Stanisław, ZAWADZKI Stefan, ZAWISZA Bogdan, ZIELIŃSKI Henryk, ZIÓŁKOWSKI Józef, ŻARNOCH Zofia, ŻURKOWSKI Szczepan.
Autorów tych biogramów wymieńmy także w kolejności alfabetycznej:
Joanna Będkowska, Anna Maria Grabowska, Weronika Michalec, Agnieszka Nieracka, Przemysław Nowicki, Andrzej Stolecki, Wojciech Ślusarczyk, Wojciech Zawadzki i Halina Zielińska.
Tak spora, obiecująca rozwój ilość biogramów i autorów, samoistnie stworzyła nowy niemal instytucjonalny byt. Samodzielny byt w nowej, szerszej formule, rozpoczęliśmy 12 X 2009 r. Kierownictwo redakcji nadal spoczywało w ręku inicjatora, a Henryka Zawadzka zajęła się redakcyjną korektą biogramów. Administracją strony z wielkim oddaniem zajął się Brunon Bielecki. On też jest autorem naszego logo © i strony internetowej https://psbprzedborz.pl/

Wówczas na tejże stronie przedstawiliśmy cel i program ideowy PSB. Do dziś nic się nie zmieniło, jest ciągle dostępny i aktualny, zob. https://psbprzedborz.pl/
Słownik pozyskał sobie sympatię internautów i grono znakomitych współpracowników. Korzystaliśmy także z pomocy wielu rodzin i miłośników Przedborza. Wszystkim, którzy służyli pomocą i zechcieli udzielić informacji, jesteśmy głęboko wdzięczni.

Strona startowa PSB, 16 II 2012 r.

Przykładowa projekcja biogramu, 16 II 2012 r.
Przełom
Z biegiem czasu zespól redakcyjny urósł do ponad 30 osób, konsekentnie rosła też liczba biogramów, zebrało się ponad czterysta. Autorzy na bieżąco nadsyłali poprawki i świeżo pozyskane nowe informacje o bohaterach swoich biogramów. Formuła publikacji interentowej sprawdzała się doskonale i pozwalała na uzupełnienia i sprostowania ewentualnych błędów. Zawsze dążyliśmy więc do możliwie pełnej prezentacji naszych bohaterów, jednak z poszanowaniem nadrzędnego prawa do prywatności.
Przybywało także problemów. Pisałem z troską 17 III 2019 r.:

Przedborskie władze aż po r. 2019 i później, nie kryły się z manifestowaniem wrogości wobec słownika i personalnie wobec autorów wielu biogramów.
Wkradł się nastrój zastoju i zniechęcenia oraz braku wizji – co dalej z tak pięknym dorobkiem Słownika. Konieczna była radykalna decyzja, taka trochę z Einsteina: wszyscy wiedzą, że czegoś się nie da — aż pojawia się ktoś, kto tego nie wie i po prostu to robi.
Stało się, 5 XI 2020 r. zamieściłem na PSB następujący tekst:
Po 12 latach w przestrzeni wirtualnej, jako wydawca, zamykam Przedborski Słownik Biograficzny. Do tej decyzji skłoniły mnie zarówno namowy i oczekiwania wielu osób, żeby opublikować go w postaci książkowej, jak i inne względy. Niestety, nie widać zainteresowania nim władz ani instytucji kultury w Przedborzu, pozostaje jedynie wyrazić żal. Szkoda byłoby także utracić tak ogromny dorobek i wkład pracy wielu osób. Bardzo dziękuję wszystkim Autorom, Czytelnikom i Sympatykom słownika. Wszak, co trzeba podkreślić, jest on dziełem prywatnym. Wszelkie koszty ponoszą wydawca i autorzy biogramów. W tej sytuacji, żeby ocalić zgromadzone dotąd biogramy i zdążyć przed Panem Bogiem, postanowiłem wydać je drukiem na własny koszt”.
……………………………
Biogramy zniknęły, pozostał widoczny indeks, almanach, bibliografia i cała reszta. Szczegóły decyzji wyjaśniałem Autorom:
(…) Po różnych próbach, uczynię to z własnych środków licząc, że jeśli nie wszystkie, to przynajmniej większość poniesionych wydatków uda mi się odzyskać. Pożyjemy – zobaczymy, zaryzykuję. Przypomnę też, że finansuję PSB od jego powstania poprzez utrzymanie i zabezpieczenie strony www.
Objętość dzieła jest znaczna, to ponad 1000 stron i koszt edycji, jak dla mnie, poważny. Zatem słownik zostanie opublikowany systemem holenderskim (A-Z) w 3 tomach, po ok. 350 stron każdy. Nakład 300 egzemplarzy, twarda okładka. Chciałbym pomieścić w każdym z nich ok. 140-150 biogramów.
Po sprzedaży pierwszego, pójdzie do druku drugi tom i podobnie trzeci.
Z każdego tomu ok. 20 egz. muszę przesłać do wskazanych bibliotek, jako tzw. egzemplarz obowiązkowy. Podobnie z Państwem – Autorami biogramów. Proponuję każdemu z Państwa gratis po 1 egz. każdego z tomów. Za te egzemplarze muszą zapłacić nabywcy, nie ma innej drogi, czyli w sprzedaży będzie dostępnych ok. 250 egzemplarzy. Przewidywana, maksymalna cena każdego tomu ukształtuje się około 50 zł.
Jeśli Państwo akceptują takie rozwiązanie, uprzejmie proszę o nadesłanie mi swojej zgody na nieodpłatną publikację biogramów Waszego autorstwa w terminie do 11 listopada br. Bez tej zgody, prace danego Autora nie zostaną opublikowane. Po tym terminie oddaję do wydawnictwa skład pierwszego tomu. Wtedy też opublikuję w PSB wykaz biogramów tego tomu.
Taki jest mój zamiar. Jeśli ktoś ma inne pomysły rozwiązania problemu, bardzo proszę – jest czas do dyskusji”.
Po różnych próbach zdecydowałem się poprosić o publikację PSB znanemu mi z perfekcyjnej współpracy nad albumem „Leć Orle Biały, Na szlaku niepodległości Kujaw i Pomorza” (2018), Wydawnictwu „Pejzaż”, Stadnicki s.k. w Bydgoszczy. Projekt edytorskiego opracowania Ewy Stadnickiej zaskoczył mnie „to jest to!” i oczarował.
PSB, Tom I
I tom Przedborskiego Słownika Biograficznego odebrałem z wydawnictwa 25 IV 2021 r. Zawierał 145 biogramów w układzie A-Z na 332 s. Niestety koszty druku wzrosły – drukarz zażądał więcej „ze względu na pandemię”. Pokryłem je częściowo ze zmniejszonej – niż przewidywane 350 s. – objętości książki, oraz także częściowo, kosztem ilości egzemplarzy autorskich. Zamiast przewidywanych bezpłatnych egzemplarzy książek dla wszystkich autorów PSB, bezpłatne otrzymali tylko autorzy biogramów opublikowanych w tym tomie. Ostatecznie, cena tomu wyniosła 45 zł – NON-PROFIT.

W tomie ukazały się opracowania: Bielecki Brunon (red. techn.), ks. prof. Gacia Tadeusz (1), Grabalski Paweł (3), Grabowska Anna (1), Grodzicki Lech (1), Małkowski Marcin (1), Michalec Weronika (2), Nieracka Agnieszka (1), Nowicki Przemysław (1), Stolecki Andrzej (1), Symonides Stefan (1), Ślusarczyk Wojciech (6), Wicik Barbara (1), prof. Witczak Krzysztof Tomasz (2), Zawadzka Henryka (2), Zawadzki Wojciech (116), Zielińska Halina (2), Zięba Paweł (7), Zimny Artur (1). W sytuacji epidemii autorskie egzemplarze wręczałem przybyłym 27 IV na parkingu PKS na ul. Krakowskiej…
Opinie o I tomie, czyli miód na serce wydawcy
Mirosław Grzegorz Kapuściński – Gorąco polecam (…)!
Paweł Zięba – Czuję wielką satysfakcję, że mogłem znaleźć się, dzięki Panu Wojciechowi Zawadzkiemu, w gronie współautorów biogramów do Przedborski Słownik Biograficzny, który nareszcie został wydany drukiem. Na razie tylko tom I. Ale mam nadzieję, że dwa pozostałe tomy w najbliższej przeszłości, również będą mogły zagościć w naszych domowych bibliotekach. Namawiam i zachęcam do zakupu Przedborskiego Słownika Biograficznego(…). Zakupując tom I, wspomożecie wydanie tomu II.
Wiola Pal – Dla pana Wojciecha Zawadzkiego ukłony i szacunek rzecz jasna także (…).
Ania Aneczka – Kupię i chętnie przeczytam.
Wywiad Pawła Zięby o Przedborskim Słowniku Biograficznym (4.05.21) – https://www.lokalna.news/wiadomosci/3777,przedborski-slownik-biograficzny-podroz-po-historii-przedborza-i-jego-mieszkancow
Weronika Michalec – Ja również bardzo dziękuję Panu Wojciechowi Zawadzkiemu za wydanie drukiem Przedborskiego Słownika Biograficznego i możliwość opublikowania biogramów mojego autorstwa. Dodam, że książka pięknie wydana, cieszy oko kolorem i obrazkiem starego Przedborza na okładce. Zestaw biogramów interesujący, fotografie dobrej jakości, czekamy z ciekawością co znajdzie się w następnym tomie. Z pełnym przekonaniem przyłączam się do opinii Pawła : warto mieć tę książkę w domu!
Barbara Wicik – Górawska – Oczywiście książka jest pięknie wydana. Gratuluję.
Wojciech Ślusarczyk – Mam i ja. Gratulacje dla Pana pułkownika Wojciecha Zawadzkiego za ogrom pracy i wytrwałość. Przedbórz nie posiada monografii z prawdziwego znaczenia, tym cenniejszy jest w tej sytuacji Przedborski Słownik Biograficzny. Bo to przecież ludzie tworzą historię i genius loci.
Artur Zimny – Swój egzemplarz mam już w ręku i ja. Z serdecznym podziękowaniem dla Pana Zawadzkiego. Chociaż to trud zbiorowy, to za pomysł, kultywowanie idei przez tyle lat, wreszcie determinację i mrówczą pracę redaktorską dla stworzenia wersji „materialnej” – wielkie uznanie! I szczere gratulacje, Panu Wojciech Zawadzki, jak i współautorom, zwłaszcza tym najwydajniejszym! Wypatruję kolejnych trzech tomów.
Przemysław Nowicki – Po kilkunastu latach Przedborski Słownik Biograficzny, dzieło Wojciech Zawadzki, historyka wojskowości z Bydgoszczy, rodowitego przedborzanina, wreszcie ukazuje się drukiem! I pod Jego redakcją! Nie tak dawno w Przedborzu, miasteczku nad Pilicą, ukazał się pierwszy tom serii, w którym to miałem przyjemność popełnić biogram Jakuba Pajęckiego (s. 195-196), urodzonego w Przedborzu żydowskiego felczera z Izbicy Kujawskiej, niezwykle popularnego i cenionego przez mieszkańców międzywojennego miasteczka bez względu na wyznanie.
Stefan Symonides – PSB t.1 obejrzałem i częściowo przeczytałem (przynajmniej biogramy ludzi, których znałem). Już zapomniałem, że do innych biogramów też byłem pomocny. Książka wydana pięknie (wyrazista okładka, papier, szata graficzna, czcionka itp.). Wszystko to plus przyjazne uczucie przy trzymaniu w rękach zachęca do czytania. Walory, które wymieniłem uważam za zasadne choćby w porównaniu z książkami, które w tym roku przeczytałem (…)
Ks. prof. Tadeusz Gacia – Zacny Panie Wojciechu, otrzymałem egzemplarz PSB. Bardzo uprzejmie dziękuję! Wydanie jest piękne. Życzę, aby znalazło – mimo wszystko – wielu nabywców i czytelników, tych zwłaszcza, którzy mają świadomość, ile kosztowało pisanie i redakcja tego wszystkiego. Włoszczowa, z którą jestem emocjonalnie związany, ma więcej tego rodzaju jak Pańska i podobnych publikacji. Chciałbym tu uniknąć patosu, ale stworzył Pan coś trwałego dla Przedborza. Exegi monumentum aere perennius…. (Horacy). Z ciekawością i przyjemnością będę sobie czytał po trochu (…) Paweł Zięba (14 V 21) – Jeśli chodzi o Słownik, opinie są bardzo pozytywne. Chwalona jest oczywiście zawartość, ale również sama jakość wydania. Wiele osób pyta już o termin wydania kolejnego tomu. Tak więc Panie Wojciechu, wykonał Pan kawał dobrej pracy.
Przemysław Zieliński – Bibl. Gł. UWM – … z wielką przyjemnością potwierdzam odbiór przesłanego „Słownika”. Gratuluję pięknej edycji i z zainteresowaniem będę oczekiwał kolejnych tomów.
Pejzaż Wydawnictwo – Dziękuję Pięknie Sukces to jest Pana a dla nas ogromna radość że nie popsuliśmy Dzieła. Jestem zaskoczona ilością komentarzy i wpisów w tak krótkim czasie, świadczy to o tym że faktycznie jest zainteresowanie i ludzie cieszą się z tej publikacji. Jeszcze raz serdecznie gratulujemy! Pozdrawiam Ewa Stadnicka
Elżbieta Duńska – Właśnie dotarła do mnie oczekiwana książka, pobieżnie przejrzałam zawartość/mam zwyczaj celebrować po kolei//ale wspaniałe wrażenie zrobiło na mnie wydanie tzn. format wskazujący na charakter dzieła i jego godne miejsce na półce, kolorystyka okładki jest stylowa i ma ciekawe zestawienie połysku zdjęcia i liter z jej matową powierzchnią. Wygląda pięknie. Dziękuję.
PSB, Tom II
17 X 2021 – do Autorów:
„Jak w anegdocie, niosę dwie wiadomości dobrą i złą. Dobra, to miłe opinie czytelników. Ta zła: za słabo idzie sprzedaż I tomu PSB. Mam zaledwie nieco ponad 5 tys. zł, czyli połowę należności.
I tu jest kłopot: II tom, zgodnie z założeniem jest po korektach i drukarnia uzgodniona na listopad br. Pod koniec tego miesiąca mógłby się ukazać. Listę biogramów Państwo znacie. Tymczasem już drastycznie poszły w górę ceny papieru, a jak mówi drukarz czas oczekiwania na papier wydłużył się do 3 mcy (to pewnie niesie ukryte podwyżki). Czy uda się utrzymać dotychczasową cenę egzemplarza? Chciałbym też wydać II tom w tym roku, aby uniknąć zapowiadanych na przyszły rok podwyżek cen energii elektrycznej. W takiej sytuacji prawie pewne, że cena kolejnego III tomu wzrośnie, być może nawet znacznie. Pojawia się też potencjalne ryzyko braku pieniędzy na jego edycję. Takie są przewidywania.
Wydawnictwo sugeruje zmniejszenie nakładu II tomu z 300 na 200-250 egz. Tak można postąpić, ale to też wcale nie jest pewne, czy zdołamy utrzymać cenę tego tomu na poziomie 45 zł tym bardziej, że i ta cena okazała się(?) barierą. Gdyby to była zwykła komercyjna edycja, książka wg wydawnictwa winna kosztować 80-90 zł. Nasza jest non profit, ceny obniżyć się nie da.
Spodziewałem się, że mimo braku materialnego wsparcia ze strony miasta, to jednak burmistrz i biblioteka zakupią jakieś poważne ilości. To takie oczywiste. Tymczasem, po interwencjach biblioteka w Przedborzu zakupiła ledwie 1 egz., a na moją ofertę zakupu tej książki na nagrody i w celu promocji miasta, burmistrz nie reaguje. Zacytuję Państwu głos z IPN w łodzi: „fakt, że musiał Pan wydawać taką pozycją na własną rękę i nie „weszły” w to władze miasta to jakiś skandal stulecia w Przedborzu”.
Tak wyglądają realia. Wobec kiepskiej sprzedaży, edycja II tomu w br. jest zagrożona i być może zostanie przesunięta na przyszły rok. Czym to grozi – napisałem powyżej. Co z III tomem? – dziś zupełnie nie wiem. Dlatego informuję Państwa o problemie i proszę o pomoc i rady. W interesie czytelników jest wydać całość jak najszybciej i najtaniej”.
WZ – kilka dni później, jest wyjście: druk w terminie, płatność odroczona!
2 XII 2021 – do Autorów:
„Miło mi zakomunikować, że II tom Przedborskiego Słownika Biograficznego już w piątek odbiorę z wydawnictwa. Opublikowanych jest 160 biogramów, książka liczy 360 s. Z uwagi na to, że nie udało się rozprzedać nakładu I tomu czyli odzyskać zainwestowanych pieniędzy oraz drastyczny wzrost kosztów drukarskich, nakład został ograniczony do 250 egz, a i tak koszty okazały się wyższe niż poprzednio. Z braku odpowiedniego papieru musieliśmy też zmienić drukarnię. Cena egz. wynosi niestety 55 zł – i to NON-PROFIT”.
Na ofertę przesłaną do Urzędu Miasta w Przedborzu nie otrzymałem odpowiedzi. Anegdotycznie dodam, że powiat Końskie wzorem naszego słownika i korzystając z naszych doświadczeń założył swój słownik http://biszk.pl/ i poprosił o udostępnienie niektórych naszych biogramów, co oczywiście zrobimy. Z litości powiem, że powiat Radomsko naszego słownika nie raczył zauważyć.
Zgodnie z wcześniejszą praktyką rozsyłamy egzemplarze obowiązkowe. Natomiast bezpłatne otrzymają tylko autorzy biogramów opublikowanych w II tomie i redakcja. Są to: Adamczyk Marian, Będkowska Joanna, Bielecki Brunon, Cieloszyk Gabriel, Dolot Tomasz, Domagała Wiesław, Duński Henryk, ks. Gacia Tadeusz, Górawska-Wicik Barbara, Grabalski Paweł, Grodzicki Lech, Małkowski Marcin, Michalec Weronika, Michalski Marek, Rutowicz Joanna, Stanisławska Krystyna, Stolecki Kazimierz, Symonides Stefan, Ślusarczyk Wojciech, Witczak Krzysztof Tomasz, Zawadzka Henryka, Zawadzki Wojciech, Zielińska Halina, Zięba Paweł.

Tom III
18 XII 2022
„Szanowni Państwo!
Zbliżamy się do zakończenia działalności Przedborskiego Słownika Biograficznego. Trzeci – ostatni tom słownika wkrótce, opuści drukarnię. Czas więc na podsumowanie naszej misji – opracowaliśmy i opublikowaliśmy w trzech tomach na 1.072 stronach łącznie 441 biogramów Przedborzan i osób z nim związanych. Zrezygnowałem niestety z odrębnej edycji Almanachu. Wybrane materiały znalazły się w Suplemencie, jako części tego tomu. I to wieńczy dzieło. Nie chcę używać wielkich słów, opinie Czytelników nadają rangę sprawie. Miejmy więc wspólnie choć odrobinę satysfakcji z naszej pracy.
Kłopoty z papierem spowodowały, że nad każdym z tomów pracowała inna drukarnia, dwie bydgoskie i ostatnio niestety z opóźnieniem w Toruniu. Opóźnienie skutkuje tym, że pierwsze 50 egz. III tomu dotrze do Przedborza tuż przed świętami, ok. 22 grudnia. Z powodów ekonomicznych (koszty III tomu to kilkanaście tysięcy zł.) zdecydowałem tę pierwszą część nakładu przeznaczyć do sprzedaży, aby możliwie najszybciej zapłacić wydawcy. Cena tomu wynosi 70 zł. Pozostałe 200 egz. ukaże się już w Nowym Roku. Proszę więc o zrozumienie – dopiero wtedy roześlę Państwu – Autorom biogramów z III tomu, tradycyjnie bezpłatne egzemplarze autorskie. Autorów zamieszkałych poza Przedborzem poproszę o przypomnienie adresów pocztowych.
………………..
Bielecki Brunon, Dolot Tomasz, Domagała Wiesław, śp. Duński Wojciech, Ks. Gacia Tadeusz, Głowacz Mirosław, Grabalski Paweł, Kalisz Barbara, Koska Renata, Kulej Elżbieta, Michalec Weronika, Romanowska Małgorzata, Symonides Stefan, Ślusarczyk Wojciech, Wicik Barbara, Witczak Krzysztof Tomasz, Zarycka Beata, Zawadzka Henryka, Zawadzki Wojciech, Zielińska Halina.
………………..
Tymczasem gorąco dziękuję każdemu z Państwa za współpracę, a w przededniu pięknych świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku (piętnastolecia PSB) życzę wszelkiej pomyślności, najlepszego zdrowia i spełnienia marzeń.
Z głębokim ukłonem
Wojciech Zawadzki”

Opinie po III tomie
Małgorzata Romanowska – (…)Ogarnia mnie radość, wzruszenie i nawet łezka pojawia się w oku, gdy spoglądam na zdjęcie mojego Dziadka Jana Krawczyka i czytam jego biogram . Jednak z drugiej strony odczuwam ogromny żal, że mój Tata nie doczekał publikacji PSB i nie może cieszyć i wzruszać się razem ze mną. Jestem Panu ogromnie zobowiązana, że uznał Pan postać mojego Dziadka za godną upamiętnienia i przywrócenia przedborskiej społeczności. Bardzo dziękuję! PSB jest przepiękną publikacją (mam dwa pierwsze tomy) i jak mi się wydaje jedyną w swoim rodzaju. Ogrom pracy, którą Pan włożył w realizację tego dzieła wzbudza we mnie podziw i szacunek.
Agnieszka Jasińska – Panie Wojciechu. Ogromnie Panu dziękuję za tak piękną pracę. Dzięki Panu poznałam bliżej losy mojego dziadka, rodziny. A Przedbórz no cóż. Ma stałe miejsce w moim sercu i pamięci. Pozdrawiam i jeszcze raz pięknie dziękuję! Życzę zdrowia i wszelkiej pomyślności!
Anna Zatoń – Dziękuję za ogromną mrówczą pracę włożoną w zbieranie wiadomości, weryfikowanie i dokumentowanie życia ludzi, za przywrócenie pamięci Przodków i uczenie szacunku do „małej ojczyzny”, za inspirację do naszej pracy.
Zbigniew Duński – Praca gigant o ludziach i tej pięknej krainie i magicznym miasteczku Przedbórz, w którym prawa miejskie nadano miastu Łódź.
Kasia Kejti Rodziewicz – Gdybym była z Przedborza, od razu zakochałabym się
Daniel Warzocha – Wielki szacunek i uznanie za benedyktyńską pracę, dzięki której powstało takie dzieło. Przedbórz ma szczęście, że nie będąc dużym miastem doczekał się tak cennej pozycji.
Aneta Ambroziak – Ogrom pracy a efekt wspaniały. Gratulacje.
Posłowie
Z PSB pewnie nic by nie wyszło, gdyby nie właścicielka przedborskiej księgarni Barbara Zimna.
Pani Basiu, nasz sukces zawdzięczamy Pani!
A tymczasem:
ostatniego dnia dwa tysiące dwudziestego piątego roku, o godzinie trzynasta, Przedbórz, województwo łódzkie, powiat radomszczański – wydarzenie bez precedensu, po 150 latach istnienia (zał. 1872 r., zob. PSB II/160) – po cichu, bez dzwonów, orderów i kwiatów… zniknęła najstarsza placówka kulturalna w mieście, Księgarnia Barbary Zimnej.
Wojciech Zawadzki